Elisabeth Hetherington heeft een unieke plaats voor zichzelf verworven in het Nederlandse muziekleven. Na haar studie in geboorteland Canada, waar zij haar bachelor in Voice Performance behaalde aan de Universiteit van Toronto, kwam de sopraan naar Nederland om haar vocale kwaliteiten verder uit te breiden en te perfectioneren. Na cum laude te zijn afgestudeerd met een Master in Historical Performance van het Conservatorium van Amsterdam, werd zij snel een veelgevraagde soliste in een buitengewoon breed repertoire, variërend van hedendaagse muziek tot oude muziek, waarbij zij van het ene speciale project naar het andere gaat.

Elisabeth heeft net een reeks concerten afgerond met harpiste Emma Huijser, gericht op de 16e-eeuwse componist Maddalena Casulana, en begint aan een nieuwe uitdaging: een reeks concerten met het Orkest van de Achttiende Eeuw getiteld By her Absence, een portret van componist Marianna Martines. In deel een van een uitvoerig gesprek met Elisabeth maken we nader kennis met de artieste en praten we over haar drijfveren, haar artistieke kern en maken we ook kennis met componist Marianna Martines. Hoe voel je je aan de vooravond van weer een nieuw muzikaal avontuur?

Elisabeth Hetherington: “Ik ben echt heel blij en enthousiast. Ik heb dit jaar heel veel geluk gehad dat ik zoveel projecten heb kunnen doen die uit mijn hart komen, uit mijn brein, uit mijn geest. En het is zo’n luxe positie waarin ik me bevind. Een beetje moe, maar heel gelukkig.  Deze week, in de aanloop naar het project met het Orkest van de 18e Eeuw, is ongelooflijk waardevol geweest, gewoon om me te kunnen concentreren en in de muziek te komen, in plaats van muziekstijlen te moeten wisselen als een soort whiplash; het is een geweldige week geweest. Een nederige week, maar een goede.

Het lijkt erop dat Elisabeth eigenlijk alles zingt wat op haar pad komt, met de mogelijke uitzondering van romantisch 19e-eeuws Duits en Frans repertoire. Was het tijdens je studententijd al duidelijk welk pad je zou volgen?

EH: “Ik denk hier vaak over na. Als je me tien jaar geleden had verteld dat ik zou zingen zoals ik nu doe en zou werken met de mensen met wie ik werk, had ik je geen moment geloofd. Ik had gewoon geen idee. Ik heb zoveel goede dingen gehaald uit mijn bachelor in Canada, maar breedte is er niet één van. Het is een zeer technisch gerichte opleiding. We worden allemaal technisch bekwame musici en zangers, maar daar heb je niet zoveel toegang tot verschillende soorten muziek. Er is heel weinig onderwijs in oude muziek. Er is heel weinig onderwijs of de mogelijkheid om verschillende uitvoeringsstijlen, verschillende combinaties en kleuren uit te proberen. Dus toen ik hier kwam dacht ik oprecht dat ik twee jaar zou blijven en dan terug zou gaan en in een mooi Canadees koor zou zingen en tien jaar later is dat nog steeds niet het geval.”

Elisabeth heeft allesbehalve een  koorbaan. Ze won in 2020 de Dutch Classical Talent Award en kreeg veel lof, onder andere voor haar rollen bij Holland Opera. Ze werkt samen met dansgezelschappen zoals LeineRoebana, wat leidde tot producties als SOLAS en SONUS MOTUS, waarin haar vocale- en danskwaliteiten naadloos samenkwamen. In 2024 won ze de Nederlandse Muziekprijs. Daar gaat een heel proces aan vooraf.

EH: “Het jaar voordat ik persoonlijk auditie deed en me aanmeldde voor de Muziekprijs, zong ik in het acceptatie-concert van trombonist Sebastiaan Kemner, die in 2021 won. Ik had nog nooit van deze prijs gehoord en ik wist er niets van en daar stond ik, optredend in zijn concert. Sebastiaan is uiteraard een briljant musicus, maar hij is ook een zeer conceptuele musicus. Hij is briljant en werkt vanuit grammaticale,- en thematische ideeën. Toen ik daar aan mee kon werken en zag hoe hij dit programma samenstelde, dacht ik: ‘oh hemel, misschien is dit iets voor mij.’ En dus heb ik er vrij veel onderzoek naar gedaan. Toen ik auditie deed en me aanmeldde, dacht ik dat ik waarschijnlijk nooit meer iets van hen zou horen. En toen ging het gewoon door. Het was echt een eer. Ron Ford en Simone Meijer waren de twee sterkste steunpilaren gedurende dat proces. Ik denk dat het proces van de prijs echt uitdagend is.

Soort eindexamen

De twee jaar waarin je wordt geobserveerd en beoordeeld, het test echt je doorzettingsvermogen als musicus en ook als persoon, zelfs op de beste momenten denk ik dat het een beetje voelde alsof elk concert mijn eindexamen was. Ik herinner me dat Ron Ford en Simone Meijer steeds weer zeiden: “je kunt alleen jezelf zijn” en “je moet de beste versie van jezelf zijn” en ik denk dat het me deed beseffen dat er specifieke dingen zijn waar ik van hou en waar ik zo gepassioneerd over ben en die mij muzikaal en ook professioneel maken tot wie ik ben. Als ik zo bezorgd ben om over te komen als de perfecte klassieke musicus en die dingen vergeet die zo dierbaar voor me zijn, waarom zou ik het dan überhaupt doen?”

