Home » Buitenland, Featured, Operarecensie

Antwerpen: opwindend gruwelijke Macbeth

Antwerpen24 juni 2019 7 reacties

door

Als laatste opera van het seizoen bracht Opera Vlaanderen afgelopen weekeinde Macbeth. Het was tevens de laatste productie onder toezicht van intendant Aviel Cahn. Na tien Vlaamse jaren stapt hij over naar het Grand Théâtre de Genève. Jan Vandenhouwe volgt hem op.

In de heksensabbat werd de sfeer steeds gruwelijker. (© Annemie Augustijns / Opera Ballet Vlaanderen)

Een schemerige achtergrond van wolkenflarden en een glanzend zwarte kuip ervoor werden langzaam in duisternis gehuld. De donkere ouverture tot Verdi’s Macbetto, alom naar de Engelse titel van Shakespeare Macbeth genoemd, steeg met steeds lichter wordende klanken op uit de orkestbak van het Antwerpse operahuis.

Spannend was de opening van de productie, waarin de Duitse regisseur Michael Thalheimer en de Italiaanse dirigent Paolo Carignani de lijnen uitzetten waarlangs dit drama van machtswellust en wraak zich ontrolde. Het is de derde Verdi-regie van Thalheimer bij Opera Vlaanderen en de eerste geënsceneerde Verdi van Carignani bij dit huis. Beiden moeten elkaar in de voorbereiding goed aangevoeld hebben, want de eenheid in spanning tussen beeld en geluid is geweldig.

Heksenketel

Na het openingsbeeld werd een enorme hoge ruimte van zilverzwart, glanzend plaatwerk zichtbaar, rond een speelvlak dat nog het meest weg had van een reusachtige halfpijp waar skateboarders hun kunsten op vertonen. Deze kuip, ontworpen door Henrik Ahr, bleek een heksenketel, waarin zich spookachtige en gruwelijke scènes afspeelden. Vanaf de hoge omloop keek het koor van heksen, zingend over hun duivelse daden, neer op dit speelterrein. Gehuld in zwarte gewaden en getooid met zilverwitte pruiken, bewogen ze zich als slangen op en neer, met vervaarlijke armbewegingen.

Macbeth en zijn kompaan Banco gleden als eersten af van de omloop voor de scène van de voorspellingen. De spanning van het komende drama in de top van de Schotse adel werd echt voelbaar toen Lady Macbeth afdaalde.

De Russische mezzosopraan Marina Prudenskaja paste precies bij het heksenkoor, met haar rijzige, slanke gestalte, zwartglanzende robe en met eenzelfde soort armbewegingen. Met een hels stemgeluid gaf zij krachtig gestalte aan nietsontziende gevoelens van macht en de weg ernaartoe: ‘Vieni! T’affretta’ was meteen een rake binnenkomer als de feeks der feeksen.

Potige Macbeth

Een heksachtige figuur sloop op diverse momenten door de kuip. Regisseur Thalheimer zette deze figurant slim in, zoals in de grote scène waarin Macbeth de moord op koning Duncan uitvoerde, en de heks hem listig een dolk in de hand schoof.

Met donker getinte stem zong de Amerikaanse bariton Craig Colclough de helse gedachten van Macbeth. Zowel in persoon als in stem een potige rolinvulling, die tot volle kracht kwam in het aansluitende duet met zijn Lady.

De Russische mezzosopraan Marina Prudenskaja gaf met een hels stemgeluid gestalte aan nietsontziende gevoelens van macht. (© Annemie Augustijns / Opera Ballet Vlaanderen)

Dirigent Carignani stuwde met het voortreffelijk spelende Symfonisch Orkest van Opera Vlaanderen de spanningen op en liet Verdi’s kleurenrijkdom in alle pracht horen. De symfonische hel barstte los in het sextet ‘Schiudi, inferno’ (hel, open jouw muil).

Door het spel in de kuip te situeren, liet de regie scènes soepel in elkaar overvloeien. De moord op Banco, rivaal voor Macbeth in de strijd om de macht, werd in al zijn heftigheid getoond met een ontkleed en bebloed lijk. Dat bleef liggen in de aansluitende party die de Macbethjes organiseerden. De feestgangers, behangen met slingers en bestrooid met confetti, dansten over het lijk, dat ook bedolven werd onder de versiering. Wat het drinklied van Lady Macbeth nog navranter maakte.

Eindeloos machtsspel

Het lijk werd in de heksensabbat benut voor de steeds gruwelijker wordende sfeer. Besmeurd met bloed draaiden Macbeth en zijn vrouw zich steeds dieper in de terreur van hun daden. Totdat Marina Prudenskaja, als in haar eerste optreden, weer midden in de kuip stond, nu met de armen vol bloed, de handen wrijvend (‘una macchia’/een vlek), niet meer met een triomfantelijke houding, maar steeds meer ineenzakkend, ook in stemexpressie. De gruwelijkheid van de ondergang van Lady Macbeth had niet scherper vertoond kunnen worden.

De Amerikaanse bariton Craig Colclough was zowel in persoon als in stem een potige Macbeth. (© Annemie Augustijns / Opera Ballet Vlaanderen)

Verdi zorgde ook voor een pakkend muzikaal kader in de scène met het volk, dat onder de machtsstrijd te lijden heeft. Het Koor van Opera Vlaanderen zong met suggestieve orkestbegeleiding het befaamde ‘Patria oppressa’ op intense wijze.

