Les vêpres siciliennes was Verdi’s eerste Franse ‘grande opéra’, die hij, na lang aandringen door de Parijse Opera, componeerde op een libretto van Eugene Scribe en Charles Duyverier. Het is één van zijn langste opera geworden, wat onder meer te danken is aan het, voor het Parijs van toen, verplichte lange ballet in de derde akte (maar liefst een half uur!).

Het verhaal speelt zich af in Palermo in 1282, tijdens de Franse bezetting van Sicilië. De jonge Siciliaan Henri is verliefd op Hélène, een jonge Oostenrijkse hertogin, gevangen gehouden door Guy de Montfort, de Franse gouverneur van Sicilië. Als blijkt dat Montfort de vader van Henri is, zijn de verwikkelingen niet te overzien, en aan het eind is zowat iedereen dood.

De première in 1855 was een fiasco en een paar jaar later bewerkte Verdi het werk tot het Italiaanse I vespri Siciliani, waarmee hij veel meer succes boekte. Een echte kaskraker werd de opera echter nooit.

Franse versie
Les vêpres siciliennes was de derde uitgave in de serie ‘originele versies’ van Opera Rara, na eerdere uitgaven van Macbeth en Simon Boccanegra. Het werd al in mei 1969 live opgenomen in The Camden Theatre in Londen en in februari 1970 door de BBC uitgezonden, maar de cd-uitgave kwam pas in 2004 op de markt.

De uitvoering, met artiesten als Jacqueline Brumaire, Jean Bonhomme en Neilson Taylor, is redelijk tot goed, maar als document is het van een buitengewoon belang. Bovendien: u heeft geen keuze (ORCV303).

In juni 2002 heeft onze onvolprezen ZaterdagMatinee op Vrije Zaterdag Les vêpres siciliennes concertante op de planken gebracht. Het is bijzonder spijtig dat de opname ervan nooit op cd’s is verschenen, want de uitvoering (met onder andere Nelly Miricioiu, Francisco Casanova en Zeljko Lucic) was niet te versmaden.

Italiaanse versie: cd’s
Als u de Italiaanse versie van de opera wil hebben, dan is de keuze iets groter, maar om te zeggen dat de markt ermee is overvoerd?

Ik ken maar één studio-opname van het werk, op RCA (RD 80370). De cast bestaat uit onder andere Martina Arroyo, Plácido Domingo, Sherill Milnes en Ruggiero Raimondi. Het is zeer de moeite waard, zeker ook omdat de muziek vrijwel compleet is.

Voor de rest moeten we het (toegegeven, in de meeste gevallen op zijn minst zeer interessante) piratenopnames hebben. Zeer aan te bevelen is een opname met Montserrat Caballé en Plácido Domingo uit Barcelona 1974 (SRO 837-2). Fantastisch is ook de versie met Renata Scotto, Gianni en Ruggiero Raimondi uit La Scala 1970 (Myto MCD.905.24). En vergeet ook La Divina (met onder andere Boris Christoff) niet, opgenomen in 1951 tijdens het Maggio Musicale Fiorentino (Testament SBT 21416).

Let op: de meeste opnames zijn (sterk) ingekort. Check ook voor alle zekerheid het internet, want piratenlabels komen en gaan en het verschil in prijs kan enorm zijn.

Italiaanse versie: dvd
In de jaren tachtig was de Amerikaanse Susan Dunn immens populair. Men zag in haar de ultieme Verdi-sopraan. In haar ‘Bologna-jaren’ werd ze de lievelingszangeres en protégee van Riccardo Chailly, destijds de chef-dirigent aldaar. Met hem maakte zij heel wat cd-opnamen. Behalve Verdi ook Mahler, Schönberg en Beethoven, en er werden ook operavoorstellingen voor de video opgenomen.

