Scapino Ballet Rotterdam werkt graag samen met muziekensembles. In Pearl gaat het een samenwerking aan met het bekende Combattimento Consort van chef Jan Willem de Vriend. Onder live begeleiding van de barokmusici voeren de Scapino-dansers een stuk op over romantiek, pracht en praal, verleiding, maar ook decadentie en verval.

Het ensemble speelt muziek van Vivaldi, R. de Visee en T. Merula. Van Vivaldi worden ook diverse aria’s gespeeld, gezongen door countertenor Maarten Engeltjes en de alten Helena Rasker en Noa Frenkel.

De algehele leiding is in handen van choreograaf en Scapino-leider Ed Wubbe. ,,Zijn nieuwe avondvullende voorstelling ademt de rijke, theatrale sfeer van de barok en is gemaakt met de vaart en dynamiek van nu”, belooft het gezelschap.

Pearl gaat op donderdag 9 februari in première in de Rotterdamse Schouwburg. Daarna gaat het gezelschap tot en met 8 april op tournee met de productie.

Hieronder de trailer:

Het Teatre del Liceu kijkt aan tegen een tekort van 3,7 miljoen euro, zo bericht de Huffington Post. Om in te grijpen heeft de leiding van het operahuis besloten te gaan schrappen in de programmering.

Het Liceu startte zijn huidige seizoen al een maand later vanwege financiële problemen en zal in de rest van het seizoen in twee periodes (20 maart-10 april en 5 juni-8 juli) opnieuw zijn deuren gesloten houden. 27 voorstellingen van 7 producties zijn de klos.

Kaartjeskopers worden terugbetaald en een groot deel van de 395 medewerkers van het operahuis zullen tijdelijk ontslagen worden.

De legende van de onzichtbare stad Kitesj en het meisje Fevronja heeft een bijzonder lange titel en een stuk kortere speelhistorie. Het werk ging in 1907 in wereldpremière in het Mariinsky Theater in Sint Petersburg en was een jaar later in het Bolsjoi in Moskou te zien. Daarna duurde het tot 1926 voordat een niet-Russisch huis het werk opmerkte en ook daarna werd het slechts zeer spaarzaam opgevoerd.

De Nederlandse Opera (DNO) zet Nikolaj Rimski-Korsakovs opera in februari weer in de belangstelling met een nieuwe productie in een regie van Dmitri Tcherniakov en onder muzikale leiding van chef-dirigent Marc Albrecht.

Tcherniakov is voor het eerst te gast bij DNO. Hij regisseerde eerder opera’s bij onder meer het Bolsjoi Theater, het Mariisnky Theater, de Staatsoper Berlin, de Scala, de Opéra National de Paris en het Festival d’Aix-en-Provence. Tcherniakov verzorgt ook het decor en, samen met Elena Zaytseva, de kostuums.

Rimski-Korsakovs opera, kortweg Kitesj, is een fantasievol sprookje over het boerenmeisje Fevronja, dat de stad Kitesj onzichtbaar maakt om hem zo te beschermen tegen een inval van de Tataren. Ze verliest tijdens het avontuur haar geliefde, de prins Vsevolod, maar wordt later met hem herenigd als ze de onzichtbare stad binnengaat, waar haar eeuwig leven te wachten staat.

De rol van Fevronja wordt bij DNO gezongen door de jonge Russische sopraan Svetlana Ignatovich. Zij was in 2010 zangeres van het jaar in de categorie nieuwe stemmen bij het magazine Opernwelt.

Haar prins Vsevolod wordt vertolkt door Maxim Aksenov – net als Ignatovich jong, Russisch en debuterend bij DNO. Zijn vader, prins Joeri, wordt gezongen door Vladimir Vaneev, die invalt voor Robert Holl.

Andere vertolkingen zijn er van onder andere John Daszak (de dronkenlap Grisjka), bas Ante Jerkunica (Bedjaj) en Vladimir Ognovenko (Boeroendai).

De productie is een samenwerking van DNO met het Gran Teatre del Liceu uit Barcelona en het Teatro alla Scala uit Milaan. De opera gaat op 8 februari in première in Het Muziektheater en is daarna tot en met 1 maart nog zeven keer te zien.

