Home » Featured, Operarecensie

Chéreaus Elektra zindert van spanning

2 mei 2016 9 reacties

Wijlen Patrice Chéreau hoeft zich niet te schamen voor zijn artistieke testament. Zijn laatste productie, Elektra, is een waar kunstwerk, zinderend van spanning. Zaterdagavond was de voorstelling voor het oog van heel de wereld te zien, uitgevoerd door de Metropolitan Opera en met een hoofdrol voor Waltraud Meier.

Nina Stemme als Elektra. (© Marty Sohl / Metropolitan Opera)

Nina Stemme als Elektra. (© Marty Sohl / Metropolitan Opera)

Met Elektra sloot de Metropolitan Opera zijn bioscoopseizoen af. De productie van Patrice Chéreau, de bekende Franse regisseur die eind 2013 overleed, was eerder te zien in Aix-en-Provence en Milaan, maar was nieuw voor New York.

Verschillende lezers van Place de l’Opera waren er snel bij om na zaterdagavond hun lof uit te spreken over de voorstelling. “Verpletterend”, “diep ontroerend”, “adembenemend”: de superlatieven stapelden zich op. Ik kan me daar enkel bij aansluiten.

Elektra is samen met Salome mijns inziens het meest vooruitstrevende wat Richard Strauss aan opera’s heeft geproduceerd. Het werk is van ongekende intensiteit. Het gunt je geen moment rust; muzikaal niet en theatraal niet. Elektra’s lust voor wraak broeit op akelig benauwende wijze onder iedere conversatie. En als die lust na de moord op Klytämnestra en Aegisth eindelijk bevredigd is, maakt Elektra’s vervreemde, hysterische gelukzaligheid het geheel alleen maar beklemmender.

Patrice Chéreau heeft deze atmosfeer geweldig weten te visualiseren. Het decor van Richard Peduzzi is eenvoudig, maar heeft alle functionaliteiten voor het verhaal en weerspiegelt het juiste grauwe klimaat. Daarbinnen tekent Chéreau met zijn personenregie complexe, driedimensionale karakters. Mensen van vlees en bloed, die niet in hokjes weg te zetten zijn.

Het meest treffende voorbeeld vond ik Klytämnestra, de moeder van Elektra en Chrysothemis, die haar man Agamemnon heeft vermoord en daardoor het doelwit van Elektra’s wraakzucht is geworden. Chéreau gaf haar een genuanceerd gezicht. Ja, ze was een moordenaar. Maar ze was ook een onzekere, lijdende vrouw, die oprecht toenadering tot Elektra leek te zoeken.

De gevierde mezzosopraan Waltraud Meier gaf de rol subliem vorm. In haar tekstbegrip en haar vermogen om dat begrip om te zetten in zang en spel, oversteeg ze alle anderen. Ieder woord was geloofwaardig en had de juiste lading. Haar zang vormde een organisch geheel met haar mimiek en haar gebaren. Ze belichaamde de rol in de meest letterlijke zin. En wat een fraaie klanken voor een zangeres van 60, die al sinds de jaren tachtig dramatische rollen zingt!

Naast Meier domineerde de Zweedse sopraan Nina Stemme het toneel als Elektra. Met haar enorme power en indrukwekkende uithoudingsvermogen was ze haar partij van begin tot eind meester, waarbij ze zich heerlijk wist vast te bijten in de vele lange noten, die ze op magistrale wijze liet openbloeien.

Waltraud Meier als Klytämnestra. (© Marty Sohl / Metropolitan Opera)

Waltraud Meier als Klytämnestra. (© Marty Sohl / Metropolitan Opera)

Haar gezichtsuitdrukkingen deden de rest van het werk. De waanzin van Elektra stond in alle facetten op haar gezicht te lezen. Haar indringende ogen spraken boekdelen en haar penetrante staren in de laatste minuten van de opera zullen heel wat toeschouwers in heel wat bioscopen aan de grond genageld hebben.

Het maakte deze voorstelling ook geknipt voor een vertoning in de bioscoop. De vele close-ups hadden dit keer echt toegevoegde waarde. De beeldregie van Gary Halvorson was als het ware een extra component van de enscenering. Daarbij hielp het dat er geen pauze met interviews was. De voorstelling was één geheel – één brok pure opera – waar je helemaal in kon opgaan.

