Home » Buitenland, Featured, Operarecensie

Fedora in Stockholm: verismo op zijn best

Stockholm12 december 2016 1 reactie

Aan de Koninklijke Opera in Stockholm ging afgelopen zaterdag een nieuwe productie van Fedora in première. Asmik Grigorian triomfeerde in de titelrol.

Andrea Carè en Asmik Grigorian in Fedora. (© Matthias Horn)

Andrea Carè en Asmik Grigorian in Fedora. (© Matthias Horn)

Umberto Giordano componeerde Fedora in 1898, ruim een jaar na zijn grote succes Andrea Chénier. Van de ruim tien opera’s die Giordano schreef, zijn dit de twee die repertoire hebben gehouden, al moet gezegd worden dat Fedora lange tijd een marginaal bestaan heeft geleid. Maar de voorbije 25 jaar mag het werk zich weer in de belangstelling van grote operahuizen verheugen, met voorstellingen in onder meer Milaan, Wenen en New York.

Het libretto van de hand van Arturo Colautti is gebaseerd op het toneelstuk Fédora van Victorien Sardou, de toneelschrijver die in 1887 al eens succes had met La Tosca, in 1900 op het operatoneel gebracht door Puccini. Beide stukken draaien om een verliefde vrouw die ongewild haar geliefde in levensgevaar brengt.

Het verhaal

Prinses Fedora is een rijke Russische weduwe, die op het punt staat in het huwelijk te treden met graaf Vladimir Andrejevich, een losbol die haar bedriegt met een andere vrouw. Als zij hem de avond voor het huwelijk komt opzoeken in zijn woning, is hij afwezig. Kort daarna wordt hij zwaargewond binnengebracht en nog diezelfde nacht overlijdt hij. Zij zweert hem te zullen wreken.

Graaf Loris Ipanov wordt direct verdacht van de moord op Fedora’s aanstaande en vlucht naar Parijs. Fedora betrekt daar een woning en als belangrijk persoon binnen de Russische expat community kost het haar weinig moeite om hem in te palmen. Voor ze de Russische geheime politie op hem afstuurt, wil ze echter zekerheid hebben of hij werkelijk de gezochte moordenaar is.

In een emotioneel gesprek verklaart Loris haar zijn liefde, die zij afwijst. Zijn repliek is dat de liefde zelf haar verbiedt om te weigeren: ‘Amor ti vieta’. Deze korte aria is het enige gedeelte van de opera dat grote bekendheid geniet. Caruso zong het bij de première op 17 november 1898.

Omdat Loris niet ontkent Andrejevich te hebben gedood, geeft Fedora hem aan bij de autoriteiten in Rusland. Haar brief gaat nog dezelfde avond mee met een gereedliggend schip. Als Loris haar de volgende dag confronteert met bewijzen dat Andrejevich haar bedroog, en wel met Loris’ eigen geliefde, krijgt Fedora direct spijt van haar poging tot wraakneming. Loris had Andrerjevich betrapt, deze had op hem geschoten, waarop Loris het vuur had beantwoord. Complicatie is verder dat Fedora inmiddels verliefd is geworden op Loris en hem uit handen van de politie wil houden.

Het verliefde stel vlucht naar Zwitserland en alles gaat goed, tot Fedora te horen krijgt dat de broer van Loris is opgepakt op verdenking van medeplichtigheid aan wat men voor een politieke moord houdt. Hij is in zijn cel overleden, waarop zijn moeder is gestorven aan een hartaanval. Daarmee is Fedora indirect verantwoordelijk voor twee doden in Loris’ familie.

Als Loris bericht krijgt dat de brief van een vrouw deze gebeurtenissen heeft veroorzaakt, zweert hij zich op haar te zullen wreken. Fedora maakt zich na enige aarzeling bekend als degene die hij zoekt, maar ondanks haar smeekbeden weigert hij haar te vergeven. Ze pleegt zelfmoord door gif in te nemen, Loris vertwijfeld achterlatend.

Gepantserde prinses, gewone vrouw

Regisseur Christof Loy – recent bij De Nationale Opera te zien met een prachtige Chovansjtsjina – is er met zijn team in geslaagd een goed ogende voorstelling te maken, die het verhaal volledig recht doet. Met uitzondering van Fedora loopt iedereen in min of meer eigentijdse kledij rond, maar voor het overige is de gehele enscenering trouw aan het tijdsbeeld: prerevolutionair Rusland, een Russische expatsalon met Poolse pianovirtuoos, fietsen als nouveauté, etc.

