Home » Buitenland, Operarecensie

Zürich opent met bleke Lohengrin

Zürich26 september 2014 2 reacties

Een Lohengrin in coproductie met de Wiener Staatsoper opende afgelopen weekend het seizoen van het Opernhaus Zürich. De regie van huisintendant Andreas Homoki stemde bepaald niet vrolijk. Glanzend was daarentegen Klaus Florian Vogt als de zwanenridder. Ook zonder zilveren uitrusting.

Klaus Florian Vogt in het Beierse decor van Lohengrin in Zürich (foto: Monika Rittershaus).

Klaus Florian Vogt in het Beierse decor van Lohengrin in Zürich (foto: Monika Rittershaus).

Het seizoen in Zürich startte lauwwarm. Of beter gezegd: opnieuw opgewarmd. Zelden wordt soep, of welk gerecht dan ook, daar beter van en dat geldt ook voor deze productie, die geplaatst in een soort Hofbräu-sfeer (Hofbräu is een bekend bierhuis in München) bepaald niet overtuigender werd.

De demystificerende lezing van Andreas Homoki kon in Wenen al niet op veel enthousiasme rekenen bij publiek en pers, maar mocht niettemin nu het seizoen in Zürich openen. Nu heb ik niets tegen coproducties, en al helemaal niet tegen hoogwaardige samenwerkingen als die met de Wiener Staatsoper, maar ik ben wel van mening dat een operahuis zich verankerd in zijn regio te profileren heeft, in plaats van mee te spelen in de mondiale ‘liga’ van wereldhuizen, zodat op een gegeven moment operahuizen net als McDonals en Starbucks van San Francisco tot Seoul hetzelfde aanbieden.

Wat in Wenen slecht viel, was dat Wagners opera tot een zeer kleine, nuchtere schaal teruggebracht was. Het op zichzelf elegant ontworpen decor van Wolfgang Gussmann toonde een houten bierhal, waarbij de ruggen van de stoelen versierd waren met een hart. Erg Beiers, maar in het geheel niet Zwitsers.

Neem daarbij de ‘Dirndl’ en de ‘Lederhosen’ waar de personages in gekleed gingen en je dacht direct: het is een actuele verwijzing naar het Oktoberfest. Of de enscenering is overgenomen uit een operetteproductie van bijvoorbeeld Im weißen Rößl. En dat bedoel ik niet als compliment.

Het was allemaal erg voorspelbaar en afgezaagd. Als een erg lauw biertje. De emotionaliteit ontbrak volledig. Ik zag een technisch slim maar droog volgens plan gecontrueerd stuk, waarin de regietaal van Homoki duidelijk terug te zien was. Van de voor hem zo typische koorbewegingen tot het strijklicht en de kleurovergangen van de uitstekende lichtman Franck Evin (net als Homoki jarenlang werkzaam bij de Komische Oper Berlin): het was een mij zeer bekend recept. Een directe, zeer ‘wereldlijke’ en bij vlagen banale formule, die geen ruimte bood aan het transcendente, het ongrijpbare van Lohengrin

Het publiek in Zürich had echter veel geluk dat in de hoofdrol dé Lohengrin-ster van dit moment te zien was: de engelachtige, vocaal gracieuze Klaus Florian Vogt. Zijn interpretatie is zo bijzonder als het maar kan, een mengsel van grote energie en bijna falsetachtige stemvoering. Een groot wonder. Ik meen erin te horen waarom Wagner zo van de muziek van Bellini hield. Daar staat Vogt voor: het vinden van een wagneriaans belcanto.

Scène uit Lohengrin (foto: Monika Rittershaus).

Scène uit Lohengrin (foto: Monika Rittershaus).

Een andere richting sloeg helaas de Elsa van Elza van der Heever in, die met haar interpretatie en zang weinig te bieden had. Ze heeft een sterke, vaste stem, die echter weinig expressiviteit en al helemaal geen fascinatie aan de rol van Elsa kon geven. Geen wonder dat het net getrouwde paar niet lang samen bleef: dat was vocaal zo’n tegenstelling.

De razende mezzosopraan Petra Lang zetten een exorbitante, Disney-achtige Ortrud neer. Maar hoezeer ik overdrijving en ‘camp’ op het operatoneel ook kan waarderen, in dit geval moest ik me aansluiten bij de mening van andere toeschouwers, dat een geloofwaardige slechterik meer gediend is bij een spaarzame omgang met schelle vocale effecten, om te vermijden dat het al te lachwekkend wordt.

Met het vinden van de juiste balans had ook de leidende vrouw van de avond, dirigent Simone Young, moeite. Ze wist het klankgeheel niet altijd juist door het kleine operahuis te sturen. Op veel momenten kwam de muziek te luid en onprecies over, wat het koor ook in de problemen bracht. Zelden heb ik zulke chaotische inzetten gehoord als bij deze ongelukkige première.

Een koude start van het nieuwe seizoen dus, en dat precies op het moment dat bekend werd gemaakt dat Andreas Homoki zijn contract tot 2022 verlengd heeft. Het is te hopen dat de komende seizoenen niet alleen geroutineerd, weinig verrassend theater laten zien zoals op deze avond, maar dat er ook plek zal zijn voor kunst, voor het onverwachte en voor ontdekkingen.

Zie voor meer informatie de website van het Opernhaus Zürich.

door

2 reacties »

  • Leen Roetman zei:

    Fijn om te weten dat ik niet naar Zürich hoef af te reizen. DNO herneemt de Lohengrin in de regie van Pierre Audi. Ik ben benieuwd of hij er nog veel aan bijgesteld heeft. Anders wordt het ook in Amsterdam geroutineerd, weinig verrassend theater (maar met hopelijk een prettig ‘klankgeheel’).

  • Jan de Jong zei:

    Ik snap niet zo goed waarom de recensent lijkt te menen dat Beiers in Wenen meer zou passen, dan in Zürich ? De verschillen tussen München en Wenen zijn immers ook groot. Zürich ligt veel dichter bij München en helemaal dichter bij Beieren dan Wenen. Houten stoeltjes met een hartje erin zult u in de Zwitserse Alpen ook volop vinden. Maar het doet er natuurlijk niet toe waar de opera wordt opgevoerd. Het kiezen voor een Beierse context is gezien Wagner natuurlijk niet zo gek. Dat kan overal ter wereld.

    Overigens meen ik dat Lohengrin de Zwaanridder is, en niet de zwanenridder. In het libretto is er eenduidig spraken van één zwaan.

    Ik hoop dat Audi niet veel veranderd heeft. Ik herinner mij al te goed de fenomenale productie van 2002, die op één lijn mag staan met de Monteverdi-ensceneringen.

    De musici zijn volledig nieuw. Dus ik ben benieuwd of de uitvoering van De Waart c.s. geëvenaard gaat worden.

Laat uw reactie achter!

Hieronder kunt u een reactie geven op dit artikel.

Operaliefhebbers: wees aardig voor elkaar. Houd het taalgebruik netjes en blijf bij het onderwerp.