Zie voor meer informatie de website van De Nederlandse Opera.

Hieronder de ‘making of Kitesj’:

Cadmus et Hermione was de eerste tragédie-lyrique van de hand van Jean-Baptiste Lully, de bekende hofcomponist van Lodewijk XIV. Het Utrechts Conservatorium heeft de leus ‘Hoe Ware Liefde overwint’ op de productie geplakt, en dat vat het stuk wel aardig samen.

Prins Cadmus moet de nodige beproevingen doorstaan (een draak, een reus, een jaloerse Junon), maar wordt uiteindelijk verenigd met zijn geliefde Hermione, de dochter van Mars en Venus. Een avontuur met zowel tragiek als komedie.

In de regie van Gusta Gerritsen ligt de nadruk op de komische kant, met de nodige kolderieke scènes, geslaagde grappen en rake kostuums (geleend van de Reisopera). Gerritsen maakt handig gebruik van de J.M. Fentener van Vlissingenzaal door het publiek op het toneel op te stellen en de solisten door de zaal te laten banjeren, onder het waakzaam oog van de goden op het balkon. Een slimme zet, al moet het zicht dat je als toeschouwer hebt daar wel onder lijden.

Een ensemble van zo’n 25 jonge musici geeft de opera onder leiding van Vincent de Kort levendig vorm. Niet altijd helemaal zuiver, maar de vaart en sfeer maken dat ruimschoots goed. Die vaart wordt overigens geholpen door het feit dat er slechts een selectie van scènes wordt opgevoerd, niet de hele opera.

De opera telt vele kleine rollen en diverse koorpassages, wat een grote groep zangstudenten de kans geeft van zich te laten horen. Robert Brouwer en Ingrid Nugteren vormen een prachtig paar in de titelrollen. Brouwer met een stijlvolle, verzorgde bariton, Nugteren met een stralende, gelijkmatige sopraan. Hun duetten zijn de hoogtepunten van de avond.

De andere rollen zijn eveneens met fraaie stemmen bezet, waarbij enkele talenten er voor mij uitspringen. Charlotte Houburg laat een rijke sopraan horen als L’amour, Marge Post zingt met krachtige stem Junon, altus Pjotr Baranski geeft een bijzonder grotesk optreden, Dodi Soetanto imponeert met zijn bas als Mars/Jupiter en Channa Malkin overtuigt met haar heldere, aansprekende sopraan in de rol van Charite.

Cadmus et Hermione is in mijn ogen geen bijster opwindende opera, maar het Utrechts Conservatorium heeft er met weinig middelen veel van weten te maken. Hopelijk volgen er meer van zulke projecten.

Cadmus et Hermione wordt vanavond (woensdag 1 februari) nogmaals opgevoerd in de J.M. Fentener van Vlissingenzaal in het Utrechts Conservatorium.

Kremer als Norma in Leeds (foto: Alastair Muir).

In een regie van Christopher Alden en onder leiding van Oliver von Dohnányi bracht Opera North op zaterdag 28 januari Bellini’s beroemde maar niet zo vaak uitgevoerde opera Norma in première. Naast zangers als Luis Chapa en Keri Alkema trad de Nederlandse sopraan Annemarie Kremer aan in de titelrol, ingevallen voor de Amerikaanse sopraan Takesha Meshé Kizart.

De gehele productie deed het erg goed bij de Britse muziekcritici, maar Kremer viel in het bijzonder veel lof ten deel. The Independent schreef: ,,Het belangrijkste nieuws van Opera North is dat ze in Kremer een zangeres-actrice gevonden hebben die de partij aankan. Haar optreden is simpelweg sensationeel, zeker als je de eisen die regisseur Christopher Alden aan haar als actrice stelt in ogenschouw neemt.”

Ook The Guardian sprak louter positief. ,,Essentieel voor het succes van Alden’s nieuwe productie bij Opera North is de priesteres van Kremer. Haar weelderige, omvangrijke stem doet Bellini’s noten recht.” De Telegraph roemde Kremer om haar volledige toewijding aan de rol en haar ‘strikingly vivid’ vertolking.

