Documentaire Tot de laatste noot
In de operawereld is de laatste tijd gelukkig veel meer aandacht voor de ouder wordende zanger. Harvest van Cora Burggraaf* bracht het onderwerp in een ontroerende voorstelling onder de aandacht en nu is er een documentaire van Marlou ten Berge, Tot de laatste Noot, waarin veel van de vragen van zangers aanbod komen.
Hoelang kun je op het hoogste podium blijven staan? Vier internationaal gerenommeerde zangeressen worden door hun leeftijd uitgedaagd om te blijven voldoen aan de hoge eisen van de operawereld. Wat gebeurt er wanneer zij het perfectionisme van zich afwerpen en hun veranderende stem omarmen? Zijn zij in staat zichzelf opnieuw uit te vinden? Regisseur Marlou van den Berge vertelt hun verhaal in Tot de laatste noot. Een documentaire over artistieke veerkracht, innerlijke strijd en de vraag hoe je relevant blijft in een wereld die ouder worden zelden viert.
Hier de promo van de documentaire.
Ooit schreef een recensent dat haar ‘’vocale bruikbaarheid’ voorbij was. Een klap in het gezicht van de Nederlandse sopraan Charlotte Margiono (1955). Na een internationale carrière, met pieken en dalen, keert zij terug naar haar basis. ‘Die dodelijke perfectie, dat hoef ik echt niet meer.’ Lukt het haar het plezier in het muziek maken terug te vinden?
De Franse sopraan Sandrine Piau (1965) verkent nieuwe rollen en bewijst tegelijkertijd dat leeftijd geen belemmering hoeft te zijn. ‘Regisseurs bellen me omdat ze weten dat ik nog kan rennen op het podium.’
De Duitse mezzosopraan Doris Soffel (1948) is de oudste van de vier en staat nog altijd op de grootste podia. Van stoppen wil ze niets weten: ‘Werken is mijn levenselixer.’ Met meer dan honderd rollen op haar naam wil ze doorgaan tot het laatst. ‘Ik hoop dat ik simpelweg op een dag op het podium omval.’
De Amerikaans-Nederlandse sopraan Roberta Alexander (1949–2025) bleef zingen tot het einde. ‘Hoe moe ik van tevoren ook ben, als de voorstelling er is ben ik er.’ Vol levenslust stond ze tot het eind van haar leven nog op de bühne en droeg ze haar kennis over aan een nieuwe generatie zangers. De documentaire bevat opnamen van de laatste repetities van Roberta voor de opera ‘Louise’ in Aix-en-Provence. Roberta overleed plotseling ten tijde van de montage van de film.
De film toont de harde kant van de operawereld: de druk van artistiek leiders, regisseurs, managers en de pers. Zoals Margiono het verwoordt: ‘Als je niet van nature maatje 38 hebt, heb je een probleem.’ Daarnaast laat de film zien hoe interne zelfkritiek zangers kan beperken, terwijl zij juist nog veel te bieden hebben aan diepgang, muzikale ervaring en levenswijsheid. Tot de laatste noot is een ode aan de veelzijdigheid van de oudere vocaliste en laat zien waarom levenservaring geen beperking is maar een onmisbare artistieke kracht.
Verder lezen
*Harvest van Cora Bruggraaf ging in maart 2026 in premiere.
In 2010 nam Charlotte Margiono afscheid van het operatoneel.
In februari 2026 zong Sandrine Piau in Giulio Cesare in het Concertgebouw.
Dorris Soffel sprak in 2022 met Place de l’Opera over haar carrière.
De auteur