Elena in I vespri Siciliani was één van haar glansrollen. Zij zong haar, met enorm succes, voor het eerst in 1986. Die voorstelling is een jaar of vijf geleden op dvd uitgekomen (Warner Music Vision 504678029-2).

De productie van Luca Ronconi is behoorlijk traditioneel. De decors zijn natuurgetrouw. Men waant zich als het ware tussen de cactussen op het broeierige Sicilië. Ook de kostuums laten niets te wensen over, maar de hele voorstelling is behoorlijk statisch.

Het publiek vindt het enig, en dat laten ze weten ook. Het ene open doekje volgt het andere en de zangers nemen ze dankbaar aan. Ook al zijn de protagonisten geen van allen echt grote acteurs – wat wellicht ook op het conto van de regisseur geschreven kan worden – gezongen wordt er op zeer hoog niveau. En er is ook een verrassing: Anna Caterina Antonacci in de kleine rol van Ninetta.

Een trip van zo'n 550 kilometer brengt ons van Warschau naar Minsk, het hart van de laatste dictatuur van Europa, tevens de standplaats van de Wit-Russiche nationale opera.

Het gebouw
Het Opierny Teatr ligt op een heuvel (Trinity Hill) in Minsk, waardoor het in grote delen van de stad te zien is. Het biedt plaats aan maximaal 1137 toeschouwers en wordt beschouwd als een historisch monument in de Wit-Russische hoofdstad.

Het theater werd ontworpen door Ilya Lanhbard en in maart 1939 geopend met een voorstelling van Eugene Tikotsky’s opera Michas Padhorny. In de Tweede Oorlog werd het grotendeels verwoest door bombardementen, evenals een groot deel van de andere gebouwen in de stad.

Na de oorlog en de nodige renovatiewerkzaamheden groeide het theater uit tot een belangrijke culturele locatie in de Sovjet-Unie. Recentelijk werd het gebouw weer aan renovaties onderworpen.

Het gezelschap
Het Opierny Teatr is de thuisbasis van zowel het nationale operagezelschap als het nationale balletgezelschap van Wit-Rusland. Samen heten zij voluit: The National Academic Bolshoi Opera and Ballet Theatre of the Republic of Belarus.

De roots van het gezelschap liggen in de jaren twintig, toen er al opera’s werden opgevoerd onder de paraplu van het nationale dramatheater. In 1933 werd het operagezelschap officieel gelanceerd, met een voorstelling van Carmen. Na een paar jaar verhuisde het naar het huidige theater.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zette het gezelschap haar activiteiten voort in de Volga-regio in Rusland. Na de bevrijding van Minsk werd er in december 1944 een nieuw seizoen geopend met een werk uit eigen land.

Naar eigen zeggen speelde het gezelschap in de Sovjet-Unie een prominente rol. In die tijd verdiende het ook de titels ‘bolshoi’ (groot) en ‘academisch’ voor haar naam.

In 1996 werden het opera- en balletgezelschap van elkaar gescheiden, hoewel ze hetzelfde gebouw bleven gebruiken. In 2009 werd die reorganisatie ongedaan gemaakt en vielen de beide gezelschappen weer onder één naam.

Het nationale operagezelschap is een ‘repertoirehuis’, wat betekent dat het haar producties een aantal jaar achter elkaar regelmatig op het toneel zet. De favoriete titels van het publiek in Minsk waren en zijn Prins Igor van Borodin, Carmen van Bizet, La Traviata van Verdi en Evgeni Onjegin van Tsjaikovski.

Het gezelschap maakt ook regelmatig tournees naar andere landen. Zo was het orkest van het operahuis de afgelopen seizoenen tweemaal in Nederland te zien in opera’s van Internationale Opera Producties.

Seizoen 2010/2011
Het nieuwe seizoen in Minsk bevat vele opera’s, waaronder Nabucco, Khovanshchina van Moessorgsky, Il barbiere di Siviglia, Yolanthe van Tsjaikovski, Carmen, Un ballo in maschera, Rigoletto, Die Zauberflöte, Tosca, Prins Igor en Il Trovatore.