De productie van Norma is nog tot en met 17 februari in het Leeds Grand Theatre te zien en gaat dan op tournee langs Nottingham, Salford en Newcastle. Zie voor meer informatie de website van Opera North.

Hieronder een kijkje achter de schermen met Kremer:

(Foto: Lennart Monaster)

De eerste weken van het nieuwe jaar staan voor mij in het teken van Henry Purcell. Tussen een stapeltje boeken over Koning-Stadhouder Willem III en zijn tijd, een aantal losbladige partituren en enkele biografieën mag ik mij voor Barokopera Amsterdam verdiepen in de ‘Orpheus Britannicus’.

Purcell leefde in een wereld die verscheurd werd door godsdienstige tegenstellingen. Niet alleen de (Franse) katholieken tegen de (Engelse) protestanten, maar ook binnen het protestantse Engeland vonden grote discussies plaats over het ‘ware geloof’. Tegenstellingen die zich laten karakteriseren door de op dat moment in Nederland woedende strijd tussen de ‘rekkelijken’ en de ‘preciezen’. Het open en liberale geloof van de rekkelijken tegenover de eerbied voor de letter van de wet van de preciezen.

Hoe Purcell in deze geloofsstrijd heeft gestaan, blijft onzeker. In zijn zogenaamde ‘catches’ (meerstemmige kroegliedjes met een wereldse, om niet te zeggen soms pornografische en in ieder geval drankzuchtige inslag) geeft Purcell een stem aan de gemiddelde Engelsman uit zijn tijd: ,,Down with the French!” Maar echt duidelijk stelling over de meer genuanceerde binnenlandse geloofskwesties neemt hij niet. Waarschijnlijk kon het hem niet erg veel schelen. Best modern.

Als je met muziek uit de barokperiode en dus die van Purcell bezig bent, komt binnen de kortste tijd de vraag van de authentieke uitvoering om de hoek kijken. Welke eerbied spreiden we voor de letter van de wet ten toon? Als er tussen alle voorhanden zijnde uitgaves al overeenstemming is over welke noten de componist heeft geschreven, blijft de vraag op welke instrumenten ze uitgevoerd moeten worden en in welke stemming.

Ook de tempi zijn onderwerp van diepgaande wetenschappelijke verhandelingen, tot en met een analyse van het vermoedelijke hartritme van de componist… Anderen schuiven deze overvloed aan informatie ter zijde en verkondigen zelf wel te weten ‘wat de componist bedoeld heeft’. De strijd tussen de rekkelijken en de preciezen is weer opgelaaid!

Ook het theatrale domein ontkomt niet aan deze discussies, zeker niet binnen de wereld van de opera. De technieken en speelmanieren van het baroktheater worden ontrafeld en geheel ‘authentieke’ uitvoeringen van de (semi-)opera’s van Purcell zien momenteel het voetlicht. Het gevolg: ellenlange, statische aria’s in prachtige historische kostuums en avondvullende niemendalletjes met vuurwerk aan het einde.

In alle historische correctheid wordt meestal vergeten één onderdeel aan de historische context aan te passen: het publiek. In de tijd van Purcell zat men in een goed verlichte zaal, liep in en uit, dronk een stevig glas en becommentarieerde hardop het gebeuren op het toneel. Totdat men in de negentiende eeuw het licht boven het publiek uitdeed, de drankjes naar de foyer verplaatste en men geacht werd stil en geduldig te wachten tot het applaus. Dat had dan ook een heel ander soort theater tot gevolg, waarbij het vuurwerk aan het einde achterwege gelaten kon worden.

Bij het achterhalen van ‘de bedoeling van de componist’ zou ik soms naast Purcell aan de bar willen kruipen om dan uit volle borst ‘Down with the French’ te zingen en me er daarna, thuisgekomen, niet al te veel meer van aan te trekken. Hoewel dat tegenwoordig niet echt modern is.

