De Vriendenloterij Zomerconcerten in het Concertgebouw in Amsterdam zijn weer van start gegaan. In juli en augustus programmeert deze serie meer dan 80 concerten met muziek uit alle windstreken, voor jong en oud, en van klassiek en jazz tot pop en filmmuziek! De serie bracht een opera-avond vol bekende aria’s en duetten.

Timbre

Zijn timbre is mooi, maar zijn stemvolume schiet tekort. Hij is wel een rasacteur, de Australische bariton Daniel Carison. Als Papageno hangt hij leuk de olijkerd uit, maar in “O du holde Abendstern” overact hij; kom op, de muziek drukt zelf Wolframs verdriet al zo mooi uit, niet je handen ten hemel heffen – hij heeft een goede regisseur nodig. Bovendien vraag ik mij af of voor mensen die de aria niet kennen, de melodie goed te volgen is. Maar het timbre blijft ook hier overeind.

Maar waarom koos men voor hem vervolgens een aria van Germont uit Verdi’s La traviata? Ja, Sophie Gordeladze had net “Sempre libera” gezongen.  Maar in niets, stem en présence, representeerde Carlson de vader van haar geliefde die haar niet als schoondochter wil. Er zijn toch genoeg Verdi-baritonrollen voor jongere personages, dan maar uit een andere Verdi-opera. En muzikaal is de aria niet eens een bij de sfeer van de avond passende knaller.

Figaro uit Il Barbiere di Siviglia ligt hem beter, al vloog hij wel wat uit de bocht toen hij samen met orkest het tempo tot Italiaans sportauto-niveau opvoerde. Maar de zaal kreeg hij ook op die momenten in elk geval mee.

Fraaie sopraan

De stem van de in Georgië geboren sopraan Sophie Gordeladze klinkt fraai in “Ach, ich fühl es”, al is haar stem voor Pamina wel wat rijp. Haar stem is ook wat fors voor “Dich teure Halle” al neemt ze in de zachte passages juist gedoseerd volume terug en wordt alles zoet piano, en krijgt het ook net het juiste jeugdige zoals Elisabeth in Tannhäuser betaamt. Dat komt allemaal wel weer op zijn plek in Violetta’s grote scène uit de eerste acte van La Traviata, waarin ze virtuoos schakelt tussen dramatisch, lyrisch en coloratuur, en dan wel coloratuur zonder te overdrijven. De Czárdás uit Die Fledermaus  (‘Klänge der Heimat’) past haar ook goed, qua stemtype, en visueel; Rosalinde mag gezag uitstralen.

De avond biedt een toegankelijk, maar ook niet helemaal alleen lichtvoetige introductie voor operarepertoire en een kennismaking met twee zangers die hier te lande nog niet hebben opgetreden.

Duetten

Er waren twee duetten, uit Die Zauberflöte Pamina en Papageno, prima gekozen, beide zangers bleken wel aan elkaar gewaagd. Maar minder goed gekozen, want te kort, was “Lippen schweigen” uit Die lustige Witwe. Ik zou liever nog wat meer Lehár hebben gehoord.

Dan zou ik die ouverture Die Fledermaus eruit hebben gegooid en misschien zelfs de Walkürenritt, want allebei veel te lang, en bovendien: zo uniek is dit orkest nou ook weer niet, al zijn Hermann Scherchen en Andris Nelsons er chef-dirigent geweest, en hebben zowel orkest als dirigent Frank Beermann onder meer opnamen gemaakt voor het altijd belangwekkende label CPO. Ze speelden beslist adequaat, maar toen zich voor de Walkürenritt twee extra hoorns bij het orkest moesten voegen, ging er daar nog wel eens wat mis. Was nog een reden geweest om dat stuk achterwege te laten. (Bovendien heb je net aan een niet-ingewijd publiek laten horen dat Wagner niet altijd getetter is, herinner je het publiek er nu weer aan dat dit misschien de muziek was waar ooit het verkeerde publiek het meest van opleefde.)

Maar sowieso, waarom niet wat meer stukken met zang? Daarmee had je het publiek bovendien een groter plezier gedaan. Als je bijvoorbeeld het Vilja Lied toevoegt kun je mooi naar een vrolijk einde toewerken, en ter verhoging van de feestvreugde kunnen de orkestleden eventueel de koorpartij meeneuriën.

Lichtshow

Een vrolijke aanvulling was de lichtshow met ‘gewone’ lampen die aan het plafond hingen, zij het wel wat meer dan normaal. Gewone lampen die vanuit het plafond omlaag hangen. Bij “O du mein holder Abendstern” getemperd blauw en wit oplichten, bij de Walkürenrit rood, enzovoort, en bij de Czárdás en Lehár feestelijk meehupsend.

Als toegift was er eerst “Là ci darem la mano” uit Don Giovanni, vocaal een fraaie showcase, en de komische gebaren van de twee kregen waren voer voor de lachters in de zaal. Maar klopt dat wel in dit geval? Mag je het publiek wel naar huis sturen met dit duet tussen Don Giovanni en Zerlina, waarop in de opera een verkrachting volgt? Of was ik misschien nog te veel onder de indruk van de film The Good Sister die ik eerder die dag had gezien en die gaat over de vraag of een bepaald voorval wel of niet een verkrachting was (namelijk door de broer van de “good sister”, waarvan de “sister” naar achteraf blijkt mogelijk getuige is geweest). Misschien dan toch maar het duet tussen Von Eisenstein en Rosalinde uit Die Fledermaus, uit het moment in de opera/opererette waarin ondanks dreigende huwelijksontrouw alles nou juist een goede wending neemt?

Het orkest speelde tot besluit de prelude van Carmen, de lampen dansten weer mee, en het publiek mocht meeklappen. Het was een elk-wat-wils avond.

Verder kijken, luisteren en lezen

Sopraan Sophie Gordeladze zingt Dich teuere Halle.

Daniel Carison zingt ‘Cruda funesta smanie’ uit Lucia di Lammermoor.

In 2025 waren het beroemde Broadway stukken die op het programma stonden in de Vriendenloterij Zomerconcerten