Home » Featured, Operarecensie

Volmaakte klanken openen seizoen DNO

Amsterdam3 september 2012 6 reacties

Met meer dan voortreffelijke zangers tot zijn beschikking liet chef-dirigent Marc Albrecht zaterdagavond bij De Nederlandse Opera zijn diepste wens in vervulling gaan: Der Schatzgräber van Schreker dirigeren. Komt dat zien!

(Foto: Monika Rittershaus)

‘De’ klank. Daar was Franz Schreker door geobsedeerd en gefascineerd. Een klank die vanzelf afstierf, maar dan niet heus, want hij moest nog na blijven klinken, al was het alleen maar in je gedachten. Het moest een pure klank zijn, maar dan één met orgastisch verlangen en vervlochten met visioenen.

Natuurlijk had Schrekers fascinatie met de tijdgeest te maken, want ook andere kunstenaars waren ermee bezig – al was het misschien niet zo fanatiek. ‘De’ klank liet Schreker in elk geval nooit los. Zelfs toen hij aan het einde van zijn korte leven een andere kant op leek te gaan.

Deze klank, die volgens onze chef-dirigent Marc Albrecht ‘narcotiserend werkt’, is in Der Schatzgräber volop aanwezig. Het was Albrechts diepste wens om de opera ooit te dirigeren, een droom die nu is uitgekomen.

Hij is er goed in, in het maken van volmaakte klanken. Ze moeten nog wel geperfectioneerd worden, want het geluid bij de première was, zeker in het begin, veel te hard. Gelukkig werd het na pauze lyrischer en zachter, waardoor je door de muziek gewiegd werd, zoals in het bloedmooie slaapliedje van Els, aan het begin van de derde akte.

Over de aankleding kan ik kort zijn: knudde. In de eerste twee akte kon ik mij nog iets bij de verwaarloosde, agressieve sekteleden (?) voorstellen. De mooie Els had iets weg van Catherine Deneuve in Belle de Jour, met haar blonde pruik en de zeer hoge hakken onder haar korte, sexy jurkjes. Iets wat ook een beetje doorgetrokken werd naar de Koningin (goede stomme rol van Basja Chanowski).

Maar het geriatrische ziekenhuis/verpleeghuis, met de strompelende oudjes met rollators? Sorry, dat heeft mij niet eens tot nadenken gezet; ik vond het lelijk en overbodig. En als we het dan toch over films hebben: ik moest een beetje aan Breaking the Waves van Lars von Trier denken. Het ultieme offer…

De videoprojecties waren voor mij te veel van het goede. Vaak voegde het ook weinig toe of lag het juist te voor de hand (witte paard, kinderen die geboren worden of een flonkerende sterrenhemel tijdens de liefdesnacht – 2001 Odyssee van Kubrick?). Ik werd er onrustig van. Schrekers muziek moet je ondergaan, dan komen er vanzelf beelden.

Ik moet wel toegeven dat Van Hove zich redelijk aan het libretto heeft gehouden. Er waren zeer weinig discrepanties tussen wat je zag en wat je las. Wel vertaalde hij het middeleeuwse sprookje naar ons hedendaags (hyper)realisme, en dat mag. In zijn inleiding zei hij niet van een concept uit te willen gaan. Wat hij wilde, was het creëren van een universeel drama.

Het was een première voor iedereen. Voor de regisseur, voor de dirigent en voor het orkest. En voor alle, meer dan voortreffelijke zangers. Daar neem ik mijn petje voor af.

Allereerst de vertolker van de titelrol, Raymond Very. Zijn tenor is lyrisch en wendbaar, zijn hoge noten gooit hij de lucht in alsof het niets kost en hij wist zich met de bij vlagen zeer heftige muziek niet te overschreeuwen. Wat een verademing om van de lange Schrekeriaanse bogen zo volkomen in stijl te kunnen genieten. Je merkte wel dat hij het tegen het eind moeilijker kreeg, maar sta daar eens in zijn schoenen! Drieverf BRAVO!

Manuela Uhl als Els (foto: Monika Rittershaus).

Ook Manuela Uhl (Els) was tegen het einde enigszins op. Maar wat ze daarvoor presteerde, grenst aan het onmogelijke. Mooie vrouw met meer dan gemiddelde acteerkwaliteiten en met een stem die van fluisterzacht tot loeihard en van zeer laag tot zeer hoog ging. Chapeau.