De Nederlandse regisseur en acteur Sybrand van der Werf is vooral actief binnen het (klassieke) muziektheater en het jeugdtheater. Hij werkt in binnen- en buitenland, met professionals en amateurs, acteurs en muzikanten, op locatie of in grote schouwburgzalen. Zie www.sybrandvanderwerf.nl.

Scène uit Der Freischütz bij de Komische Oper Berlin (foto: Wolfgang Silveri).

In Der Freischütz, de nieuwste creatie van de Spaanse regisseur Calixto Bieito, gaat hoofdpersoon Max aan het einde van de tweede akte bloot. En tot het einde van de voorstelling blijft hij dat adamskostuum dragen.

Max-vertolker Vincent Wolfsteiner vindt het niet zo erg. Hij viel er zelfs 50 kilo voor af. Maar het publiek? Hoe prettig is het ruim een akte lang naar iemand z’n leuter te zitten kijken?

Uiteraard was het dát aspect dat in alle Duitse media uitgelicht werd in aanloop naar de première van Webers opera bij de Komische Oper Berlin, afgelopen zondag. En zo gaat het vrijwel altijd als Bieito ergens op het affiche staat. Waar wordt over geschreven? Over het naakt, de seksscènes, het brute geweld, de blauwe plekken van de solisten, de schok bij het publiek, enzovoort.

Er zijn voorbeelden te over. In zijn Un ballo in maschera (Barcelona en Londen) zette hij de samenzweerders tegen de koning in hun blote reet op het toilet. En in zijn Entführung aus dem Serail liet hij Osmin in een glas pissen, om het vervolgens Blonde op te laten drinken. Om nog maar te zwijgen over de afgesneden tepels en de seksscène onder de douche in die voorstelling.

In juli 2009 was ik zelf getuige van Bieito’s Armida, ook bij de Komische Oper Berlin. Een eens-maar-nooit-meer-ervaring. Zo’n driekwart van de voorstelling werden mijn medetoeschouwers en ik gedwongen naar veel geweld, veel seks en de ontblote genitaliën van een dozijn heren uit het koor te kijken.

Achter de coulissen sprak ik de regisseur. Nadat hij duidelijk had gemaakt dat hij niet op schandalen uit is (!), maar zich ook niets aantrekt van het publiek, vroeg ik hem waarom hij zo ver gaat in zijn ensceneringen. „Ik heb altijd een sterk gevoel van vrijheid gehad. Alles is mogelijk in het theater. Je kan alles doen op het toneel”, luidde zijn reactie (lees het interview).

Nu is er in principe niets in te brengen tegen die opvatting, behalve dan dat je ook in de theaterwereld best eens over de grenzen van het fatsoen kunt spreken. Die grenzen zullen echter voor ieder weer ergens anders liggen, dus zo’n discussie wordt nooit beslecht.

‘Bieito werpt zoveel visuele rottigheid naar je hoofd, dat je oren er dicht van gaan zitten’

Belangrijker is mijns inziens de vraag: wat heeft dit nog met kwaliteit te maken? Bieito is een leuke schandaal-generator voor operahuizen, maar welbeschouwd schieten zijn producties op vele fronten tekort.

Ze zijn allereerst eenzijdig en eentonig. Welke opera hij ook onder handen neemt, ze lopen nagenoeg allemaal uit op een rauwe, gewelddadige en seksuele voorstelling. Dat wekt niet de indruk dat hij het repertoire erg serieus neemt. Het lijkt er eerder op dat hij tijdens het ontwerpproces telkens weer faalt om zijn eigen obsessies te onderdrukken. Een vermoeden dat gesterkt wordt door de lak die hij aan het publiek heeft.

Daarnaast zijn zijn ensceneringen bijzonder amuzikaal. De lompe wijze waarop hij de partituur platwalst met agressief en alle aandacht opeisend theater is een grove belediging voor vier eeuwen operageschiedenis. Bieito werpt zoveel visuele rottigheid naar je hoofd, dat je oren er dicht van gaan zitten.

Kijk dus even voorbij de shockelementen uit Bieito’s producties en je moet constateren dat zijn werk bar weinig om het lijf heeft. En dan vraag ik me af: waarom wordt hij in vredesnaam nog zo veelvuldig geëngageerd? Zegt dat wellicht iets over de programmeurs van operahuizen? Publiciteit vóór kwaliteit?

