Home » Buitenland, Operarecensie

Gevloerd door heftige Lulu in Brussel

Brussel15 oktober 2012 12 reacties

Wanneer bent u voor het laatst kapot, maar dan ook totaal kapot, van een opera teruggekomen? Mij overkomt het heel zelden, maar Lulu van Alban Berg in de Brusselse Munt heeft me totaal gevloerd. Niet zozeer door de opera zelf, maar vooral door de heftige regie van Krzysztof Warlikowski.

Scène uit Lulu (foto: Bernd Uhlig).

Alban Bergs opera zelf biedt al best heftige stof. Er wordt niet zachtzinnig met seks, dood en verderf omgegaan. Maar Warlikowski zou Warlikowski niet zijn geweest als hij er niet nog een schepje (zeg maar gerust een paar scheppen!) bovenop had gedaan.

De regisseur koos ervoor om Lulu te benaderen als ‘een onthutsend requiem ter nagedachtenis aan een engel’. Komt de titel u bekend voor? Ja, zo heet het vioolconcerto van Alban Berg ook.

Het gaat hier wel om een gevallen engel, want in zijn concept is Lulu ook Lilith, de eerste vrouw van Adam. Maar zij is ook Lolita en één van de kindvrouwtjes die uitgebuit wordt door mannen en de maatschappij. Zij droomt ervan om danseres te worden en om haar droom te benadrukken, gebruikt Warlikowski de wereld van het klassieke ballet als metafoor. Er worden dan ook jonge balletdansers ten tonele gevoerd, allemaal leerlingen van de Antwerpse balletschool.

Aan het einde van de eerste akte (er wordt, zoals bijna altijd tegenwoordig, de door Cerha voltooide versie gebruikt) komt er een in een ‘zwarte zwaanpakje’ gestoken danseres, die met ontbloot bovenlijf een soort kruising tussen de ‘stervende zwaan’ en de ‘flamenco’ danst.

Voor de opera goed en wel begint, nemen er in gala gestoken ‘toeschouwers’ plaats op het toneel, dat in het midden laat of wij nu in een theater of in een circus zitten. Zij (en wij dus ook) worden getrakteerd op het door Longchamp geschreven scheppingsverhaal en de legende van Lilith.

Vervolgens komt er van alles langs, en dan ook eens tegelijk. Wilde dieren, rariteitenkabinet, circusartiesten, travestieten, punks, artiesten, balletdansers. Plus zeer prominent geprojecteerde foto’s en video’s – de schilder uit Lulu is namelijk nu een fotograaf.

Hannigan en Randle (foto: Bernd Uhlig).

Dat alles maakt dat het mij duizelde en ik naar adem moest happen. Ik kon ook de meeste kleine rollen niet van elkaar onderscheiden, wat best verwarrend op mij overkwam. Maar ik vond het regieconcept op zich niet eens zo slecht. Er zat een soort logica in, er was een rode draad en het libretto werd min of meer gevolgd.

Muzikaal was de avond werkelijk niet kapot te krijgen. Barbara Hannigan is, behalve een fantastische zangeres en dirigent, ook een professionele balletdanseres en die mogelijkheid heeft Warlikowski met beide handen aangegrepen. Hij liet haar zowat de hele tijd op spitzen lopen en dansen (!) en haar in allerlei onmogelijke houdingen wringen. Haar lenigheid overschrijdt ook alle grenzen en is alleen vergelijkbaar met een circusartieste. En zij zong ook nog!

Lulu is niet de makkelijkste van alle rollen die er bestaan, niet alleen vanwege de zeer hoge noten (daar weet Hannigan heel goed raad mee), maar ook vanwege de heftigheid van het karakter. De meeste tijd was zij gekleed in een dun en doorzichtig lingeriesetje – zij kan het hebben – en ze maakte alle hevige seksscènes zeer aannemelijk, zonder dat ze ergens ordinair werd. Chapeau! Terecht werd zij beloond met een laaiende ovatie.

Maar ook de andere zangers waren allemaal voortreffelijk. Natascha Petrinsky is als zangeres behoorlijk gegroeid – haar mezzo is stevig en heeft een prachtige warme laagte. Haar smeekbedes aan Lulu waren zeer ontroerend en oprecht. En ook zij is een mooie verschijning met grote acteerkwaliteiten.

Dat moet ook gezegd worden van Dietrich Henschel (Dr. Schön en Jack the Ripper). Je hoorde dat hij behalve operazanger ook een begenadigd liedzanger is, wat hem in zijn rol zonder meer heeft geholpen. Hij had genoeg kleuren tot zijn beschikking om Dr. Schön van alle nuances en twijfels te voorzien en zijn Jack the Ripper was zeer huiveringwekkend.

Scène uit Lulu (foto: Bernd Uhlig).

De Amerikaanse tenor Charles Workman zong zijn eerste Alwa en dat deed hij voortreffelijk. Zijn stem is groot en resonerend en hij wist alle valkuilen van de rol te omzeilen en bleef lyrisch, zelfs in de meest heftige passages.

Tom Randle is geen onbekende in Amsterdam. Van hem weten wij wel dat hij enorm charisma heeft en iedere rol van een zeer persoonlijke klank, voordracht en uitstraling kan voorzien.

