Puccini’s ‘Western opera’ La fanciulla del west stamt uit 1910 en had première in de Met (met niemand minder Emmy Destin als Minnie en Enrico Caruso in de rol van Dick Johnson). Het Aalto Theater Essen zet het werk dit seizoen voor het eerst sinds 2006 weer eens op de planken. Het betreft een nieuwe productie van Dirk Schmeding met decors en kostuums van respectievelijk Ralf Käselau en Julia Rösler. Bij de première werd het stuk lovend ontvangen en de door mij bezochte voorstelling op 8 juli bevestigde dit beeld.

Speelfilm

Puccini’s muziek, met name in de openingsscène, wekt als vanzelf sterke associaties op met filmmuziek. Vandaar dat in vele ensceneringen wordt gegrepen naar mogelijkheden het filmkarakter van het stuk prominent te verbeelden, zo ook in deze productie van Schmeding. Bij aanvang zien we een aankondiging op een filmdoek, compleet met bibberende strepen die het vertrouwde beeld van een licht beschadigde rol cellulose oproepen. Ook als het projectiescherm is weggehaald blijven die nerveuze lijnen nog lang te zien d.m.v. uitgekiende belichting. Na een tijdje stopt dit, het publiek zal nu wel begrepen hebben dat het naar een ‘western’ zit te kijken.

En uiteraard is er een ‘ingénue’ waar alle leden van de goudzoekersgemeenschap hun dromen, wensen en verlangens op projecteren. Minnie is een kroegbazin maar wel een heel bijzondere. Ze zorgt voor haar mannen op alle mogelijke manieren met uitzondering van erotische liefde. De liefde blijft beperkt tot Philia en Agape. Eros komt pas op de proppen als ze valt voor de bandiet Ramerrez.

We beleven als toeschouwer de gebruikelijk scènes in deze kroeg, de enige plek waar men na het golddiggen zich een klein beetje thuis kan voelen: ruzies, valsspelen, handtastelijkheden en een sheriff die de zaak in het gareel houdt tot Minnie verschijnt. In haar aanwezigheid gedragen al die ruwe bonken zich als schoothondjes, ze zitten zelfs braaf te luisteren als ze voorleest uit de bijbel.

Amerikaanse musical

Minnie’s opkomst volgt de associatie met film: ze wordt vanuit de hoogte neergelaten gekleed in een exuberant kostuum zoals in een oude Amerikaanse musical. Omdat dit niet strookt met haar feitelijke personage doet ze snel het een en ander uit maar het blijft nog wel een roze plaatje, onze Minnie.

Op het toneel loopt een beer rond die zo nu en dan een bord omhoog houdt, bijvoorbeeld met de tekst ‘A heart in despair’. Het doet denken aan wijze waarop in de stomme film het publiek in de handeling werd meegenomen. Diezelfde beer blijkt later Billy Jackrabbit te zijn, een indiaan die van Minnie moet trouwen met haar huishoudelijke hulp Wowkle. Ze hebben al een kind dus het moet maar eens gebeuren. De regie toon beide indianen als beren, naar verluidt om etnische clichés te vermijden. In mijn beleving is dat een overkill aan politiek correct denken. Maar goed, beren zijn leuk en zolang het geen apen zijn heeft niemand iets te klagen.

Minnie’s saloon De Polka ziet er tamelijk authentiek uit. Het interieur van haar hutje vertoont al wat anachronismen, onder meer in de vorm van een koelkast. En de derde akte haalt de handeling naar het heden door plotseling een pick-up truck het toneel op te laten rijden. Nadat Minnie haar geliefde Ramerrez, alias Dick Johnson, heeft weten te redden van de galg gaan ze op twee bioscoopstoelen zitten en kijken naar een film, in kleur ditmaal, waarin ze samen wegrijden naar het land achter de horizon, de goudzoekers gemeenschap verweesd achterlatend. Geen echt happy end derhalve. Dick wint doordat Minnie hem zijn aanvankelijk bedrog heeft vergeven, vooral zijn verhouding met Nina Micheltorrena. Minnie wint ook een beetje omdat ze uit haar zelfgekozen isolement weet te ontsnappen. En alle overige personages verliezen, sheriff Rance voorop.

Cast moet ook uitpakken

De Essener Philharmonker stonden onder leiding van Andrea Sanguineti die zijn orkest flink liet uitpakken. Gelukkig stonden er drie solisten op het toneel die in staat waren daar gemakkelijk overheen te komen.

Massimo Cavaletti zetten een zeer geloofwaardige sheriff Rance neer, alle aspecten van zijn persoonlijkheid werden duidelijk geëtaleerd. Meer nog dan alle anderen meent hij aanspraak te kunnen maken op Minnie’s liefde, of op zijn minst een besluit zijn partner te worden. Gewoon omdat hij maatschappelijk boven alle anderen denkt te staan. Zijn frustratie is er des te groter door en het pleit voor hem dat hij zijn verlies neemt als Minnie hem zo overduidelijk bedriegt tijdens het pokeren. Zijn zang was van een uitstekend niveau.

Jorge Puerta oogt een beetje als Pavarotti in zijn jongere jaren en heeft ook een flinke stem is huis. Ik had liever gezien dat men hem een iets verzorgder uiterlijk had gegeven maar over zijn zang was ik zeer tevreden. Acterend wat eendimensionaal maar dat heeft ook met zijn rol te maken.

Sopraan Ilaria Alida Quilico was de revelatie van de avond. Ze klonk bij wijlen alsof ze stalen stembanden heeft, vooral als ze de lastige hoge passages moet zingen. Niettemin blijft het allemaal zeer welluidend en omdat iedereen hard zingt en het orkest luid speelt valt haar volume nauwelijks op. Het effect is dat ze die hele partij moeiteloos lijk te vertolken, zonder waarneembaar te forceren. Het was een waar genoegen deze sopraan hier aan het werk te horen en ook acterend had ze veel te bieden. Alles bijeen een bijna perfecte Minnie.

De mannen van het Opernchor kweten zich goed van hun taak en ook de kleinere individuele rollen werden keurig vertolkt. Zo werd het een mooie Pucciniavond die de reis naar Essen meer dan waard was.

La La fanciulla del west is nog te zien op 12 en 18 juli en keert in het seizoen 26-27 terug in Aalto Theater Essen.

Verder kijken, luisteren en lezen

Trailer van La fanciulla del west in Essen

Introductie video La fanciulla del west.

In 2018 zong Eva Maria Westbroek Minnie in La fanciulla del west aan de Met.