Na een 14 jaar durende renovatie vindt op zondag 27 september de openingspremière plaats met ‘Der Rosenkavalier’. Franz Straatman sprak met de Nederlandse intendant Hein Mulders en nam alvast een kijkje in het bijzondere theater. Deel twee van de reportage.

“Vanaf het moment dat ik in 2021 benoemd werd tot intendant van Oper Köln heb ik crisismanagement moeten bedrijven wat betreft de planning van de seizoenen. Aanvankelijk zou het operabedrijf in 2022 terugkeren aan de Offenbachplatz, maar telkens werd de heropening vooruit geschoven”, zo vertelt de Nederlandse intendant Hein Mulders.

”Komen we ooit nog weg uit onze tijdelijke speelplaats in het Staatenhaus, vroeg ik mij soms af. Ik moest de programmering zo inrichten dat de uitgekozen stukken wat betreft de regies zowel in de tijdelijke behuizing zouden passen als op de nieuwe Bühne voor het geval dat de heropening in 2025 door zou gaan. In het Staatenhaus, een serie tentoonstellingshallen van de Kölner Messe, hadden wij geen toneeltechniek zoals in een echt operahuis. Gelukkig is alles goed verlopen, zelfs met het begin van een nieuwe Ring-productie, waar wij doorgaan met ‘Siegfried‘ in april 2027.’

Chefdirigent weg

Mulders kreeg in 2024 ook te maken met onvoorziene pech wat betreft zijn chefdirigent. Francois-Xavier Roth moest wegens ernstig grensoverschrijdend gedrag het veld ruimen als chef bij het Gürzenich Orkest, het symfonieorkest van Keulen, dat voor 60 procent fungeert als begeleidingsensemble in de opera. Dat betekende ook het abrupte einde van Roths werk bij de opera. Na een gezamenlijke zoektocht werd de Colombiaanse dirigent Andrés Orozco-Estrada gekozen als nieuwe chef. Hij leidt de première op zondag 27 september van Der Rosenkavalier, de eerste productie in het gerenoveerde huis.

Beloofde Land

Kan Hein Mulders in het vijfde jaar van zijn intendantschap eindelijk het Beloofde Land binnentrekken? Een luide lach ontsnapt aan zijn mond bij deze omschrijving.

‘Nou, het is nog niet helemaal klaar wat betreft de toneeltechniek’. Mulders legt mij uit dat het om drie elementen gaat: de machinerie onder het toneel, de techniek op het toneel en de werking van de soft ware die is ingevoegd, want de ontwikkelingen in de technische wereld stonden in afgelopen 14 jaar niet stil.

‘Wat in 2015 klaar stond, is daarna tien jaar niet gebruikt. Als techniek zo lang stilstaat, dan hapert het bij de opstart. Ook de software toevoegingen moeten goed geïntegreerd worden. Daar zullen we in het openingsseizoen nog flink aan moeten werken. Ik ben een pragmaticus: problemen oplossen en niet jammeren. Ik heb eindelijk wel het gevoel dat het (Offenbach)plein weer leeft’, zegt Mulders met een brede glimlach.

Aanvankelijk studeerde hij kunstgeschiedenis en muziekwetenschap, en volgde ook een opleiding als pianist, maar zijn liefde voor opera leidde hem naar een mooie carrière in die wereld. Hij begon als casting director bij de Vlaamse Opera in Antwerpen. Daarna stapte hij over naar De Nederlandse Opera in Amsterdam waar hij als casting directeur en hoofd artistieke zaken samenwerkte met intendant Pierre Audi. Medio 2013 werd Mulders aangesteld als intendant van het Aalto Theater, het operahuis van de stad Essen. Tot zijn activiteiten behoorde ook de concertprogrammering van de Essener Philharmonie, het symfonie-orkest, tevens opera-orkest van Essen. In tien jaar tijd gaf hij nieuw élan aan het hele gezelschap.

Publiek komt terug

De overstap naar Keulen in leverde onverwacht zware jaren op, maar na het zuur komt het zoet. De thans 63-jarige Mulders heeft zijn contract met vijf jaar kunnen verlengen. Krijgt Keulen onder zijn leiding een opkikker?