Ik neem aan dat één van die dingen het duiken in onbekend terrein is.

EH: “Absoluut. Ik voel me heel gelukkig dat ik erkend en gesteund ben door de Muziekprijs. Het gaf me de mogelijkheid om muziek te vinden die mensen misschien nog niet hebben gehoord, of misschien niet vaak genoeg hebben gehoord, en het te onderzoeken en te ontdekken en manieren te vinden om het uit te voeren. In de eerste plaats stukken die mijn artistieke kern raken, in de hoop dat het daarna ook iemands anders’ zijn of haar artistieke kern kan raken.”

Hoe zou je jouw artistieke kern omschrijven?

EH:” Ik heb hier veel over moeten nadenken. Ik denk dat ik uiteindelijk een heel nieuwsgierig persoon ben. En mijn interesses zijn altijd heel breed geweest. Ik heb altijd graag het volledige spectrum van elke situatie begrepen en de creatieve extremen gevonden, de kleurrijke extremen gevonden. En dus, met dit in gedachten, denk ik dat het dan bijna zo logisch is dat ik, als iemand die erg op details gericht is, aangetrokken word tot één kant van het muzikale spectrum dat echte aandacht voor detail vereist. Dat je moet vinden wat elk woord, elke maat, elke frase bijzonder maakt, zodat het echt kan spreken. Dat is precies hetzelfde voor 16e-, 17e-, 18e-eeuwse muziek als in 20ste- en 21e-eeuwse muziek. Je moet de muzikaliteit daarin vinden, je moet je eigen creativiteit gebruiken om er leven in te blazen, anders zijn het gewoon zwarte stippen op een pagina. Dus ik zou zeggen dat mijn persoonlijke artistieke kern is om alles te doordringen met een beetje creativiteit en een beetje nieuwsgierigheid en dan mezelf ergens aan het einde van dat alles te vinden.”

Elisabeth begint op 6 mei aan een serie concerten met het Orkest van de 18de Eeuw onder leiding van Benjamin Perry Wenzelberg, waarin het werk van Marianna Martines centraal staat. Van wie was het idee om juist Martines te kiezen uit alle onbekende componisten?

EH: “Ik kwam de naam van Marianna eigenlijk voor het eerst tegen aan het einde van mijn bachelor in een boek getiteld ‘The encyclopedia of women composers’, maar vergat het weer totdat ik onderzoek deed naar welke muziek ik wilde uitvoeren met het Orkest van de Achttiende Eeuw. In februari 2023 had ik mijn eerste ontmoeting met Kate Rockett (directeur van het Orkest van de 18de Eeuw). Ik kon niet geloven dat ik nog nooit van Marianna Martines had gehoord. Ik kon niet geloven dat ze zoveel muziek had geproduceerd, dat ze zo’n beroemd persoon was in haar tijd, dat zij de reden is dat we nog zoveel van Metastasio’s werken hebben. Zij was degene die zijn dagboeken en zijn poëzie beheerde. Zij is de reden dat we zoveel over hem weten. En toch wist ik niets over haar. Ik zou mezelf geen musicoloog noemen, maar ik heb een sterke interesse in musicologie.

Dus als iemand die graag graaft en zoekt, was ik geschokt dat haar naam, ondanks dat ze verbonden was met zoveel bekende en beroemde namen, mij niet eerder was tegengekomen. Dus ik wilde haar muziek natuurlijk op het podium brengen, maar ook dit fenomeen van ongelooflijke vrouwen die uit het historische verslag worden weggelaten, onder de aandacht brengen. De manier waarop ik weet hoe je ergens aandacht voor vraagt, is door er commentaar op te geven, door het historische materiaal of de muziek uit de geschiedenis te combineren met een soort moderne reflectie daarop, en zo kwam ik ook op het idee om Kate Moore te benaderen, die ik ken als een zeer bedachtzaam en introspectief persoon met een sterke interesse in geschiedenis, om die reflectie te bieden: hoe kan dit? En van daaruit groeide het programma en werd het bijgeschaafd en gepolijst tot wat het nu is.”

By her Absence, een muzikaal portret van componist Marianna Martines door Elisabeth Hetherington met het Orkest van de 18de Eeuw onder leiding van Benjamin Perry Wenzelberg, geregisseerd door Peter Leung en met scenografie van Sophia Simensky,  is voor het eerst te zien en te horen op 7 mei in de Stadsgehoorzaal in Leiden, daarna op 8 mei in het Muziekgebouw aan ‘t IJ in Amsterdam, op 9 mei in Rotterdam in De Doelen en op 10 mei in het Muziekcentrum in Enschede. Op het programma staan werken van Marianna Martines, Joseph Haydn en een nieuw werk van Kate Moore.

In deel twee van het gesprek met Elisabeth Hetherington, gaat ze uitgebreider in op de componist Marianna Martines.

Verder kijken, luisteren en lezen

Elisabeth Hetherington zingt de aria ‘Orfeo, tu dormi’ uit Orfeo van Antonio Sartorio.

In 2024 won Elisabeth Hetherington de Nederlandse Muziekprijs.