Er staat daarnaast ook erg veel ballet op het programma. Het balletgezelschap speelt een grote rol in het culturele leven in Minsk.

Zie voor meer informatie www.belarusopera.by/en/.

De reis tot nu toe
Amsterdam
Hamburg
Kopenhagen
Oslo
Stockholm
Helsinki
Tallinn
Riga
Vilnius
Warschau

De opera (in ‘real time’ en op locatie opgenomen) werd in maar liefst 148 landen live uitgezonden. Daar wordt een mens bijzonder blij van, tenzij dat mens in Nederland woont en geen beschikking heeft over kabel of een digitaal kastje, want onder die 148 landen was Nederland er niet bij. Waarom? Dat zou ik zelf ook willen weten!

Opera op locatie kan je natuurlijk niet vergelijken met een voorstelling in een operahuis. Er kan van alles misgaan. Zo zien het orkest en de dirigent de zangers alleen maar op de monitors, en vice versa. Daarnaast kunnen de omstandigheden belabberd zijn. Het kan regenen (dat werd ons en de zangers gelukkig bespaard), maar het kan ook snikheet zijn. En dat was het ook in Mantua, want het zweet vloeide overvloedig en maakte de gezichten van de arme zangers helemaal nat.

Daar komt nog bij dat je als zanger niets kan smokkelen. Je kunt geen enkele wankele noot zingen. En je moet opletten waar en hoe je loopt, waar en hoe je kijkt, want de camera’s zijn meedogenloos.

De vraag rijst: voegt zo’n opvoering iets toe aan de geijkte, traditionele voorstellingen? Mijn antwoord is volmondig ja! Je beleeft de opera als een soort film, meer eigenlijk dan een film, want je wordt – of je het wilt of niet – een radertje in het geheel, je neemt als het ware actief deel aan de gebeurtenissen.

En dan heb ik het niet eens over de prachtige ‘couleur locale’: de beste decorbouwers (en belichters!) van de hele wereld kunnen de pracht en praal van Italiaanse steden en kastelen niet nabouwen. Om over de schilderijen en muurtekeningen nog maar te zwijgen. Of over de lichtval. Of de vallende schemering boven de rivier.

Met huid en haar

Plácido Domingo is natuurlijk geen bariton. Hij was en is nog steeds een tenor en dat hoor je. Zijn lage noten zijn niet altijd optimaal, je merkt dat daar ergens een grens voor hem ligt. Maar wat hij met de rol (en die noten) doet, nou… daar kunnen heel wat van zijn collega’s nog een puntje aan zuigen. Hij kruipt met huid en haar in zijn rol en laat je vergeten dat het ‘maar’ een opera is.

Zijn stem is nog steeds prachtig en heeft nog niets (of bijna niets) van zijn oude glans verloren. Bovendien: wat een acteur! Alles, maar dan ook alles aan hem acteert: zijn ogen, zijn mond, zijn wenkbrauwen. Zeer indrukwekkend.

Julia Novikova was een perfect gecaste Gilda. Niet alleen zag zij eruit als de reïncarnatie van een onschuldige engel, ook haar heerlijk lichte en soepele sopraan met perfecte coloraturen paste de rol als een handschoen.

Vittorio Grigolo moest er even in komen. Hij had zichtbaar last van zenuwen, wat hem, zeker in het begin, parten speelde. Maar hij herstelde zich en al was hij niet altijd even vlekkeloos en was er af en toe iets op zijn noten (soms had hij de neiging tot pushen) op te merken, hij vulde zijn rol prima in. Dat hij een smakelijk uitziende jonge man is, maakte hem zeer geloofwaardig als een vrouwenverslindende hertog.

Ruggero Raimondi (Sparafucile) heeft nog maar weinig van zijn stem over, maar zijn presence, zijn hele optreden eigenlijk, maakten nog steeds een bijzondere indruk. Nino Surguladze was een wulpse Maddalena, precies wat je van een ‘straatzangeres’ verwacht.