Macduff, met heftige tenor vertolkt door Najmiddin Mavlianov, zette de verslagenheid om in energie om aan te vallen. Het bewegende bos van Birnam werd een spectaculair vertoon, met takken die in de kuip werden gesmeten en Macbeth bedolven, waarna Macduff hem met een wurggreep vermoordde. Door de wijze waarop vervolgens Malcolm de kroon uit de handen van Macduff rukte, toonde de regie de wreedheid van het machtsspel dat eindeloos doorgaat.

Met deze en andere kleine maar veelbetekenende accenten voegde regisseur Thalheimer spanningen toe in een productie die toch nauwgezet het libretto van Francesco Piave en de bedoelingen van Giuseppe Verdi volgde. De voortreffelijke zangersbezetting maakte dat in stem en acteren waar, met de imposante bariton Tareq Nazmi als Banco en geweldige expressie van het operakoor. Het succes werd mede gedragen door de geraffineerde belichting die Stefan Bollinger ontwierp, met allerlei licht-donkereffecten.

Out of the box

Aviel Cahn (44) kon zich geen mooiere afsluiting wensen voor zijn tien jaar in Antwerpen. Die periode met zeventig producties is vastgelegd in een 720 pagina’s tellend, buitengewoon luxe boekwerk (90 euro) met het formaat van een taartdoos. De titel, Opera Out of the Box, staat voor het gedurfd denken over het produceren van opera dat Cahn demonstreerde in de keuze van de stukken en van de uitvoerders.

De nieuwe intendant Jan Vandenhouwe lijkt de lijn door te trekken in het volgende seizoen. Dat opent met Verdi’s Don Carlos in een regie van Johan Simons en muzikaal geleid door Alejo Pérez, de nieuwe muziekdirecteur van Opera Vlaanderen.

Macbeth is nog tot en met 6 juli te zien in Antwerpen. Zie voor meer informatie de website van Opera Vlaanderen.

Macbeth
Giuseppe Verdi

Uitgevoerd door: Symfonisch Orkest en Koor Opera Vlaanderen onder leiding van Paolo Carignani.
Solisten: Craig Colclough, Marina Prudenskaja, Najmiddin Mavlianov, Tareq Nazmi e.a.
Regie: Michael Thalheimer.
Bezocht op 23 juni 2019

7 reacties »

  • Basia Jaworski zei:

    Bedankt voor je geweldige recensie Franz! Zo jammer dat ik er niet naar toe kan!

    Mocht iemand nog een discografie kunnen gebruiken:

    https://basiaconfuoco.com/2017/07/24/giuseppe-verdi-macbeth-discografie/

  • Stefan Caprasse zei:

    Heel mooie recensie! Kan ik niets aan toevoegen.
    En inderdaad overweldigende produktie, zowel scenisch (Thalheimers beste van de 3) als vokaal-muzikaal!

  • Rudolph Duppen zei:

    Voor een fantastische Verdi hoef je dus niet naar Milaan te gaan.

    Gisterenavond de nieuwe productie van Nabucco gezien bij de Opera van Zúrich op Arte TV, een coproductie met DNO .Eenvoudige maar zeer effectieve voorstelling Er werd met overgave gezongen en geacteerd.Michael Volle, de bekende Wagner zanger zong een weinig idiomatische Nabucco maar door zijn volledige inzet en acteerwerk maakte hij veel goed. De rest van de cast was goed tot uitstekend en het koor was bijna net zo goed als het koor van DNO. Fabio Luisi hield de vaart erin. Op papier heeft DNO een betere cast. Het eenheidsdecor met een reusachtige muur van faux malachiet voldeed prima. Voor de regisseur moet deze opera duidelijk worden gezien tegen de achtergrond van het Risorgimento.Het publiek was laaiend enthousiast.Het zal voor DNO toch wel moeilijk worden om de recente Nabucco in de Zaterdag Matinee te overtreffen.

  • Paul zei:

    Gisteren deze fantastische voorstelling bezocht in een goed bezette zaal met de nodige jonge mensen. Geweldige cast, aangrijpende regie en een fenomenaal koor. Orkest ook prima in orde. Ster van de avond was Lady Macbeth. Morgen en zaterdag nog in Antwerpen, komend seizoen nog in Gent, volgens mij wel met deels een andere cast.

  • Stefan Caprasse zei:

    De tittelrol en de rest van de bezetting lijken dezelfde te blijven. Alleen de Lady schijnt dan een zekere Katia Pellegrino te zijn. Haar taak is zwaar om zowel vokaal als qua présence Marina Prudenskaja op te volgen. Maar wie weet…?

  • Stefan Caprasse zei:

    Die Katia Pellegrino zou in Essen Norma hebben gezongen – zie de recensie van Margo in IL GRAND’ INQUISITOR. Volgens hem zou ze zelfs een betere Lady moeten zijn (?)

  • Paul zei:

    Ow, dat belooft veel.
    Wellicht nog eens naar Gent dan. Wat me trouwens opvalt, is dat in Antwerpen opvallend veel jongeren naar de opera trekken. Is daar meer aandacht voor cultuur op scholen? Wat zeker scheelt is dat in Amsterdam er maar zeer beperkt aantal goedkope plaatsen is. In Antwerpen zijn de plaatsen ook niet echt goedkoop (64 euro voor een plaats met goed zicht 3e balkon) , maar zijn er verder heel veel betaalbare plaatsen van 23 en 33 euro. Jongeren onder 18 jaar krijgen nog eens 50 procent korting.

Laat uw reactie achter!

Hieronder kunt u een reactie geven op dit artikel.

Operaliefhebbers: wees aardig voor elkaar. Houd het taalgebruik netjes en blijf bij het onderwerp.