Eind maart zag Annett Andriesen in Keulen de premiere van Die Walküre van Richard Wagner. Het is na Das Rheingold, de Erster Tag des Bühnenfestspiels in Der Ring des Nibelungen. De première vond plaats in het Staatenhaus, het voorlopig onderkomen van de Opera Köln tijdens de verbouwing van het Operahuis, die nu al enige jaren duurt.*

Een zaal zonder balkons oplopend naar boven. Het orkest zit voor het toneel en is duidelijk zichtbaar. Het toneel is niet heel groot, maar heeft wel uitwijkmogelijkheden naar de zijkant. Ook technisch zullen er beperkingen zijn. Misschien niet ideaal om voorbereidingen te maken voor een complete Ring, maar de eerste twee delen zijn deze speeltijd in première gegaan.

De regie is van Paul-Georg Dittrich. Decor van Pia Dederichs en Lena Schmid, kostuums van Mona Ulrich, lichtontwerp van Andreas Grüter en videobeelden van Robi Voigt.

Het toneelbeeld in de eerste akte is eenvoudig, een hut (Hunding en Sieglinde), bomen, een vijver, een terrasje. Mooi was de volle maan op het achtertoneel. De scene werd aangevuld met aan weerszijden schermen met beelden van wat er op het toneel gebeurt. De tweede akte speelt in een salon met opnieuw de schermen links en rechts en gaat dan weer terug naar het bos waar Siegmund de confrontatie met Brünnhilde, Wotan en Hunding heeft.  De kostuums zijn tijdloos en niet altijd even fraai, zoals de outfits van de Walküren in het begin van de derde akte. Ook het kostuum van Brünnhilde ziet er ongewoon uit. Fricka draagt een middagjapon en Wotan, een oranje/bruin   kostuum met riem en zwarte laarzen in de tweede akte en een witte jas in de derde akte in de kliniek.

Een absolute 10 verdient het Gürzenich Orchester. Subliem gespeeld. Zeer goede solistische bijdragen van de musici. Wat een heerlijke orkestklank. En een beetje thuiskomen om Marc Albrecht terug te zien als dirigent. In deze lastige akoestiek doet hij alles wat mogelijk is om de zangers niet te overpoweren. Toch is het heel zwaar voor de zangers in deze akoestiek. In de eerste akte is de verstaanbaarheid redelijk goed, zodat je de tekst die vanaf rij 5 via de zijkanten wordt geprojecteerd niet nodig had. Ik denk overigens dat ik op een gunstige plaats zat voor wat betreft de akoestiek.

Vrouwen zijn mondiger dan ooit in deze productie.  Zij lijken zich te onttrekken aan de onderworpenheid. Sieglinde, die zich in de incestueuze relatie met Siegmund stort en die Hunding in elkaar timmert; Brünhilde die de opdracht om Siegmund niet te hulp te komen negeert en hem helpt, haar vader aanpakt maar zich uiteindelijk neerlegt bij de straf.  Fricka, de verdedigster van het huwelijk die vasthoudt aan de oude wetten en Wotan dwingt om Siegmund niet te redden.

1^e  Akte Siegmund / Sieglinde

Het lijkt alsof de twee elkaar op de eerste blik herkennen. De identieke overalls vinden we in de derde akte terug bij de verwekte Wälsungen,  Sieglinde (Astrid Kessler) heeft de moed om een sterke slaapdrank te geven aan Hunding, overspel te plegen en met Siegmund mee te gaan. Ik houd van iets meer laagte en warmte in de stem. Hunding (Tijl Faveyts) is niet zo bedreigend als in andere producties die ik ken. Kleine venijnigheden, daar bleef het bij. Prachtige stem. Siegmund (Daniel Johansson) begint zwak met intonatieproblemen en een onrustige toon, hij zingt later zijn aria’s goed. Iets meer verdieping in de tekst zou mijn wens zijn.  Hij vindt het zwaard op aanwijzing van Sieglinde. Hij trekt het zo moeiteloos uit de stam dat je je afvraagt waarom niemand dat voor hem heeft klaargekregen. Dan verschijnt slaapdronken Hunding nog eens op het toneel. Hij wordt door Sieglinde in elkaar geslagen. Het paar vlucht.