Van mij mag het vaker. Hier wordt mijn hart warmer van. En hoe zit het met het hart van de bazen van de Nederlandse omroepen? Hebben ze überhaupt een hart?

De opera is terug te zien op de iPlayer van de BBC. Op de website van ZDF zijn veel repetitiefoto’s beschikbaar.

Eén van de albums van Bogdan Paprocki.

Bogdan Paprocki begon zijn carrière in 1946, als Alfredo in La Traviata. Zijn repertoire omvatte rollen als Don José (Carmen), Andrea Chénier, de hertog in Rigoletto, graaf Almaviva in Il barbiere di Siviglia, Hoffmann in Les contes d’Hoffmann en Rodolfo in La Bohème.

De tenor werd voornamelijk beroemd vanwege zijn rollen in opera’s van de Poolse componist Moniuszko: Stefan in Straszny Dwór (The Haunted Manor) en Jontek in Halka.

Hieronder zingt Paprocki de aria ‘Vesti La giubba’ uit Pagliacci van Leoncavallo:

Alexandra Lubchansky en Cosmin Ifrim (foto: Giancarlo Cattaneo).

Alleen al vanwege de locatie is het moeilijk de verleiding te weerstaan om naar Riehen te trekken. Wenkenhof ligt in een geweldig park in barokstijl, net buiten Basel. De voormalige dressuurhal is omgebouwd tot een plaats voor gastronomie en, tijdens vijf zomeravonden, een plaats voor opera.

Opera Riehen, dat in Wenkenhof de zomerse producties verzorgt, werd geboren in een ander Zwitsers paradijs, het legendarische Waldhaus Hotel in Sils Maria. Beide locaties zijn geen theaters. Het publiek, het orkest en het toneel moeten over één en dezelfde ruimte verdeeld worden. Het voordeel is de indrukwekkend kleine afstand tot de zangers en het koor, het nadeel is de coördinatie met het orkest.

De intendant van Opera Riehen is een Nederlander, de in Amsterdam geboren Jan Schultsz. Hij stond ook op de bok tijdens de vijf voorstellingen van Il Pirata. Dat deed hij met veel enthousiasme en een grote voorkeur voor forte, waarmee hij Verdiaanse en veristische effecten uit Bellini’s vroege meesterwerk haalde.

Als je de recensies leest die na de wereldpremière van Il Pirata in 1827 in de Scala werden geschreven, begrijp je wat er zo speciaal is aan deze partituur en aan Bellini’s muzikale innovatie. Bellini herstelde de natuurlijkheid van de zang, om zo de meest sublieme expressie van gevoelens te bereiken. Dit opende nieuwe muzikale wegen na Rossini, die met Semiramide al het summum van het belcanto had bereikt en sinds 1824 Italië had verlaten.

Daarbij mag één fundamenteel aspect niet vergeten worden: de drie zangers die de hoofdrollen van Imogene, Gualtiero en Ernesto zongen in Il Pirata, waren drie van de grootste Rossini-sterren in die tijd. De vernieuwing die Bellini introduceerde, was dus in alles gebaseerd op het belcanto.

Zo had Rubini, de goddelijke Rossini-tenor, geen problemen met de stratosferische hoogte van de rol van Gualtiero, maar wel met het versieringsloze ‘canto spianato’, waar een diep gevoel voor frasering en natuurlijke schoonheid van de stem voor vereist is.

Michaela Mehring (foto: Giancarlo Cattaneo).

Gezien deze noties mag het duidelijk zijn dat de keuze van Opera Riehen om dit werk uit te voeren net zo riskant was als het leven van een piraat. Zelfs grote operahuizen zouden problemen hebben met het vinden van de juiste zangers voor de rollen. Jan Schultsz kon dan ook geen wonderen verrichten op dit gebied.