Scène uit Fedora. (© Monika Rittershaus)

Scène uit Fedora. (© Monika Rittershaus)

Fedora is in de eerste akte gekleed in een chique lange jurk met bontstola en draagt een blonde pruik. In de tweede akte is dat een cocktailjurk en draagt ze aanvankelijk een rossige pruik. Daarna zien we de zwartharige Asmik Grigorian zonder pruik. Zodoende wordt het personage als het ware afgepeld van een gepantserde prinses tot een gewone vrouw.

Een grote lijst achter op het toneel toont videobeelden van de handeling. Als iemand even het toneel verlaat, krijgt de toeschouwer te zien wat die persoon daar aantreft. Zo kijken we met Fedora naar de stervende Vladimir. Later verandert het raamwerk in een grote opening waardoor op het achtertoneel de party in Fedora’s Parijse salon te zien is. Zodoende wordt de allesbepalende discussie tussen Fedora en Loris op het voortoneel mooi uitgelicht.

Brava, brava, brava

Asmik Grigorian speelde Fedora bij wijlen als een tijgerin met klinkende stem, maar wisselde dat af met een prachtig portret van een onzekere, vertwijfelde vrouw. Met hoogoplopende emoties zette ze een ware veristische heldin neer. Haar sterfscène was van een heftigheid die deed denken aan Magda Olivero’s vertolking van de rol. Schitterend gespeeld en zo mogelijk nog beter gezongen. Zij die haar gehoord hebben als Rachel in La Juive weten wat voor een geluid uit deze fantastische sopraan kan komen, zo ook hier als Fedora. Brava, brava, brava!

Scène uit Fedora. (© Monika Rittershaus)

Scène uit Fedora. (© Monika Rittershaus)

Loris Ipanov werd uitstekend vertolkt door de Italiaanse tenor Andrea Carè. In mei 2017 komt hij naar Brussel voor Radamès in Aida, en op basis van zijn prestatie in Fedora is dat een absolute aanrader. Carè was goed opgewassen tegen het zang- en acteergeweld van Grigorian en oogstte het eerste open doekje van de voorstelling met zijn ‘Amor ti vieta’.

Grote bijrollen waren er voor de Franse diplomaat De Siriex, mooi neergezet door Ola Eliasson, en voor gravin Olga Sukarev. Sofie Asplund maakte met prima zang en vooral met fantastisch, lenig acteerwerk een echte party animal van Olga. Vlinderend van de ene man naar de andere eiste ze alle aandacht op. Zodra dat even niet lukte, bijvoorbeeld na het Russische intermezzo van De Siriex, kreeg ze er de pest in en zette onmiddellijk alle zeilen bij om de aandacht weer op zich gevestigd te krijgen: “It’s about ME, ME, ME!”

De overige rollen en de bijdrage van het koor waren goed verzorgd. De Koninklijke Hofkapel stond onder de leiding van Tobias Ringborg, die met dit orkest een bijna perfecte weergave van het werk wist te brengen. Groot compliment.

Ik was er speciaal voor naar Stockholm gereisd – Fedora en Asmik op één avond, dat wil je niet missen. Het was alleszins de moeite waarde: het was een fantastische avond en na afloop was ik ‘très ému’. Dat is verismo op zijn best.

Zie voor meer informatie de website van de Koninklijke Opera in Stockholm.

door

Fedora
Umberto Giordano

Uitgevoerd door: Koninklijke Hofkapel en Koor van de Koninklijke Opera Stockholm onder leiding van Tobias Ringborg.
Solisten: Asmik Grigorian, Andrea Carè, Ola Eliasson, Sofie Asplund, e.a.
Regie: Christof Loy.
Bezocht op 10 december 2016

1 reactie »

  • Rudolph Duppen zei:

    Asmik Grigorian maakte al zo’n verpletterende indruk als Marie in Wozzeck in de Zaterdag Matinee afgelopen juni. Ik hoop dat Fedora met deze sopraan in de komende jaren de Matinee aandoet.Wat fijn dat de recensenten van deze site anders dan de kranten recensenten de ruimte hebben om hun kijk- en luisterervaringen uitgebreid te bespreken.

Laat uw reactie achter!

Hieronder kunt u een reactie geven op dit artikel.

Operaliefhebbers: wees aardig voor elkaar. Houd het taalgebruik netjes en blijf bij het onderwerp.