Tenor Max Bruins studeerde aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag en later op Codarts in Rotterdam bij Marcel Reijans en privé bij Margreet Honig en Frank van Aken. Hij zong met regelmaat rollen bij BarokOpera Amsterdam, Holland Opera andere gezelschappen en zingt momenteel Jan in Onze Jordaan. Toch miste hij iets in het operavak en begon zelf projecten te ontwikkelen. Zo gaf hij Die Jahreszeiten van Haydn een nieuwe jas en ontwikkelde hij een voorstelling die op 27 september voor het eerst te zien zal zijn. Tijd om nader kennis te maken met Max en te horen over het Kaspar Hauser project. Wat is het, hoe kwam dat tot stand en waarom en wie is Max Bruins?

Max Bruins: “In mijn loopbaan als zanger heb ik wat minder leuke aspecten van het vak leren kennen. Daardoor raakte eigenlijk een beetje gedemotiveerd en ik miste iets in de opera. Mijn conclusie was dat ik dat wat ik miste uit mezelf moest halen. Ik ben van nature iemand die wil onderzoeken, vragen wil beantwoorden en alles wil bevragen. Ook iets niet weten is mooi, waardevol en leerzaam en de opera’s die ik deed gaven vaak ook antwoorden of een duidelijke boodschap mee aan het publiek. Ik wilde echt iets meer de diepte in voor mezelf. En toen ging ik terugkijken: ‘Hoe was ik als kind?’ Ik was eigenlijk heel ondernemend, met concertjes organiseren en dingen creëren, films maken. Ik wilde echt iets meer de diepte in voor mezelf. En toen ging ik terugkijken, ook van hoe was ik als kind. Ik was eigenlijk heel ondernemend met concertjes organiseren en dingen creëren, films maken.

En toen dacht ik: ‘Dat is in het!’ Ik heb toen Die Jahreszeiten geënsceneerd voor een koor met een heel graanveld, een beetje geïnspireerd door Anslem Kiefer. Verder denkend met een antroposofische filosofie en psychologische inslag, ging het vaak over de invloed van de jaargetijden op de mens. Hoe beïnvloeden die ons ook onderbewust? Hoe heeft dat onze cultuur gevormd, dat wij jaargetijden hebben en dingen moeten plannen? Hoe zit het eigenlijk met de maanden? Hoe reageren wij daarop als mensen?

Ik ging verder en kwam ik bij Prometheus en Epimetheus, en dat ging over de Jungiaanse archetypen, want Jung heeft die gebaseerd op teksten van Goethe en die heeft Schubert op muziek gezet. Dus daar bedacht ik een voorstelling over. En Goethe, die heeft zijn Faust geschreven ná Prometheus en dat ging over het ‘Ewig Weiblieche’, (Pandora) en hoe de introverte en extraverte broers verschillend met haar omgaan. De een verliest zich in het externe en in Pandora en wil eigenlijk alles, inclusief haar eigenschappen, bezitten. De ander verliest zich in het isolement van zijn binnenwereld en verstoot daarmee alles buiten zichzelf, terwijl hij de mens aan het verkleinen is in zijn atelier en zijn lever aan de whisky kapot drinkt. Ik herkende beide broers, twee kanten van dezelfde medaille in mij, als Max.

Kaspar vertrok ook uit mijn binnenste. Wat blijft er van MIJ over als IK geen zintuigen zou hebben? En hoeveel zintuigen hebben we eigenlijk? Zijn het er echt wel vijf? Waarom niet twaalf? (Evenwicht, temperatuur, taal? Zijn dat geen zintuigen?)

Max praat honderduit over de gedachten achter de voorstelling, maar voor mij is, tot mijn schaamte, de hoofdpersoon in zijn voorstelling Kaspar Hauser, een volledig onbekende. Dus wie is de historische Kaspar?

 MB: “De historische Kaspar Hauser is een jongen die 16 jaar lang in een donkere cel heeft gezeten of in een donkere kamer. Die is toen op een gegeven moment in Neurenberg verschenen in 1828. Hij kon niet praten, hij kon eigenlijk niet kijken, hij had geen eelt in zijn handen en voeten, hij had nooit echt gelopen. Hij werd eigenlijk opnieuw geboren en was een soort baby van 17, 18 jaar. Toen is hij opgevangen door Georg Daumer een dichter, die onder meer de teksten voor de Liebesliederwalzer van Brahms heeft geschreven. Hij werd zijn vader en hij leerde hem allemaal dingen.

Toen is Kaspar op een gegeven moment aangevallen in een park en is hij verwond. Hij ging van gezin naar gezin en is op een opnieuw aangevallen en toen is hij aan de gevolgen van de verwondingen overleden. En hij heeft zelf aangegeven dat hij was aangevallen door een man gekleed in het zwart.

