In het Festival Oude Muziek Utrecht zag Olga de Kort een uitvoering van de Engelse masque versie van Acis en Galatea van Handel door zeer het toepasselijk genaamde ensemble Ensemble Masques onder leiding van Olivier Fortin.

De idyllische- en gebeurtenisrijke wereld van Ovidius’ Metamorphosen voorziet librettisten en componisten al eeuwenlang van fantasierijke en magische verhalen over goden, nimfen, monsters en herders. Ook Georg Friedrich Handel put rijkelijk uit deze voorraad van pastorale taferelen en in het geval van het verhaal van Acis and Galatea zelfs tot drie keer toe.

Zijn eerste Italiaanse serenata Aci, Galatea e Polifermo was ooit bedoeld als een bruiloftscantate voor de nicht van hertogin d’Aquila d’Aragon, een grote fan van Handels muziek. Dit feestelijk gelegenheidswerk uit 1708 kwam Handel ook later van pas. In 1718 componeerde hij een nieuwe Engelse masque versie van Acis en Galatea voor zijn Londense mecenas James Brydges, de latere Duke of Chandos. Veertien jaar later maakte hij zijn laatste, deze keer tweetalige Acis en Galatea, gebaseerd zowel op zijn Italiaanse serenata als Engelse masque. Ondanks de verschillen in libretto en muzikale uitwerking hebben deze drie composities nog steeds één verhaal gemeen: de liefdesintrige die tot de dood van de herder Acis leidt. Hij sterft onder een rotsblok die gegooid wordt door de monster Polyphemus, zijn rivaal in liefde voor de waternimf Galatea. Wonderlijk genoeg komt het nog goed met de geliefden. Uit het bloed van Acis ontstaat namelijk een rivier, wat hem de kans geeft om als riviergoed zijn Galatea in de zee weer terug te vinden.

Hoewel dit alles nogal wreed en dramatisch klinkt, is Handels pastorale masque verre van tragisch en pessimistisch. De sprankelende Utrechtse uitvoering van het Ensemble Masques onder leiding van klavecinist Olivier Fortin levert daar een goed bewijs van. Muzikaal gezien is Acis en Galatea een aaneenschakeling van opgewekte recitatieven, melodisch aanstekelijke aria’s en krachtige koordelen met een kleurrijke instrumentatie en boeiend muzikaal samenspel. Er is hier voldoende plaats voor veel gezucht en gesmacht te midden van idyllische natuurtaferelen, zingende vogels, ritselende bladeren, stromende beekjes en op zijn tijd ook een vallend rotsblok uiteraard.

De drie hoofdpersonages – de dappere Acis, gemene Polyphemus en lieflijke Galatea –  worden door de solisten van Ensemble Masques muzikaal heel treffend neergezet. Als dolverliefde en jaloerse cycloop schittert de bariton Tomáš Král  in zijn recitatief “I rage, I melt, I burn” en de virtuoze aria “O ruddier than the cherry”. Hij kan zich in deze groteske personage van Handel helemaal vinden en maakt dan ook ruimschots gebruik van de gelegenheid om zijn acteertalent te demonstreren. Het zelfverzekerde monster mag dan hopeloos verliefd zijn op Galatea, eenmaal afgewezen zint hij op wraak. De woest opstijgende brulklanken laten er geen twijfel over mogelijk dat de geliefden ‘zijn woede zullen voelen’.

Acis van de tenor Hugo Hymas is een complete tegenstelling van zijn waanzinnige liefdesrivaal. In zijn mooie lyrische aria’s bezingt de herder de schoonheid van zijn geliefde (“Love in her eyes sits playing”) en toont zich bereid om voor zijn liefde te vechten (“Love sound th’alarm and fear is a-flying!”). Sterk emotioneel geladen is zijn afscheidslamento (“Help, Galatea! Help, ye parent gods! And take me dying, to your deep abodes “) die met zijn dalende lijnen aan de lamento van Purcells Dido doet denken.

Ook de sopraan Rachel Redmond is zeer overtuigend en vocaal heel sterk als lieflijke Galatea. Haar gracieuze eerste aria, die de fluitende vogels tot stilte moet brengen (“Hush, ye pretty warbling quire!”) is meteen al vol melodische en vocale charme. Redmonds vreugdevolle stem komt uitstekend tot zijn recht in een duet met Acis “Happy We!” en de ontroerende aria “Must I my Acis still bemoan”.

Alle solisten vormen ook het koor van herders en nimfen, uitgebreid met de mezzosopraan Marie Pouchelon en tenor Francois-Olivier Jean, die als evenwichtige Damon zijn vriend Acis bijstaat en de cycloop tot bedaren probeert te brengen (“Would you gain the tender creature”). Zoals gebruikelijk heeft het koor zijn eigen kijk op het verhaal en levert zodoende een commentaar op de gebeurtenissen (“Wretched lovers, Fate has past. This sad decree: no joy shall last. Wretched lovers, quit your dream!”) dat lotgevallen van Acis en Galatea net iets meer diepgang verleent.

De treurige woorden ‘no joy shall last’ lijken op het eerste gezicht wel de moraal van dit eeuwenoude verhaal te zijn. Niets duurt lang en zelfs de idyllische pastorale wereld blijkt niet beschermd te zijn tegen wrede en verwoestende krachten zoals de jalousie van Polyphemus. Maar dan klinkt de zonnige en immer optimistische muziek van Handel weer en blijft de liefde van Acis en Galatea in de natuur voortleven wat symbolisch gezien heel dicht bij onsterfelijkheid in de buurt komt. Net als het verhaal van Ovidius zelf dat dankzij deze inspirerende uitvoering in Handels pastorale weer volledig tot leven komt.

Verder kijken, luisteren, lezen

Kennismakings video met Ensemble Masques.

Opera versie Acis and Galatea met mise-en espace door Pierre Audi.