Alexandra Lubchansky (Imogene) en Cosmin Ifrim (Gualtiero) waren beide even overspannen in hun vertolkingen, maar wonnen mijn sympathie vanwege de enorme toewijding waarmee ze hun buitenproportionele uitdaging te lijf gingen. Dezelfde waardering viel Stanislav Kierner (Ernesto) en Michaela Mehring (Adele) ten deel.

Meer gemak en lichtheid kwam van de jonge IJslandse tenor Sveinn Dúa Hjörleifsson, die een geloofwaardig en vocaal zeer aangename Itulbo zong. Hij acteerde daarbij op een natuurlijke wijze, ondanks de nogal verwarrende en vervreemdende interpretatie van de karakters die regisseur Reto Nickler gaf.

Voor mij is het altijd een positieve ervaring om een operaproductie geboren te zien worden dankzij de betrokkenheid en sponsoring van particulieren, bedrijven en lokale instituten. Niettemin hoop ik dat de organisatoren voor de vijfde editie volgend jaar terug zullen grijpen op opera’s van Rossini of Salieri, die wellicht beter passen in de setting van de Wenkenhof of het Waldhaus Hotel in Sils Maria.

Zie voor meer informatie de website van Opera Riehen.

Alessandro Anghinoni is correspondent van Place de l’Opera in Berlijn en Zürich. Hij is vertaler van beroep en schrijft regelmatig over opera. Voorheen voor bladen als Opernwelt, tegenwoordig op zijn blog Operello&Operella.

Het Ring-project van de Reisopera loopt als een tierelier. Na een uiterst succesvolle opening met Das Rheingold vorig jaar, gaat op zondag 26 september Die Walküre in première. Voor de Walküre-voorstellingen zijn nog maar enkele kaarten te krijgen.

Ondertussen krijgt het gezelschap alweer vele aanvragen binnen voor deel drie van de cyclus, Siegfried, dat volgend jaar september opgevoerd wordt. De Reisopera heeft daarom besloten vervroegd met de kaartverkoop te beginnen.

Sinds vrijdag 3 september 12.00 uur zijn er bij de kassa van de Stadsschouwburg in Enschede kaarten voor Siegfried te krijgen. Ook tijdens de voorstellingen van Die Walküre is het mogelijk kaarten te kopen.

Siegfried wordt tussen 25 september en 11 oktober 2011 zes keer opgevoerd in de Stadsschouwburg in Enschede.

Zie voor meer informatie de website van de Nationale Reisopera.

Villazón haalt de laatste tijd vaker de kranten met afzeggingen en geflopte concerten dan met opzienbarende zangprestaties. Anderhalf jaar geleden werd hij voor de tweede keer aan zijn stembanden geopereerd, waardoor hij bijna een jaar uit de roulate was. In maart maakte hij zijn rentree op het operatoneel met een productie in Wenen, maar sindsdien heeft hij alweer vele concerten moeten afzeggen.

De Britse tv-show Popstar to Operastar bracht hem nog de meeste publiciteit. Tegelijkertijd kwam hem dat op kritiek van klassieke muziekcritici te staan, critici die in sommige recensies al het einde van de carrière van de Mexicaan afkondigden.

Maar nu is daar dan een nieuw album. Eentje die in maart dit jaar, de maand van zijn rentree, opgenomen werd in Berlijn. Het concept lijkt sterk op Sicilien, het nieuwste album van Roberto Alagna, ook lid van de clientèle van Deutsche Grammophon. Alagna liet op zijn cd zijn Siciliaanse bloed spreken door samen met een typisch Siciliaans bezet kamerorkest tal van volksliedjes van het Italiaanse eiland op te nemen. Villazón heeft hetzelfde gedaan, maar dan met Mexicaanse liederen.