Een bijzonder sterke indruk maakte op mij Kay Stieferman. Zijn bariton is van een immense omvang en gezegend met duizenden kleurnuances. Dat had hij als Der Vogt ook zeker nodig, want er gingen mij toch emoties schuil achter zijn personage. Hij wist ze allemaal duidelijk te overbrengen, waardoor je zelfs enigszins sympathie voor zijn handelen kon opbrengen. Zeer indrukwekkend.

Over Graham Clark (de Nar) hoef ik u niets te vertellen. Hij was precies wat van hem verwacht werd – niet minder dan geweldig!

Mensen: ga dat zien en voornamelijk horen! Ik beloof u dat er een hele nieuwe wereld voor u opengaat.

Der Schatzgräber is tot en met 23 september nog zeven keer te zien in Het Muziektheater. Zie voor meer informatie de website van De Nederlandse Opera.

door

Der Schatzgräber
Franz Schreker

Uitgevoerd door: Nederlands Philharonisch Orkest en het Koor van de Nederlandse Opera onder leiding van Marc Albrecht.
Solisten: Raymond Very, Emanula Uhl, Graham Clark, Kay Stiefermann, Tijl Faveyts, André Morsch, Andrew Greenan, e.a.
Regie: Ivo van Hove.
Bezocht op 1 september 2012 in Het Muziektheater - Amsterdam.

6 reacties »

  • JvdBee zei:

    DNO grossiert in lelijke producties de afgelopen jaren met weinig opzienbare (personen)regie. Deze productie vraagt ook weer niet om een reprise. Ik heb mij matig vermaakt met één hele grote uitzondering, de derde akte. De muziek van Schreker is hier van het allerhoogste nivo en de muzikale uitvoering was op dat zelfde nivo. Ik kende de muziek niet maar had een zelfde ervaring toen ik voor de eerste keer Tristan und Isolde hoorde of Salome. Wat is Albrecht toch een aanwinst en wat is het nivo toch veel verbeterd in de zin van klankkleur, verfijning en zinnelijkheid in vergelijking met de Waard en Metzmacher. Alleen al voor deze akte was het bezoek geslaagd en onvergetelijk. Jammer dat de projecties afleidde van de muziek en niets toevoegden aan het drama en het obligate bloot een hoog tja gehalte had.

    Snel in het concertgebouw een concertante uitvoering van de derde akte zonder storende regie of toneelbeelden. Wel graag met Albrecht !!!

  • Gerard zei:

    En OperaNederland begint zijn pagina over DNO met: Veel lezers hebben Opera Nederland verzocht weer recensies te publiceren over producties van De Nederlandse Opera (DNO). Het afgelopen seizoen werd door Opera Nederland slechts sporadisch bericht over DNO om niet in herhaling te hoeven vallen over de steeds terugkerende problematiek bij het gezelschap.

  • Laura zei:

    Wat was de muziek mooi, en het Ned Phil heb ik zelden zo mooi horen spelen.

    Maar de regie – poeh. Het decor was lelijk en het ene na het andere afgrijselijke bouwwerk werd tevoorschijn gerold. En die filmprojecties… hemeltjelief. Je hebt dan een prachtige derde akte waarin een liefdesnacht wordt gepresenteerd op een manier die muzikaal tegen het kitscherige aanschurkt. Om dan je twee protagonisten bewusteloos op grond of bed te laten liggen en vervolgens een filmpje af te spelen van een sexscène die heel clichématig regelmatig vervaagt naar beelden van de kosmos… En om het geheel dan opeens ruw te onderbreken met een foetus en vervolgens een baby?! Waarom?! Het voorspiegelt niets, het heeft geen thematische functie en het is simpel gezegd lachwekkend. Ik heb sinds het stokbrodenballet van Les Vepres Siciliennes niet zo erg mijn lach in moeten houden.

  • Leen Roetman zei:

    Niets te veel gezegd Basia! Er ging een hele nieuwe muziekwereld voor mij open. Vervoerende, golvende klanken en kleuren. Onbegrijpelijk dat Schreker zo uit de mode is geraakt. Mooi dat Marc Albrecht en DNO een lans voor deze opera van Schreker breken.
    Jammer van de lelijke enscenering. De muziek van Schreker tilde mij helemaal over mijn irritaties heen.

  • kersten zei:

    Ik ga mee met alle loftuitingen hierboven en deel in meerdere of
    mindere mate de meeste van de ge-uite bezwaren maar vond: ook in
    deze setting bleef Der Schatzgräber een sprookje.

Laat uw reactie achter!

Hieronder kunt u een reactie geven op dit artikel.

Operaliefhebbers: wees aardig voor elkaar. Houd het taalgebruik netjes en blijf bij het onderwerp.