Tijdens World Pride Amsterdam is er naast alle feesten en uitbundige evenementen zoals de Grachten Parade, ook ruimte voor prachtige kunst. In de Kleine Zaal van het Concertgebouw vond op zaterdag 1 augustus een recital plaats door tenor Freddie Ballentine en pianist Kunal Lahiry, met medewerking van vier dansers . Het werd een spetterende, ontroerende en onvergetelijke avond.

Theatre in song

In 2025 lanceerde de International Vocal Competition een nieuwe vorm van liedcompetitie, ‘Theatre in Song’, waarbij de deelnemers aan het concours gevraagd was een liedrecital op een theatrale wijze te presenteren. Die recitals werden met meer of minder succes uitgevoerd. Wat daar veelal gekunsteld en bedacht overkwam, werd door de makers van het programma Our People: a Celebration of Black and Queer Voices in de heilige tempel van de liedkunst, volledig organisch ten toon gespreid. DIT is hoe een recital ook kan.

Voordat het inhoudelijke liedrecital begon, nodigde MC The Legendary Typhoon Angels de zaal uit in de stemming te komen en dansten (of ‘vogueden’ als dat een werkwoord is) de andere drie dansers onder leiding van Typhoon op een stevige popbeat. Freddie Ballentine kwam in een prachtige oranje – en doorzichtig zwarte outfit dansend op, kreeg de zaal stil en zong a capella de spiritual Sometimes I feel like a motherless child. Je kon een speld horen vallen, en dat na de uitbundige ‘ouverture’.

Samen met de werkelijk uitmuntende pianist Kunal Lahiry volgde een van Aaron Coplands Emily Dickinson liederen, Nature, the gentelest Mother. Hoewel als stille ‘segue’ gepland, ontkwam Ballentine niet aan een herstart, want het publiek beloonde de spiritual al met een fors applaus, dus was een nieuwe inzet nodig. Het ontnam de prachtige combinatie van de twee openingsliederen nauwelijks aan impact. En daarmee was de toon gezet. Een gestroomlijnd geregisseerd programma, met ruimte voor vrijheid en improvisatie.

Pilaren

Ballentine en Lahiry namen beiden het woord om het recital toe te lichten. Het programma had zijn oorsprong in een Black Lives Matter concert in het Kennedy Centre in Washington en is gebouwd rond vier ‘pilaren’: Otherness (het anders zijn) met als ondertitel Shut me out, Oppression (onderdrukking) of Going up in smoke, Reflection (bespiegeling) of Requiem en Revolution (opstand) ook So Loud, so Proud. Grote begrippen, groots ingevuld met een prachtige variëteit aan liederen en met een zeggingskracht die ik zelden in een recital gehoord heb. Het concept is al enkele jaren oud, maar heeft sinds de eerste uitvoering in 2020 niets aan kracht ingeboet.

Aaron Coplands Why do they shut me out from Heaven? ging hand in hand met Franz Schuberts Memnon, over de Egyptische halfgod die moet zwijgen: ‘Gewohnt zu schweigen immer und zu trauernen’.  Veel spirituals, een enkele cabaret song, Sergei Rachmaninov en Ricky Ian Gordon, Nina Simone en Henry Purcell, alles paste, alles had zin en lading en alles werd, ondanks een door Ballentine aangekondigde stevige verkoudheid, indrukwekkend gezongen of beter gezegd vertolkt en bovenal beleefd! Het publiek deelde die intense beleving.

Lichamelijke expressie

Enkele stukken werden versierd met indrukwekkende dans en in alle gevallen waren dat aanvullingen die een meerwaarde gaven aan de zang en piano. Nergens was er maar een spoor van maniërisme of overdaad. De virtuoze dansers bewogen, gaven lichamelijk expressie op muziek, die adembenemend was. Van intiem afscheid tot uitbundige viering van de krullende grote bossen haar, tot een sensuele uitbeelding door ‘sex siren’ Aitana Unbothered Garçon van Gershwins The man I love in de Virtuoso Etude versie van Earl Wilde. De uitbundigheid én verstilling van deze dansers en de werkelijk ook visueel virtuoze pianist Kunal Lahiry, maakten van een recital een complete theater beleving.

Wat Freddie Ballentine en Kunal Lahiry hadden bedacht en uitvoerden was een liedrecital nieuwe, maar vooral in hún stijl. Dat kan alleen maar werken als de uitvoerenden voor de volle honderd procent in het concept, de muziek, de teksten, de betekenis en de emotionele lading geloven en dat deden deze kunstenaars. Het recital werd, zoals de titel al zei, een ware ode aan Black and Queer Voices.