Het repertoire komt ‘uit zijn hart’, schrijft de tenor in de toelichting bij de cd. Volgens hem is muziek in Mexico onderdeel van het dagelijks leven en hét middel om emoties te uiten. Zo brengen mannen nog steeds serenades bij het huis van hun geliefden. ,,Ikzelf heb mijn vrouw al vele malen een serenade gebracht met deze liederen”, aldus Villazón.

De liederen gaan dan ook stuk voor stuk over de liefde. De manier waarop is niet erg diepgravend. Eerder zoet en sentimenteel, ook als het om liefdesleed gaat. Maar dat houdt het luchtig en ik vind het wel passen bij het karakter van het album. Het roept bij mij de sfeer op van een stereotype Mexicaans dorpje, inclusief sombrero’s, siësta’s en een stralend zonnetje, waar zowel liefdesvreugd als liefdesverdriet met een zekere schoonheid bezongen worden.

Die sfeer zal ongetwijfeld te maken hebben met de persoonlijke band die de musici (de Bolívar Soloists met een aantal gasten) met het repertoire hebben. Dat hoor je op een of andere manier toch terug in de uitvoering.

Dat geldt des te meer voor Villazón. Ik kan horen dat zijn hart hier sneller van gaat kloppen. En tegelijk is en blijft het de Villazón zoals ik hem ken: hij zingt continu voluit, met alles wat die heeft. Hij spaart zich geen moment. Het heeft hem zijn stem gekost, maar toch: overtuigen doet het wel.

Want zijn stem vind ik nog steeds indrukwekkend. Het zit zo vol emotie, mij kan dat niet onberoerd laten. In ‘Estrellita’ (kleine ster) is de liefdespijn bijvoorbeeld zeer treffend in zijn zang te horen en ‘Cucurrucucú, paloma’ laat hij druipen van de softe melancholie, waarbij hij zijn klanken laat stromen en stromen, ondanks de hoge ligging. Of neem het door Daniel Catán nieuw gecomponeerde lied ‘Comprendo’: slechts één strofe lang, maar net zo ontroerend als een volledige liefdesgeschiedenis.

Veel variatie of contrast zit er niet tussen de liederen – het komt allemaal een beetje op hetzelfde neer. Maar wat geeft het? Het is een album dat je niet na één keer weglegt, maar waar je meerdere malen gewoon ‘lekker’ naar kunt luisteren. Leun achterover, sluit je ogen en beleef ter plekke een heerlijke Mexicaanse romance.

Toch jammer dat de carrière van Villazón er een stuk minder rooskleurig uitziet dan dat idyllische plaatje.

Hieronder het promofilmpje van Deutsche Grammophon:

Het Concertgebouw in Amsterdam (foto: Leander Lammertink).

De ZaterdagMatinee viert dit seizoen haar 50-jarig bestaan, terwijl het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor een feestje bouwen rond hun 65e verjaardag. Een bijzonder seizoen vraagt om een bijzondere opening en dat is de niet vaak opgevoerde opera De vuurengel van Sergej Prokofjev zeker.

De vuurengel speelt zich af in de zestiende eeuw en gaat over Renata, die sinds haar achtste door de vuurengel Madiël bezocht wordt en verliefd op hem is geworden. Als het verhaal begint, heeft hij haar net verlaten, maar met de belofte dat hij in de gedaante van een man terug zal keren.

Geholpen door Ruprecht, die verliefd op haar is geworden, gaat Renata wanhopig naar die man op zoek. Ze vindt hem niet, wijst de liefde van Ruprecht af en besluit het klooster in te gaan om haar ziel te redden. Met haar komst brengt ze echter ook vele demonen mee, waardoor de nonnen hoe langer hoe hysterischer worden. Te midden van die gekte veroordeelt de inquisiteur Renata uiteindelijk tot de brandstapel.

Het is een duidelijk te volgen verhaal en de muziek spreekt boekdelen, wat de opera eigenlijk heel geschikt maakt voor een concertante opvoering. Het is niet moeilijk de plaatjes in te vullen.

