Opera, hoe klinkt dat? Geen betere manier om die vraag te beantwoorden dan het laten zien van enkele filmpjes. Daarom hieronder een staalkaart van opera: enkele sleutelwoorden geïllustreerd door Youtube-fragmenten.

Liefde

Als er één term in nagenoeg iedere opera voorkomt, is dat de liefde. De manier waarop componisten de liefde op muziek zetten, is echter heel divers. Bij de ene is het grootse hartstocht, bij de ander is het vooral romantiek met een knipoog. Hieronder een aandoenlijk liefdesduetje uit de opera La Sonnambula (de slaapwandelaarster) van Vincenzo Bellini. Juan Diego Flórez zingt Elvino, die op het punt staat te trouwen met Amina, hier gezongen door Natalie Dessay. Beide zijn grote sterren in de operawereld.

Leed

De liefde in opera’s is doorgaans geen gelukkige liefde, en dat leidt tot leed. Operazangers moeten dan ook heel wat lijden. Met name de tenoren zijn erg dramatische types, die soms zingen alsof hun longen wegbranden van verdriet. Hieronder een voorbeeld van zo’n intense tenoraria, ‘Vesti la giubba’ uit Pagliacci van Leoncavallo. Canio is een clown (pagliaccio) in een rondtrekkend gezelschap en komt er net voor een voorstelling achter dat zijn vrouw Nedda hem ontrouw is. De tijd dringt, dus hij moet zich voorbereiden op zijn optreden, maar hij kan het haast niet opbrengen zich in zijn rol van clown te voegen. Hij roept uit ‘Ridi Pagliaccio’ (lach, Pagliaccio). In dit filmpje zingt Luciano Pavarotti de aria. Pavarotti (overleden in 2007) was één van de beroemdste tenoren van de afgelopen eeuw.

Wraak

Wraak is regelmatig de drijfveer van personages in opera’s. Een heel beroemd wraakzuchtig type is de Koningin van de Nacht uit de opera Die Zauberflöte van Mozart, die haar rivaal Sarastro om zeep wil helpen. Onderstaande fragment zal veel mensen bekend in de oren klinken. Na een stukje gesproken tekst, waarin de koningin (Diana Damrau) haar dochter bestraft, begint ze te zingen met ‘De wraak van de hel kookt in mijn hart’. De wraak slaat op haar wens om Sarastro te vermoorden. De rest spreekt voor zich.

Dood

Over sterfscènes in opera’s zou je een boek vol kunnen schrijven; het zijn er te veel om op te noemen. Eén van de beroemdste is die uit La Traviata, een opera van Giuseppe Verdi. Violetta is een courtisane (een prostituee in hogere kringen) en lijdt aan tbc. Na een ongelukkig liefdesavontuur met Alfredo ligt ze in Parijs doodziek te wachten op de dood. Dan komt Alfredo met zijn vader Giorgio binnen en verzoent zich met haar. Daar begint het fragment hieronder. Ondanks het geluk van de verzoening beseft iedereen dat ze spoedig zal sterven. En dat gebeurt ook, nadat ze nog één keer opleeft van verrukking. De zangers zijn grote sterren in operaland: Anna Netrebko als Violetta en Rolando Villazón als Alfredo.

Moord

Dood en moord gaan vaak hand in hand in opera’s. Hieronder een voorbeeld van een beroemde operamoord uit de opera Tosca van Giacomo Puccini. Tosca is ten einde raad. Haar geliefde Cavaradossi is opgepakt door de corrupte, smerige politiebaas Scarpia. Scarpia dreigt hem te vermoorden, maar als Tosca met hem naar bed wil gaan, laat hij hem vrij. Tosca stemt in, maar voordat het zo ver is, steekt ze Scarpia dood. In het fragment zingt Maria Callas de rol van Tosca. Callas was de beroemdste sopraan van de twintigste eeuw.

Humor

Opera is niet wars van humor. Er zijn zelfs aparte termen binnen het genre ontstaan om komische opera’s te duiden, zoals de Italiaanse opera buffa. De stem blijkt dan ook een uitstekend instrument om grappig mee te zijn, zoals te horen is in onderstaand fragment. De bekende Franse sopraan Natalie Dessay zingt een stuk uit de opera Les Contes d’Hoffmann van Jacques Offenbach. Ze speelt een pop die door twee uitvinders is gemaakt en waar de hoofdpersoon van de opera verliefd op is geworden. Nu en dan moet ze even opgeladen worden.

door Henk Meijer

Lees ook:

• Een sublieme staalkaart van componistes
  Pianiste Reinild Mees en vier prachtige zangeressen vierden gisteravond Internationale Vrouwendag met een uiterst boeiende Vrouwenmuziekmarathon in de Kleine Zaal van het Concertgebouw. In 3,5 uur tijd wisten ze 21 vrouwelijke componisten op de kaart te zetten.... [...]
• Mozart-orkest geeft staalkaart Salieri-opera’s
  Het Mannheimer Mozartorchester heeft onder leiding van Thomas Fey een cd gemaakt met tal van ouvertures en instrumentale passages uit opera’s van Antonio Salieri. Ondanks dat er geen noot zang aan te pas komt, is het een levendige staalkaart van een diverse operacomponist.... [...]
• Ziekte plaagt Tosca van Metropolitan Opera
  Het zit de Metropolitan Opera uit New York niet mee met haar openingsproductie van Tosca. Door ziekte moest het operahuis heel wat kunstgrepen toepassen om de voorstelling van Puccini’s opera gisteren in goede banen te leiden, bericht de Associated Press.... [...]
• Opera Moldavië waagt zich aan Norma
  De Nationale Opera van Moldavië trekt de komende tijd door het land met een nieuwe productie van Norma, het beroemdste werk van Vincenzo Bellini. Annemarie Kremer zal de titelrol zingen.... [...]
• Tosca opent 10e seizoen Opera Producties
  Internationale Opera Producties viert dit seizoen haar tiende verjaardag. Het opent met een productie van de klassieker Tosca van Puccini. De productie is een samenwerking met de Staatsopera van Plovdiv en wordt op twintig locaties in Nederland en België uitgevoerd.... [...]