Maar het was ook zo dat men Kaspar verdacht van liegen. Want hoe kan hij al die tijd zonder menselijk contact in die donkere kamer hebben gezeten? Hoe heeft hij overleefd op alleen maar water en brood? Hoe overleef je zonder zonlicht zo’n lange tijd? Veel van zijn verhaal klopte niet, of niet helemaal. Had hij zichzelf verwond of was hij echt aangevallen en verwond door een in het zwartgeklede man? Het gevolg was dat er heel veel complottheorieën rond zijn leven de ronde deden. Zo zou er in 1812 in het vorstenhuis van Baden een baby geboren zijn, die 18 dagen na de geboorte weggehaald was bij het gezin. Dat moet ongeveer zijn geweest toen Kaspar was geboren. Dus misschien was hij wel een troonopvolger die niet helemaal goed was en weggestopt moest worden. Allemaal complottheorieën. Maar uiteindelijk is natuurlijk dat verhaal van Kaspar, van wie hij is, heel interessant.

Hij sprak een zin. “Ik wil zijn zoals mijn vader” en “ik wil een ruiter zijn, zoals mijn vader was”. In mijn voorstelling gebruik ik een andere zin, die ik aan Nietzsche hebt ontleend. ‘Ik zou willen worden wie ik ben’.

Verder heb ik het aspect van de schoorsteenveger toegevoegd. De man die hem uit Kaspar uit zijn donkere ruimte verlost is een schoorsteenveger. Kinderen moesten vaak de schoorsteen in en dat waren vaak kinderen zonder ouders die vaak ook in kleine ruimtes moesten overleven. Daarom heb ik gedichten gebruikt van de Songs of Innocence and Experience van William Blake op muziek van Vaughn Williams en Britten, en ook het lied The Chimney Sweeper zit in de voorstelling.

Kaspar begint egoloos (voor zover dat mogelijk is), in het wit gekleed, en hoe meer zijn ego wordt opgebouwd, hoe donkerder zijn kostuum wordt. En uiteindelijk lijkt hij dus precies op die schoorsteenveger die hem heeft bevrijd. In de psychologie staat schoorsteenvegen voor alles eruit gooien. Dus de vraag is dan in de voorstelling: wie is die schoorsteenveger? Ik denk nu dat die schoorsteenveger ‘het willen’ is: de wil om iemand te worden, iemand die hem begeleidt om iemand te worden. Dat is eigenlijk de vraag: ‘Wat wil jij, Kaspar? Kan jij leven in deze wereld of kan je het gewoon niet aan?”

Daar heb je verschillende composities bij gezocht. Hoe ga je deze voorstelling vormgeven?

 MB: “Het is gemaakt voor een strijdkwartet en een pianist en acht zangers en vijf dansers en een mimespeler. Die mimespeler doet ook aan methode acting. Hij zit nu letterlijk in mijn kamer en ik woon tijdelijk bij mijn vriendin. Hij zit in mijn kamer om alles echt te doorvoelen en te doorleven wat ik heb gevoeld bij het maken van de voorstelling. Dat was een van die dingen die ik in de opera miste: het voelen. Echt het voelen. Minder bedacht, minder intellectueel. Het is goed als dingen goed in elkaar zitten, maar heel veel dingen zijn dan toch een beetje bedacht.’

 ‘Als je er wel aan toe komt om echt te voelen wat je doet, heb je ook meteen echt iets heel bijzonders te pakken en daar gaat het uiteindelijk ook echt om. Dat we door te voelen de waarheid beter kunnen communiceren dan door woorden te gebruiken. Als ik mediteer, dan vergeet ik eigenlijk alles om me heen. En dan zit ik in een soort niks. En het enige wat overblijft is mijn bewustzijn. Dat was dus eigenlijk de reden om Kaspar te starten. Het echte bewustzijn, dat is een soort vertrekpunt dat we allemaal delen met elkaar en dat iedereen zal herkennen in Kaspar. Dit sluit weer aan bij waar we het eerder over hadden. Het “niet weten” en “geen antwoorden geven”. Dat kunnen we ook niet bij Kaspar daarom zijn we dus als toeschouwers genoodzaakt om te voelen.”

Hebt je en niet aan gedacht om Kaspar voor jouzelf te schrijven?

MB: “Absoluut niet. Nee, want dan kan ik het niet goed registreren. Want ik moet ook het overzicht hebben. Ik moet daarbuiten staan.”

Kan jij je zangers de vrijheid te geven om zelf echt te voelen? Of ben je toch weer bezig als een regisseur over te brengen wat jij denkt dat ze moeten gaan doen?

 MB: “Ik denk dat ik ze daartoe wel uitnodig. Ik denk dat ik daarin heel open ben en ze heel veel inspraak geef. Ik heb het script natuurlijk gemaakt en de teksten bedacht en geschreven en de muziek erbij gehaald. Maar ik heb heel erg bezig met wat de spelers voelen en dan reflecteren we. En dan zeg ik: “Dat komt zo en zo over. Maar hoe voelde dat? Ik probeer het echt in de praktijk te brengen en dat is een zoektocht. Maar ik denk wel dat eerlijkheid en openheid en kwetsbaarheid vanuit mij ook als maker, als regisseur en als zanger echt cruciaal is.”

Kaspar Hauser, an opera of moving realities, gaat op 27 september in premiere met twee voorstellingen in de Celebes Studio’s in Wormerveer. aanvang 15.00 en 19.00 uur. Medewerkers zijn onder meer Jonathan Vermeiren in de rol van Kaspar Hauser, Sam Eggenhuizen als De schoorsteenveger en Max Bruins zelf als Dr.Feurbach.

In onze agenda vindt u alle informatie over de voorstelling.