Prokofjevs partituur vind ik meesterlijk. Zijn muziek is spannend, intens en zeer beeldend. Bovendien bevat het vele lagen. Zo zijn er tussen het onrustige, duistere orkestgeweld soms eventjes zoete melodieën of vrolijke ‘danspassages’ te horen, die de emoties en gebeurtenissen in de scènes verder uitdiepen.

Het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor geven onder leiding van wereldrecordhouder ‘symfonieën-schrijven’ Leif Segerstam een uitmuntende uitvoering van deze muziek. De violen dolen als demonen door de zaal en de koperblazers en percussionisten stuwen de hysterie in de finale met hun duivelse geweld zo hoog op, dat je even vergeet te ademen. En wat het mooie is: zelfs in al die heftigheid behoudt het orkest de fijnste nuances.

Sergej Prokofjev.

De gehele cast levert een knappe prestatie, alleen al door hoorbaar te zijn boven dit orkestrale geweld. Ricarda Merbeth zingt helder en vol drama de lastige en enorme partij van Renata. Haar bezetenheid uit zich vooral in een voortdurend angstige houding. Ik vind dat ze dat goed vasthoudt tijdens de opera, ook in haar zang.

Ruprecht wordt gezongen door de jonge bas-bariton Vladimir Baykov. Van hem ben ik het meeste onder de indruk, niet in het minst vanwege zijn leeftijd: 26 jaar! Hij geeft zijn personage veel diepgang, presenteert zich overtuigend en heeft een grote, doordringende stem, vol mannelijkheid en bravoure. Geknipt voor deze rol, en ongetwijfeld voor nog vele andere rollen van formaat.

Ook de ondersteunende cast vind ik uitstekend. Zo is Martijn Cornet overtuigend als altijd in twee kleinere rollen en zorgt tenor Roman Sadnik als lachwekkende Mefistofeles voor een ‘luchtpuntje’ in de duisternis van het werk. Verder is bas Alexander Vinogradov als grootse, imponerende inquisiteur onmisbaar in de climaxopbouw in de finale.

Al met al een indrukwekkende opening van een indrukwekkende concertserie, die met vijftig jaar nog lang niet uitgezongen is. Laat de rest van het seizoen maar komen.

Zie voor meer informatie de website van de ZaterdagMatinee.

De Zuid-Limburger Martin Hurkens was bakker van beroep, is nu bijna twee jaar werkloos en werd door zijn dochters, die hem ‘Paparotti’ noemen, naar de audities van Holland’s Got Talent gestuurd. Holland’s Got Talent is een talentenshow op RTL 4.

Na de auditieronde kreeg Hurkens de bijnaam ‘de Nederlandse Paul Potts’. Die status maakte hij gisteravond in de halve finale waar. De kijkers stemden hem rechtstreeks naar de finale. Daar zal hij het onder meer moeten opnemen tegen de al eerder geplaatste sopraan Angelique van Akkeren.

Hieronder het filmpje van zijn auditie, waarin hij ‘Nessum Dorma’ uit Turandot van Puccini zingt.

Sorry voor de harde woorden, maar het is zo langzamerhand een afgekloven cliché geworden. Is er in het libretto sprake van een regime, dictatuur, vervolging en/of een gebrek aan democratie? Hup, dan verplaatsen we de actie naar de jaren dertig van de vorige eeuw. Zo banaal en zo getuigend van gebrek aan inspiratie!

Dat laatste neem ik Richard Jones (één van mijn geliefde regisseurs nota bene!) het meeste kwalijk. Zijn Lohengrin is in zijn banaliteit niet alleen raar (ik zie hem al zitten: brilletje op, glaasje bij de hand, blik op oneindig en wanhopig op zoek naar ‘wat zal ik nog kunnen bedenken wat nog niet eerder werd bedacht’), maar ook voorspelbaar en ongeïnspireerd.

