Home » CD-recensies, Featured

Discografie: Der Schatzgräber

28 augustus 2012 3 reacties

Over de discografie van Der Schatzgräber zijn we gauw uitgepraat: er bestaat maar één opname. Ongelofelijk hoe dit grote succes van Franz Schreker verwaarloosd is.

Van één van de beste (volgens sommige kenners de beste) opera’s van Franz Schreker bestaat er maar één opname, Capriccio 60010-2. Daar moeten we het maar mee doen en dan ook nog eens als we het te pakken krijgen, want de box met twee cd’s is inmiddels uit de catalogus.

De uitvoering werd in 1989 live opgenomen in de Hamburgse Staatsoper en is ‘mwhoa’ – sorry voor het taalgebruik, maar ik wil het fatsoenlijk houden. Er is behoorlijk in de partituur geknipt en de zangers, veelal van naam (althans toen), voldoen maar matig.

Gabriele Schnaut is een maatje te groot voor Els. In de meest lyrische passages moet ze haar dramatische sopraan zeer kunstmatig klein houden, waardoor ze heel erg instabiel en soms ronduit vals klinkt. Over haar vibrato praat ik niet eens.

Ook Josef Protschka heeft te weinig lyriek in zijn stem om ons te doen geloven dat hij de bard Elis is. Soms is hij gewoon aan het schreeuwen.

Gerd Albrecht behoorde altijd tot mijn lievelingsdirigenten, zeker als het om moderne muziek gaat, maar daar ligt precies het probleem: Der Schatzgräber is niet modern. Je benadert hem niet vanuit Schönberg of Hindemith, maar je gaat uit van Wagner en je komt Mahler tegen, waarna je zijdelings Zemlinsky en Korngold passeert. Wedden dat Richard Strauss goed naar Schreker had geluisterd?

Schreker en zijn vrouw.

Schreker zelf
Op het hier moeilijk verkrijgbare label Symposium (1271/1272/1273) is een paar jaar geleden een prachtige box met drie cd’s verschenen met historische opnamen van Schreker zelf als dirigent. Hij dirigeert veel uit zijn eigen werk, waaronder ook een drietal fragmenten uit Der Schatzgräber.

In 1923 heeft hij met het Philharmonischer Orchester Berlin ‘Nachtgesang’ en het ‘Zwischenspiel’ vastgelegd en uit 1927 stamt de opname van het slaapliedje uit de derde akte. Het wordt gezongen door Maria Schreker, de vrouw van de componist. Haar stem is licht, haar frasering adembenemend en dan de ‘sehnsucht’… Kijk, zo hoort het!

Sinaisky
Een jaar of tien geleden heeft Chandos twee cd’s met orkestrale muziek van Schreker uitgebracht, gespeeld door het BBC Philharmonic onder leiding van Vassily Sinaisky. Op CHAN 9797 staat onder andere de ‘Symphonie Interlude’ uit Der Schatzgräber. Sinaisky weet als geen ander onverholen erotiek, weemoed en verlangen naar boven te halen, waarbij hij de onderhuidse spanning intact laat.

Het is werkelijk ongelofelijk dat Schrekers eerste en allergrootste succes (de opera werd in de jaren twintig maar liefst 44 keer uitgevoerd!) zo totaal is verwaarloosd, zelfs toen de ‘Entartete’ componisten langzamerhand op de affiches terug werden gebracht.

Laat ik maar Paul Bekker, een toen toonaangevende muziekcriticus citeren: ,,…not since Tristan has there been a musical work of such intoxicating sonic splendor, a melodic eloquence of such sweetness and tenderness, an expansive structure of such power…”

De Nederlandse Opera opent op zaterdag 1 september het seizoen met Der Schatzgräber. Hieronder een fragment van de orkestrepetitie:

door

3 reacties »

  • Waldvögel zei:

    Er is gelukkig nog een opname van bijzondere werk en wel deze:

    Franz Schreker
    DER SCHATZGRÄBER (THE TREASURE SEEKER)
    Oper in einem Vorspiel, vier Akten und einem Nachspiel
    (Opera in four acts with prologue and epilogue)

    Der König (The King): Ernst Gutstein
    Der Kanzler (Chancellor): Kurt Equiluz
    Der Graf (Earl): Hans Christian
    Der Magister (Scholar): Hans Braun
    Der Narr (Jester): Herbert Prikopa
    Der Vogt (Reeve): Hans Braun
    Der Junker (Donzel): Hans Strohbauer
    Elis, ein fahrender Sänger (a minstrel): Fritz Uhl
    Der Schultheiß (Mayor): Alois Pernerstorfer
    Der Schreiber (Clerk): Fritz Sperlbauer
    Der Wirt (Innkeeper): Walter Kreppel
    Els, dessen Tochter (his daughter): Doris Jung
    Albi, dessen Knecht (his menial): Klaus Gerboth
    Ein Landsknecht (Lansquenet): Kurt Ruzicka
    Ein Herold (Herald): Hans Christian
    Der Leibarzt (Personal physician): Hans Braun
    Erster Bürger (First citizen): Walter Jennewein
    Zweiter Bürger (Second citizen): Friedrich Nidetzky
    Dritter Bürger (Third citizen): Kurt Ruzicka
    Erste alte Jungfer (First spinster): Maria Mühlbacher
    Zweite alte Jungfer (Second spinster): Hildegard Heppe
    Ein Weib (A woman): Margarete Heppe

    ORF-Chor
    ORF-Symphonieorchester
    Dirigent (Conductor): Robert Heger

    Recording from the ORF (Austrian Broadcasting Company)
    Vienna 1968

    Prima opname voor z’n tijd!!

  • Basia Jaworski zei:

    Beste Waldvögel – ik ken de opname niet.
    Ben wel heel erg nieuwsgierig en zou het graag willen horen, dus: wil je mij op weg helpen?
    Op welk label is het verschenen en wanneer? En is het officieel te koop?

    met vriendelijke groeten,
    Basia Jaworski

  • Caspar Wintermans zei:

    Goed nieuws voor alle liefhebbers van het magistrale oeuvre van Franz Schreker: op zaterdag 15 september zendt Radio 4 Der Schatzgräber rechtstreeks uit vanaf 19.00 uur. Op zaterdag jl. vond in het Muziektheater Amsterdam de triomfantelijke première plaats van dit door Marc Albrecht gedirigeerde meesterwerk. Er bestaat een grote kans dat deze productie op CD wordt uitgebracht. De cast is werkelijk subliem. Wie Der Schatzgräber enkel van de povere CD-opname uit Hamburg kent, zal aangenaam worden verrast door het enorme verschil in kwaliteit. Het is te hopen dat De Nederlandse Opera t.z.t. nog meer opera’s van Schreker op de planken gaat brengen!

Laat uw reactie achter!

Hieronder kunt u een reactie geven op dit artikel.

Operaliefhebbers: wees aardig voor elkaar. Houd het taalgebruik netjes en blijf bij het onderwerp.