Angela Meade (foto: Dario Acosta).

De Beverly Sills Artist Award werd in 2006 in het leven geroepen door een gift van Agnes Varis, bestuurslid van de Metropolitan Opera, en haar man Karl Leichtman. De prijs is bedoeld voor operazangers tussen de 25 en 40 jaar met een buitengewoon talent. Het bedrag van 50.000 dollar moet hen verder helpen in hun carrière.

Na winnaars als Joyce DiDonato (2007) en Matthew Polenzani (2008) is de eer nu aan Angela Meade. De Amerikaanse sopraan debuteerde in 2008 bij de Met als Elvira in Verdi’s Ernani, een rol die ze later dit seizoen wederom op zich zal nemen en die op 25 februari live in de bioscoop te zien is. Ook zong ze de gravin in Le nozze di Figaro en de titelrol in Donizetti’s Anna Bolena bij het New Yorkse operahuis.

,,Ik ben diep vereerd om deze award te ontvangen”, reageerde Meade. ,,En ik realiseer me wat een immense verantwoordelijkheid het is om de erfenis van Ms. Sills voort te zetten.”

Hieronder een fragment van de zangeres. Ze zingt het bekende ‘Casta diva’ uit Bellini’s opera Norma. De opname komt van het Caramoor Festival, waar Meade in 2010 haar roldebuut als Norma maakte.

Camilla Williams in 1946 (foto: Carl Van Vechten).

Williams zong in op 15 mei 1946 de titelrol in Madama Butterfly van Puccini bij de New York City Opera. Naar verluidt was ze daarmee de eerste Afro-Amerikaanse vrouw die bij een groot Amerikaans operahuis op de planken stond. Pas negen jaar later zou Marian Anderson als eerste Afro-Amerikaanse zanger bij de Metropolitan Opera debuteren.

Later in 1946 trad Williams bij de City Opera op als Nedda in Pagliacci en in de seizoenen die volgden zong ze nog meer hoofdrollen. In 1954 zette ze opnieuw een primeur op haar naam door als eerste zwarte artiest een hoofdrol te zingen bij de Wiener Staatsoper.

Williams was haar leven lang betrokken bij NAACP, de beweging voor gelijke rechten voor kleurlingen. Zo zong ze tijdens de beroemde mars in Washington waar Martin Luther King zijn ‘I have a dream’-speech hield en trad ze op bij de ceremonie waar King zijn Nobelprijs voor de vrede kreeg.

Nadat ze in 1971 afscheid nam van het operatoneel gaf Williams les aan diverse instituten, waaronder de Indiana Univeristy. Ze overleed zondag in haar huis in Bloomington, Indiana, aan de gevolgen van kanker. Ze werd 92 jaar.

Ian Bostridge (foto: Simon Fowler).

Met de titel ‘Muzikale intelligentie uit Engeland’ kondigt het Muziekgebouw de komst van Bostridge aan. Volgens de concertzaal is de tenor een ‘muzikale alleskunner die het volledige repertoire bestrijkt’.

In zijn recital in Amsterdam vertolkt hij repertoire van Johannes Brahms, Robert Schumann en Ralph Vaughan Williams. Van de laatste zingt hij On Wenlock Edge, een liedcyclus voor tenor en pianokwintet. Het DoelenKwartet werkt aan die uitvoering mee. In de liederen van Brahms en Schumann wordt Bostridge begeleid door de gerenommeerde pianist Julius Drake.

Voorafgaand aan het concert verzorgt sopraan Charlotte Houberg een voorprogramma van zo’n vijftien minuten. Dat begint om 19.30 uur. Het recital zelf begint om 20.15 uur.

Na het Muziekgebouw doet Bostridge met hetzelfde programma De Oosterpoort in Groningen (10 februari) en de Doelen in Rotterdam (12 februari) aan. Voor het concert in de Doelen zijn nog vrijkaarten te winnen.

Zie voor meer informatie de website van het Muziekgebouw aan ‘t IJ en van de Serie Grote Zangers.