Jarenlang was Basia Jaworski, die op zondag 11 januari is overleden, actief bij Place de l’Opera. Enkele  collega’s van Basia delen hun herinneringen aan deze markante vrouw.

Peter Franken, vriend en collega:

Gisteren, zondag 11 januari, overleed Basia na jaren van ernstige gezondheidsproblemen. Haar dood kwam dus niet als verrassing, maar niettemin onverwacht. Behalve een initiële schok van verlies ervoer ik ook een gevoel van plaatsvervangende opluchting: eindelijk was Basia’s lijdensweg ten einde.

Ik heb Basia leren kennen tijdens de DNO-première van ‘Orest’ in het najaar van 2011. Ik was toen net aangetreden als eindredacteur van het Vrienden Bulletin en zij verzorgde voor dat blad de discografierubriek. Zodoende kregen we een ‘werkrelatie’ die al snel veranderde in vriendschap. Het geval wilde dat een Amerikaanse expat die al jaren in Den Haag woonde en waarmee ik regelmatig opera’s in het buitenland bezocht ook met haar bevriend was. Zozeer dat ze hem aan het selecte clubje had weten toe te voegen dat elk jaar onder haar leiding het songfestival bekeek. Het zegt vooral iets over haar karakter, markant maar ook een tikkeltje dwingend. Toen ik een foto van haar kreeg met mijn Amerikaanse vriend die op de grond zittend in haar huiskamer was veroordeeld tot (voor hem) een avond muzikale marteling moest ik heel erg lachen.

Korte tijd later kreeg ik een exemplaar van de roman ‘Spiltijd’ met de achteloze mededeling: ‘Dat gaat over mijn familie.’ Ze sprak regelmatig over haar verleden of liever, dat van haar ouders. En de protagonist in ‘Spiltijd’ was gemodelleerd op haar vader. Zelf was ze er ook duidelijk in te herkennen, een meisje van 19 dat met haar ouders en zus vanuit Polen naar Israël emigreerde. Niet vrijwillig maar van staatswege afgedwongen. Lang is ze daar niet gebleven, het overgrote deel van haar volwassen leven zou ze in Amsterdam doorbrengen. Vele bezoekers en potentiële klanten van Ypma kunnen daarvan getuigen.

Vrienden Bulletin

Terug naar het Vrienden Bulletin. Zodra de inhoud van een nummer was vastgesteld besprak ik met haar hoeveel woorden er beschikbaar waren voor de discografierubriek waarin de opera’s aan de orde kwamen die de komende periode op het programma van De Nationale Opera stonden. En al snel liet ik haar ook voor elk nummer een interview doen met een van de beoogde zangers. Ze deed dat met groot enthousiasme en in sommige gevallen leverde het ook blijvende contacten op zoals met Svetlana Aksenova, op de foto te zien met Basia en mijzelf na afloop van de première van ‘Tannhäuser’ in 2019.

Vanaf januari 2009 schreef Basia ook recensies van opera cd’s en dvd’s voor Place de l’Opera. Dit internetmagazine was kort daarvoor gestart door Jordi Kooyman en met haar erbij verdubbelde het aantal redactieleden. Drie jaar later stelde Basia mij aan Jordi voor met de bedoeling mij aan dit selecte gezelschap toe te voegen en met ingang van juni 2012 werd ik naast mijn werk als producer van het Vrienden Bulletin ook actief als operarecensent. Toen ik in 2020 bij gelegenheid van mijn 70^e verjaardag (Basia en ik waren generatiegenoten) mijn eerste operaboek publiceerde: ‘Wagner, Strauss en vele anderen’ heb ik dat als dank voor haar bemoeienis aan Basia opgedragen.

Kort nadat Basia ‘voor zichzelf’ was begonnen met haar blog ‘Basia con fuoco’ en niet langer deel uitmaakte van de redactie van Place de l’Opera vroeg ze me om een wekelijkse gastcolumn voor haar blog te verzorgen. Dat heb ik al die jaren gedaan, vooral recensies van dvd’s en in mindere mate recensies van bezochte voorstellingen. Tijdens de coronaperiode waren het uitsluitend opnames die ik voor haar besprak maar gelukkig kon ik daarna wel weer eens op pad om namens haar ergens te recenseren.

Haar gezondheid liet inmiddels nauwelijks nog toe dat ze er zelf op uit ging. Voor zover ik me kan herinneren was haar laatste bezoek aan een theater in het buitenland een voorstelling van ‘Le prohète’ in het Aalto Theater in Essen. Daarvoor had ze alles op alles gezet om het optreden van haar vrienden John Osborn en Lynette Tapia niet te missen. En als ik me niet vergis was die ‘Tannhäuser’ haar laatste DNO voorstelling. Daarna beperkten haar activiteiten zich volledig tot het redigeren en publiceren van aangeleverde artikelen. Op het laatst ging ook dat bijna niet meer: ogen en oren lieten het afweten en ook de rest van het lijf liet haar in de steek. De laatste bijdrage van een live voorstelling die op Basia con fuoco verscheen is mijn recensie van ‘I Capluleti e i Montecchi’ van een maand geleden. Het is dus waarlijk juist en passend om te stellen dat Basia ’in het harnas is gestorven.’

RIP eigenzinnige collega en vriendin.

Hier het in memoriam van Basia op Place de L’Opera