Akte 2

Het begint met een scene in een salon. Er zit een vrouw die kennelijk over een probleem zit na te denken. Dan staat ze op en gaat met een medisch apparaat langs haar buik. Onduidelijk wie zij is en het leek dat de dirigent op het groene licht stond te wachten totdat later bleek dat het Fricka was die lijdt onder haar kinderloosheid. De scène begint daarna met Wotan in een oranje/bruin kostuum, met brede riem en laarzen (roldebuut van Jordan Shanahan). Zeer veel potentie.** Hij zal nog vaak te zien zijn in deze rol. Ook hier verlang je naar nuances. Is het de akoestiek dat iedereen zo luid zingt? Aantreden van Brünnhilde (Trine Møller) die de Hojotoho’s voortreffelijk produceert. Daarna had ik toch ook hier wat meer dramatisch vermogen met name in de midden ligging verwacht. Ook haar Todesansage zou indringender kunnen zijn.  Wotan wacht op de komst van Fricka, die hem uitfoetert over de liefdesverhouding van broer en zuster Siegmund en Sieglinde. Bettina Ranch als Fricka beheerst haar partij. Fricka is niet alleen boos, zij is ook verdrietig, teleurgesteld, sarkastisch, dwingend. Dat nu heb ik niet kunnen horen.  Als zij weg is nadat Wotan de eed gezworen heeft om Siegmund niet te helpen in de strijd met Hunding, breekt Wotan en voorvoelt dat het wel eens afgelopen zou kunnen zijn met zijn macht. Brünnhilde komt en wil hem troosten. Dan volgt de monoloog van Wotan over vrijheid en onvrijheid. De verdragen die hem macht gaven, maar hem zijn vrijheid ontnemen. Eindigend met de woorden: Ik geef mijn werk op, ik wil nog maar een ding, het einde.  “Auf geb’ich mein Werk; nur eines will ich noch: das Ende….. das Ende.”

Siegmund en Sieglinde zijn nog op de vlucht. Sieglinde moet rusten en valt in diepe slaap. Dan verschijnt Brünnhilde en zegt Siegmund zijn dood aan.  Siegmund moet Brünnhilde volgen naar Walhall. Siegmund weigert zonder Sieglinde te gaan. Brünnhilde besluit dan om hem toch te helpen. Hunding verschijnt om Siegmund te doden en Brünnhilde probeert Siegmund te helpen. Wotan grijpt in en verplettert het zwaard van Siegmund. Hunding doodt Siegmund. Brünnhilde pakt de stukken van het zwaard en vlucht met de zwangere Sieglinde. Wotan doodt Hunding en gaat achter Brünnhilde aan.

Akte 3:

De befaamde Walkürenritt. Wat kan Wagner prachtige ensembles componeren. Zie ook de Rijndochters en de Bloemenmeisjes. En de dames geven flink gas.

I.p.v. liefdevol naar zijn Walküren te zijn maakt hij van de meisjes broedmachines. Zij moeten continue Wälsungen produceren. Een deel van de nazaten zit op hobbelpaarden toe te kijken. Daar herken je ook de overalls van Siegmund en Sieglinde in de eerste akte. Onesthetische aankleding van de zwangere vrouwen. Vier Walküren fungeren als verpleegster. Oorspronkelijk brengen de Walküren dode helden naar het Walhalla. Hier hebben zij de opdracht om zoveel mogelijk Wälsungen te produceren voor het ondersteunen van Wotan’s macht.  In het programmaboek is een verwijzing naar de Vereniging “Lebensborn” opgericht in 1935 met als doel kinderen geboren te laten worden van een zuiver ras. Passend in de rassenpolitiek van het Nationaal Socialisme. Ik voelde mij daar heel ongemakkelijk bij.

Een vreemde insteek, de 4 barende Walküren en 4 verpleegsters. Ik ben altijd wel voor nieuwe gedachten, maar hier kon ik niet veel mee. Ook Brünnhilde en Sieglinde komen in de kliniek aan op de vlucht voor Wotan. Daar wil niemand Sieglinde verbergen totdat Brünnhilde aankondigt dat Sieglinde een Wälsung zal baren. De mooiste zin uit de derde Akte: O hehrstes Wunder komt niet goed uit de verf helaas. Wotans Abschied is een van de meest aangrijpende scènes. Bij het afscheid van zijn lievelingsdochter toont hij emotie.  Brünnhilde legt zich neer bij haar straf. Zij stijgt in een capsule en de ring van vuur wordt door Loge aangebracht. Weergaloos mooi orkest.

Veel applaus voor de musici en de zangers en veel boegeroep voor het artistiek team.

Die Walküre in Keulen  is nog te zien tot en met 3 mei 2026.  Het Staatenhaus is gemakkelijk te bereiken en er is zeer goede parkeergelegenheid.

*Opera Keulen heeft aangekondigd dat in september 2026 het gezelschap, na veertien jaar verbouwingen, terug zal keren naar het gerenoveerde theater,  Die Bühnen Köln . In het echte eigen Operahuis zal dan op 4 april 2027 de Ring worden voortgezet met Siegfried.

Verder kijken, luisteren en lezen

Video trailer Die Walküre

**Bariton Jordan Shanahan was ook in Amsterdam al opgevallen als Kurwenal in Tristan und Isolde.

In 2024 hoorde Olga de Kort een concertante Walküre in Rotterdam.