“Ik streef een brede programmering na. Door de langdurige verplaatsing naar het Staatenhaus zijn wij veel publiek verloren. Het complex ligt aan de andere (noord)kant van de Rijn en is niet geliefd bij de Keulenaren. In het Staatenhaus hadden wij 800 plaatsen, nu ruim 1300. Ik hoopte op een verdubbeling van de abonnementen, maar we hebben zelfs driedubbel meer verkocht. Het publiek komt weer. De nieuwsgierigheid is terug, wat ook blijkt uit de losse verkoop.”

Scarlatti

“Veel hangt af van de stukkeuzes. Wij zijn net als overal in Duitsland een repertoire-theater. Producties staan door elkaar gepland. Ik wil graag in elk seizoen werken uit de baroktijd, zoals nu een nieuwe productie van Scarlatti’s ‘Cain, overo il primo omicidio‘, die wij aanbieden met de begrijpelijker titel ‘Kain und Abel‘, en een herneming van Monteverdi’s ‘Poppea‘. Eigentijdse opera hoort ook in een seizoen. Dat wordt ‘La picola Cubana‘,  door Hans-Werner Henze geschreven en gecomponeerd als reactie op zijn ervaringen in het Cuba van Fidel Castro. We spelen deze opera in het nieuwe kindertheater, maar voor volwassen publiek. Uitproberen hoe dat werkt.

Voor breed publiek aantrekkelijk is de reprise van de musical My fair lady, en ook‘Die verkaufte Braut.  Natuurlijk doen we de grote titels: Die Zauberflöt’, Così fan tutte, Rigoletto, Macbeth, Madama Butterfly. Uiteraard kan het eerste jaar niet zonder een Offenbach, van wiens opera’s ik fan ben: Hoffmanns Erzählungen. Der Rosenkavalier is een mooie titel om mee te beginnen. Wij zullen ons er mee profileren; de Franse regisseuse Marie-Eve Signeyrole wisselt het theater geraffineerd af met video beelden.”

Kinderthema’s

“De unieke Kinderoper,” zo vertelt Mulders, is geheel geïntegreerd in het seizoensaanbod.” Er staan vijf producties geprogrammeerd , waarvan drie als speciale opdracht hun wereldpremière beleven in het mini-operahuis. Mulders: “Er is onderzoek gedaan naar wat kinderen bezighoudt, welke thema’s aanspreken. De eerste nieuwe kinderopera, Der König verschenkt was, is mede gebaseerd op het toneelstuk Nathan der Weise van Gotthold Lessing. Het leidende thema is tolerantie tussen kinderen. Leden van het Gürzenich Orkest spelen in een echte operabak de begeleidende muziek van de Keulse componist Philipp Matthias Kaufmann; zangers van de Opernstudio vullen de rollen in.”

16 operahuizen

Met de heropening kan Keulen zich weer meten met de grote huizen in Hamburg, Dresden, Berlijn, Frankfurt. Want Mulders’ gezelschap maakt deel uit van de Deutschsprachige  Opern Konferenz, het contactorgaan van de Duitse operatop. En in de deelstaat Nordrhein-Westfalen, waar Keulen in ligt, staat het ver bovenaan in een regionale operawereld van liefst 16 operahuizen met 14 gezelschappen. Mulders: “En dan te bedenken dat deze deelstaat qua oppervlakte en inwonertal vrijwel even groot is als Nederland! In dezelfde verhouding zouden Leeuwarden, Groningen, Deventer, Arnhem en nog twaalf andere steden ieder een eigen opera moeten hebben. Er zijn er amper drie.

Maar ik denk dat er in Duitsland opera-instellingen zullen verdwijnen. Er is geen geld meer voor. Het hele bedrijf hier, met de schouwburg er bij kost 60 miljoen per seizoen; wij hebben als artistiek budget slechts 2 ½ miljoen euro, stukken minder dan De Nationale Opera in Amsterdam. Ons succes hangt overigens niet af van geld. Opera is een kunstvorm die te maken heeft met veel pragmatische zaken, zoals beschikbaarheid van goede zangers en van interessante regisseurs. Ik verheug mij op de samenwerking met belangrijke internationale operahuizen. Het begin is er!”

Der Rosenkavalier is te zien vanaf 27 september en blijft in repertoire tm 20 december 2026.

Verder kijken, luisteren en lezen

Heropening van de Keulse Opera deel 1.

Korte video over de renovatie van het operahuis in Keulen.

Interview met Hein Mulders bij zijn benoeming in Keulen.