Opera fenomeen Basia Jaworski overleden
Basia Jaworski (1948), freelance publicist en muziekjournalist is vandaag op 11 januari in het OLVG in Amsterdam op 77 -jarige leeftijd overleden.
Basia Jawroski (Polen/Israel) werd op 19 december 1948 in Polen geboren en studeerde Slavische talen, moderne geschiedenis, algemene literatuurwetenschap, filmwetenschappen en dramaturgie in drie verschillende landen (Polen, Israël, Nederland).Basia was ook een wonderkind op de piano.
Bijna 20 jaar werkte zij in Bender, later Ypma, een speciaalzaak voor klassieke muziek in Amsterdam, waar zij ook concerten, lezingen en handtekening sessies organiseerde. Zij was ook regelmatig te gast in verschillende radio- en televisieprogramma’s. o.a. Discotabel en Reiziger in Muziek.
Basia was één van de oprichtsters van de stichting Musica Ritrovata die als voornaamste doel had de door nazi’s vervolgde, vermoordde en vergeten componisten aan de vergetelheid te ontrukken en terug naar de concertpodia te brengen. Samen met Channel Classics werden werken ook op CD uitgebracht.
In 2001 werkte Basia als taalcoach bij de productie van Król Roger van Karol Szymanowski bij De Nederlandse Opera in Amsterdam.
Jarenlang is Basia correspondente geweest voor het Duitse operamagazine Orpheus, en schreef (onder meer) voor Luister, Pianist, Klassieke Zaken, het Bulletin van de Vrienden van de Nederlandse Opera, Opus Klassiek en ons eigen Place de l’Opera. Haar bijdragen verschenen ook in het Duitse Opera Lounge en Operetta Research Centrum.
Zij had een grote passie voor vrijwel alles geschreven, gecomponeerd en geschilderd tussen 1880-1930 en haar favoriete componisten waren Mahler, Zemlinski, Schreker, Schoenberg, Puccini, Korngold en de veristen. Verder hield ze enorm van Schubert en Chopin, Brahms en de laatste strijkkwartetten van Beethoven.
Zij had grote moeite met de muziek van Stockhausen en de “minimalisten” en van bepaalde barokmuziek kon ze ook nogal fors reageren in negatieve zin.
Door middel van haar stukjes, op onder andere Basia con fuoco, wilde zij zo veel mogelijk mensen bereiken en ze deelgenoot van haar passie maken, want;” zelfs de mooiste muziek wordt minder mooi, als je het met niemand kan delen.”
“Die muziek verkopen we niet”
Basia was een bijzondere vrouw met een grote persoonlijkheid die haar mening over muziek niet onder stoelen of banken stak. Ik leerde haar kennen toen zij werkte in de muziek speciaalzaak Bender, later Ypma. Eerst in het kleine winkeltje in de Nieuwezijds Voorburgwal, later in de voorname winkel aan de voorkant van het Spui. We hadden een klik en ik mocht haar op zaterdagen helpen in de winkel en kreeg ’uitbetaald’ in Cd’s.
Haar inkoop beleid werd mede bepaald door haar persoonlijke smaak en gelukkig kreeg ze lang de vrijheid om dat eigenzinnige beleid voort te zetten. Of het commercieel verantwoord was werd ondergeschikt gemaakt an het ‘belang’ van een opname. Ze verkocht liever geen Sutherland en Pavarotti, maar wel Domingo en Scotto. Ze kon een klant een volledig onbekend strijkkwartet van een Oost Europese componist uit de late 19de eeuw aansmeren of zonder blikken of blozen zeggen, ‘die muziek verkopen wij niet. ‘ Een klant die vroeg om een Vijfde van Beethoven kreeg te horen: “Waarom probeert u niet de Vijfde van Mahler?” Op haar hoogtepunt in de winkel ontving ze wereldsterren (vooral op operagebied) die signeersessies gaven en geïnterviewd werden. Renata Scotto, Thomas Hampson en zelfs Leontyne Price gingen, ondersteund door de contacten van Basia met de platenmaatschappijen, op haar uitnodigingen in en de muren van de winkel en haar appartement in Amsterdam-Zuid waren gesierd met talrijke foto’s van Basia met operasterren.
Veel van het goeie
Basia was een veelzijdige journaliste die ook jarenlang voor Place de L’Opera recensies en artikelen schreef. Daaropvolgend begon ze haar eigen blog Basia con fuoco. Haar vurige passie was ongekend en soms een klein beetje veel van het goede, maar haar brede kennis, haar oor voor talent en haar betrokkenheid waren uniek. Zij was een van de eerste journalisten die het grote talent van Eva Maria Westbroek herkende en was een grote fan van Annemarie Kremer. Ze vereerde Placido Domingo en kon zwijmelen als een tienermeisje over haar ‘he-man’, Thomas Allen. Basia deelde niet alleen haar liefde voor muziek, maar ook voor poëzie en beeldende kunst.
We moesten het al een aantal jaren doen zonder de aanwezigheid van Basia in de operahuizen en concertzalen door haar slepende ziekte. Dat was een groot gemis voor Basia zelf ,die werkelijk leefde voor de muziek. Ze probeerde met haar laatste energie toch de blog in leven te houden, hoe groot de fysieke ongemakken en beperkingen ook werden.
In 2023 werd Basia genomineerd voor de Schaunard Award, voor haar unieke bijdrage aan het operaleven in Nederland.
Eerder deze week was collega-journalist Neil van der Linden, die tot het laatste samen met Basia aan de blog werkt, nog bij Basia op bezoek en deelde zijn visite op Facebook. Basia werd eergisteren nog overgeplaatst naar een nieuwe kamer in het OLVG waar ze enkele weken geleden was opgenomen en daar is Basia vandaag overleden.
Onze gedachten gaan uit naar alle familie en vrienden.
Verder lezen
Op Place de l’Opera staan talrijke recensies en artikelen van Basia. Hier een kleine greep.
Een kritische Basia over Kristine Opolais.
en een kritische, bijna boze Basia.
De blog van Basia blijft nog wel online. Basia con fuoco.
De auteur