Het Symfonieorkest van de Munt speelde onder leiding van maestro Paul Daniel een beetje hard, maar geen van de zangers werd overstemd.

Na afloop was er een groot applaus voor de zangers en de musici, maar het productieteam moest het met een gedeeld bravo/boe geroep doen.

door

Lulu
Alban Berg

Uitgevoerd door: Symfonieorkest van de Munt onder leiding van Paul Daniel.
Solisten: Barbara Hannigan, Natascha Petrinsky, Tom Randle, Dietrich Henschel, Charles Workman, e.a.
Regie: Krzysztof Warlikowski.
Bezocht op 14 oktober 2012

12 reacties »

  • Wiebke Göetjes zei:

    Klinkt alsof ik er heen moet!
    Wat goed van Barbara!!

    Ik kan me de vorige Lulu van Berghaus (ca. 1987) nog herinneren met Theresa Stratas..
    jij zeker ook nog wel Basia?
    Of is er nog eentje tussendoor geweest??

  • Basia Jaworski zei:

    Er was nog een uit Hamburg, tijdens HF in …… jaar of vijf geleden?
    Zelf ben ik bijzonder gecharmeerd door de versie van Christof Loy uit de ROH. Hij heeft de beste (althans voor mij!) Dr. Schön ever – Michael Volle. En zijn productie is zeer kal en kil, waardoor je je op de personages, het verhaal en de muziek kan concentreren.
    Maar Hannigan is echt _weergaloos_! Doen, maar weet dat je in een achtbaan terecht komt!

  • remco roovers zei:

    Hoi Wiebke en Basia,

    Volgens mij was er zelfs nóg een Lulu. Als ik me niet vergis in 2002. Regie van Andreas Homoki en olv Haenchen. Laura Aikin zong de titelrol en Tom Randle zong ook mee.

  • Thea Derks zei:

    Klopt, en in 2005 was er nóg een Lulu bij De Nederlandse Opera, in een regie van Peter Konwitschny, met Marlis Petersen als Lulu en Ingo Metzmachter op de bok.

  • remco roovers zei:

    was dat niet die gastproductie uit Hamburg?

  • Basia Jaworski zei:

    Ja, 2005 was uit Hamburg.
    2002 kan ik mij niet herinneren..
    Waar was het? Toch niet DNO?

    Overigens: ik werd (terecht!) gesommeerd dat ik vergeten was te vermelden welke rol Tom Randle zong.
    Hij was de Schilder en de Neger

  • Peter Franken zei:

    In 2002 ging bij DNO de versie in twee aktes, in 2005 was er tijdens het Holland festival een gastproductie uit Hamburg. Samen met Wozzeck, beiden in de regie van Konwitschny.
    In de Bastille zag ik in 1998 een uitstekende Lulu, die daarna nog een aantal seizoenen is herhaald. Er werd gewerkt met een schilderij van een naakte vrouw, dat uit meerder delen bestond. Elk personage werd getypeerd door een fascinatie voor een bepaald deel.

    Overigens ging er ook een Lulu in Antwerpen (1999), Luik (1999)en Keulen (1994. Allemaal na 1987 !

  • Basia Jaworski zei:

    Peter – weet je nog wie er toen in cast waren? In 2002, bedoel ik?
    Is aan mij totaal voorbij gegaan ….. 🙁

    Vergeet overigens de Met niet, een onwaarschijnlijk mooie productie van John Dexter, met Julia Migenes, Evelyn Lear, Kenneth Riegel en Kurt Mazura uit …. 1980!

  • Peter Franken zei:

    Basia, het DNO archief geeft de volgende informatie over de Lulu in 2002:
    muzikale leiding Hartmut Haenchen
    regie Andreas Homoki

    Lulu Laura Aikin
    Gräfin Geschwitz Anja Silja
    Theatergarderobiere / Ein Gymnasiast Ursula Hesse
    Der Medizinalrat / Der Professor Michael Autenrieth
    Der Maler Tom Randle
    Dr. Schön John Bröcheler
    Alwa Peter Straka
    Ein Tierbändiger / Athlet Reinhard Dorn
    Schigolch Ekkehard Wlaschiha
    Der Prinz /Der Kammerdiener Eberhard Francesco Lorenz
    Der Theaterdirektor Dieter Schweikart

    Orkest Nederlands Philharmonisch Orkest

  • Basia Jaworski zei:

    Beadnkt, Peter!
    Ik heb het gemmist, jammer ……

  • Mark-Jan zei:

    In 2002 werd het prachtig gedirigeerd, goed gezongen, en… gespeeld in een soort grote roze sladraaier 🙂
    Kijk erg uit naar de 28e als ik het in Brussel mag meemaken!

  • Leen Roetman zei:

    Het archief van DNO is vanaf het seizoen 2000-2001 online te raadplegen. Zie dus voor Lulu ook http://www.dno.nl/index.php?m=archive&sm=archiveSeasons&s=48&as=2&c=picture

Laat uw reactie achter!

Hieronder kunt u een reactie geven op dit artikel.

Operaliefhebbers: wees aardig voor elkaar. Houd het taalgebruik netjes en blijf bij het onderwerp.