Adrianne Pieczonka was lyrisch, krachtig en expressief als Chrysothemis. Zeker richting het einde gingen alle remmen los en torende ze met haar topstem boven iedereen uit.

Eric Owens was één en al grootsheid – een geluid om van te smullen – en Burkhard Ulrich was kort maar krachtig als Aegisth. Verder was er een eveneens korte, prachtige bijdrage van Roberta Alexander als één van de bedienden. Alexander is nog zeven jaar ouder dan Meier, maar haar zinnen klonken fris en krachtig, aangevuld met mooi acteerwerk. Bij het applaus leefde het publiek op toen ze te midden van de andere bedienden naar voren stapte. Een mooi blijk van waardering.

Dirigent Esa-Pekka Salonen liet de partituur van Strauss – bomvol ideeën, expressies en betekenissen – geheel tot zijn recht komen. Een fascinerende ‘soundtrack’ onder een fascinerende ‘operafilm’!

Nina Stemme is op 8 oktober terug op het toneel van de Metropolitan Opera om het nieuwe bioscoopseizoen te openen. Ze zingt dan Isolde in Tristan und Isolde van Richard Wagner. Zie voor meer informatie de website van de Metropolitan Opera.

door

Elektra
Richard Strauss

Uitgevoerd door: Orkest van de Metropolitan Opera onder leiding van Esa-Pekka Salonen.
Solisten: Nina Stemme, Adrianne Pieczonka, Waltraud Meier, Eric Owens, Burkhard Ulrich, Roberta Alexander, e.a.
Regie: Patrice Chéreau.
Bezocht op 30 april 2016

9 reacties »

  • Maarten-Jan Dongelmans zei:

    Met alle waardering voor Waltraud Meier: de echte ster van deze memorabele avond is wat mij betreft Nina Stemme. Zij tekende voor een magistrale performance zoals je die slechts zelden mag meemaken. Dit ‘once in a live time’ gevoel is afgelopen weekeinde helaas door te weinig operaliefhebbers gedeeld.

  • Rudolph Duppen zei:

    Prachtige recensie. Probeer iedereen over te halen om naar de encore te gaan als die er is.

  • Maarten-Jan Dongelmans zei:

    Op een encore zal helaas weinig kans zijn gezien de tegenvallende belangstelling afgelopen weekeinde.

  • Gerard zei:

    De ster van de avond was toch het hele team!

  • Lieneke Effern zei:

    Ben helaas niet in staat geweest om de opera in de bioscoop te zien. De recensie bevestigt echter wat ik in andere media heb gelezen. Dus ik wil iedereen oproepen om de encore te bezoeken in Tuschinski. In tegenstelling tot wat de heer Dongelmans schrijft: er is wel degelijk een encore en wel aanstaande zondag 8 mei om 11 uur. Terwijl ik dit schrijf (2-5-2016 13:54 uur) is er een storing bij de online kaartverkoop bij Pathé, maar die zal ongetwijfeld snel worden verholpen. En anders zijn kaarten aan de kassa van Tuschinski te koop.

  • Maarten-Jan Dongelmans zei:

    @Lieneke: gelukkig! Ik zie nu dat Pathé Arnhem, Den Haag, Groningen, Maastricht en Tilburg Elektra ook 8 mei herhalen. Utrecht en Zwolle bieden een encore op 9 mei.

  • Hans van Verseveld zei:

    …….en toch en toch…..ik mis Varnay, Mödl en Nilsson nog steeds. Het was heus indrukwekkend wat Stemme deed, maar ze is helaas geen Hochdramatische en zeker op de radio was dat een punt in haar nadeel.

  • Leen Roetman zei:

    Dag Hans, ga je de encore nog kijken? Of blijf je zwelgen in de stemmen van vroeger?

  • Wiebke Göetjes zei:

    Het was in 1 woord fantastisch!

Laat uw reactie achter!

Hieronder kunt u een reactie geven op dit artikel.

Operaliefhebbers: wees aardig voor elkaar. Houd het taalgebruik netjes en blijf bij het onderwerp.