Althans voor mij, want er waren genoeg collega’s die het allemaal prachtig en innoverend vonden. Zo gaf het blad Luister hem vijf van de vijf mogelijke sterren. Wees daarom gewaarschuwd: de onderstaande recensie is zeer persoonlijk en zeer subjectief, want wellicht heb ik er gewoon niets van begrepen?

Meteen bij het begin is het al raak: de prachtige ouverture (zeer subliem en zeer gevoelig gespeeld door het Bayerischer Staatsorchester onder Kent Nagano) wordt totaal vernield door het beeld. Want wat zien we? Een meisje met donkere vlechten, gekleed in een groene tuinbroek. Met een tekentafel en een meetlint probeert zij ons (?) iets duidelijk te maken, want zij tekent een huis. Wie is zij? Een architecte? Een aanneemster? Een kleuter die in opdracht van haar juf een tekeningetje maakt? Mis! Het is Elsa! Oef…

En aangezien we in de opera verder doorgaan met het huisje bouwen, nu letterlijk, is er maar één conclusie mogelijk: Elsa droomt van ‘huisje, boompje, beestje’. Origineel, nietwaar? Dat het allemaal niet strookt met de gezongen tekst? Ach, daar kijken we toch niet van op?

Eén vraag dringt zich wel op: neemt Richard Jones de opera überhaupt serieus? Neem alleen maar de komst van Lohengrin, een in spijkerbroek gestoken hippie. Onder zijn arm een grote, witte plastic zwaan, die niet alleen zeer realistisch is, maar ook nog eens mechanisch gestuurd wordt: hij pikt in de rondte en in zijn veren. Ik vind het smakeloos. Goed, ik vertel verder niets, je moet het gezien hebben. Of niet, maar dan heeft u ook niets aan mijn beschrijvingen.

De productie (München, juli 2009) markeerde Kaufmanns debuut in de rol van Lohengrin. Is hij er in geslaagd? Ja en nee. Zijn stem is van nature krachtvol en lyrisch tegelijk en zijn volume is groot. Hij hoeft nergens te forceren en zijn hoge en lage tonen zijn prachtig in balans. Zijn timbre is zeer Italiaans, maar zijn kracht en uiteraard de beheersing van de taal (voor wie het niet mocht weten: Kaufmann is een Duitser) maken hem bijzonder geschikt voor de wat meer lyrische rollen uit het Duitse ‘Fach’.

Zelf zou ik meer in de richting van Siegmund denken, maar ook Lohengrin is beslist geen verkeerde keuze. Toch mis ik iets in zijn optreden, dat kleine ‘etwas’… Het kan natuurlijk met de ‘eerste keer’ te maken hebben, maar op mij maakt hij een niet al te happy indruk. Ik kan dan ook niet wachten om hem nog een keer in de rol te kunnen zien.

Anja Harteros is een hartroerende Elsa. Zij zet der rol zeer imponerend neer en weet het meisjesachtige met de ontluikende vrouwelijkheid goed te combineren. Ongelofelijk eigenlijk hoe snel ze de weg van Violetta naar Wagner heeft gevonden.

Michaela Schuster is, wat mij betreft, behoorlijk miscast als Ortrud. Als u ooit Waltraud Meier, Eva Marton of Elisabeth Connell in die rol hebt gezien, om maar een paar grote namen te noemen, dan weet u wat ik bedoel. Christof Fischesser (Heinrich) en Evgeny Nikitin (Heerrufer) daarentegen zijn in hun kleine rollen bijzonder overtuigend.

Maar de grootste verrassing is, voor mij althans, Wolfgang Koch als Telramund. Wat een prachtige stem! Diep, groots, soepel, lenig, majestueus en autoritair. En ook als acteur weet hij bijzonder te imponeren.

Voor mij was het: ogen dicht en genieten, maar wellicht weet Richard Jones zijn weg naar uw hart te vinden? Het is aan u.