Wrang en aangrijpend

Strange fruit van Abel Meeropol, geschreven onder diens pseudoniem Lewis Allan, werd beroemd gemaakt door Billy Holiday. Het lied beschrijft de verschrikkingen van het lynchen van zwarte Amerikanen in de zuidelijke staten van de VS in de jaren 30. De versie van Ballentine en Lahiry, gearrangeerd door Pablo Campos, was bijna nog ruiger, harder, directer en aangrijpender dan het origineel.

Ook een meer dan wrang lied over de AIDS-crisis van de jaren 80, The 80’s miracle diet van David Krakauer op een tekst van Melvin Dixon, hakte er vors in, maar Ballentine zorgde steeds voor comic relief of op zijn minst verandering van toon. Zo koos hij bijvoorbeeld George uit de cabaret songs van William Bolcom op een geestige, maar ook weer wrange tekst van Arnold Weinstein. Daarin wordt  George, een drag queen (‘noem me maar Georgia’) doodgestoken door een Amerikaanse marine officier tijdens het zingen van Un bel di vedremo…

Aanvullend

Spirituals als Lord, I just can’t keep from crying van Margaret Bonds gingen perfect samen met westerse klassieke liederen en het voelde alsof het ene lied het andere aanvulde, versterkte en meer diepgang gaf. Rachmaninoffs Wateren der lente (Vody veseni), fantastisch gespeeld door Kunal Lahiry, waarin de komst van de lente op volle kracht wordt aangekondigd en gevierd, volgde perfect op de viering van ‘My people’ van Ricky Ian Gordon.

In het recital kregen drie dansers een solo toen Ballentine zich had opgesteld op het balkon. Vandaar zong hij verstild en emotioneel Litany uit Shadow of the blues van John Musto terwijl La Coco Chanel in haar ‘Vogue Femme’ stijl het lied fysiek verbeelde. Dat werd gevolgd door het recitatief Thy hand Belinda, en de aria When I am laid uit Purcells Dido and Aeneas. Ballentine was zeker geen voorzichtige, stijl bewuste barokzanger in deze scene, maar een hartverscheurend zingende, hedendaagse acteur die vol overgave het leed van Dido, met stevige tenorstem uit het diepst van zijn wezen over het voetlicht bracht. De doorleefdheid was haast fysiek voelbaar ook in de prachtige dans van Michael “ALPHA OMEGA” Lubbers.

Nina Simone’s anti segregatie lied Backlash blues voelde als een compleet relevante en actuele aanklacht, zoals de hele avond relevant en belangrijk voelde.

Verantwoording

Het slotlied werd door Ballentine geïntroduceerd en gaf nogmaals de perfecte verantwoording voor de programmaring van dit recital tijdens World Pride.  Brown op tekst van Freddie Ballentine zelf en Jerry Dye, op muziek van Zachary Radler, vertelt het verhaal van een queer muziekleraar, Mr. Brown, die zonder dat de ‘ik’ het zich realiseert, zijn mentor, zijn voorbeeld van een vrije, zwarte queer man werd. Pas na de dood van zijn leraar kwam Freddie tot deze constatering en gaf zijn eerbetoon aan Mr. Brown nog een extra zetje. “Zou hij nu hier in de Kleine Zaal meeluisteren?”

Vrijheid

De vrijheid om te zijn wie je wilt zijn en wie je wezenijk bent, werd in dit recital oorspronkelijk en treffend weergegeven. Het eigenzinnige programma, de manier waarop de liederen met maximale expressie werden uitgevoerd , was muzikaal vormgegeven échte vrijheid.  Het uitzinnige publiek van de Kleine Zaal beloonde de uitvoerenden met een werkelijk gemeende staande ovatie. Een verademing, een beleving en een feest was het. Ik voelde me blij, ontroerd en vereerd, dat Freddie Ballentine, pianist Kunal Lahiry en de dansers ‘onze’ heilige tempel van de liedkunst hadden gekozen om World Pride met ons te vieren door middel van hun schoonheid, diepgang, plezier en vrijheid.

In Coplands Why do they shut me out of heaven? vraagt de ‘ik’ Did I sing too loud?’ Ja, Freddie, je zong Loud en Proud! ”

Verder kijken, luisteren en lezen

George door Freddie Ballentine en Kunal Lahiry,

Strange fruit door Freddie Ballentine en Kunal Lahiry

In 2025 was Frederick (Freddie) Ballentine te zien en te horen in We are the Lucky ones.