Het is een geliefd werk om het oude jaar mee te besluiten of het nieuwe jaar mee aan te vangen: Die Fledermaus. De officiële catalogus telt maar liefst 38 opnamen, waarvan 10 op dvd. Dat laat geen twijfel: men houdt van het werk van Strauss.

Wenen
Voor mij is de opname die op oudejaarsavond in 1980 in de Wiener Staatsoper werd opgenomen (TDK DV-CLOPDFM) verreweg de beste. De productie was één jaar oud en de regie lag in handen van Otto Schenk, een beroemde Weense acteur, die zelf 29 keer de rol van Frosch had gespeeld.

In een rijk en gedetailleerd decor ontvouwt zich een intrige vol leugens, dat tegelijk spannend, komisch en droevig is.

De bezetting kan gewoon niet beter. Bernd Weikl zet de losbandige en oerdomme Eisenstein neer met de nodige knipogen en humor. Lucia Popp is kostelijk als de verveelde huisvrouw Rosalinde en Brigitte Fassbaender onweerstaanbaar als Orlovsky.

Maar de allerbeste is de jonge Edita Gruberova als Adele. Ze koketteert, doet ons lachen om haar bespottelijk accent en ontroert in haar naïviteit. En dat alles met perfect gezongen coloraturen. Brava!

Theodor Guschlbauer laat al in ouverture horen dat het een avond met de meesterlijk uitgevoerde mooiste melodieën gaat worden. Heerlijk.

Glyndebourne
Het is allemaal de schuld van de champagne, zeggen ze. Zou best kunnen, want het bruist, bubbelt, schittert en spettert dat het een lieve lust is. De bubbels zijn ook letterlijk ‘omnipresent’ in deze schitterende productie van Die Fledermaus, die in augustus 2003 in Glyndebourne werd opgenomen (Opus Arte OA 0889D).

Het geheel is zeer Art Deco en Jugendstil, met decors die lijken te zijn ontworpen door Otto Wagner en geschilderd door Gustav Klimt. Die laatste is alomtegenwoordig, ook in de kleding. Van de jurk van Rosalinde tot de ‘schlafrok’ van Von Eisenstein, waarin de arme Alfred de gevangenis ingaat.

Voor deze productie zijn nieuwe dialogen geschreven (de regisseur, Stephen Lawless, ziet het stuk als een toneelstuk met muziek), makkelijk te volgen dankzij de Nederlandse ondertitels.

Thomas Allen zet een kruidige Von Eisenstein neer, die duidelijk aan een midlifecrisis lijdt in een ietwat ingeslapen huwelijk. Pamela Armstrong is een pittige Rosalinde.

Malena Erdmann is een fantastische Orlofsky en Lybov Petrova en kittige Adele. Eigenlijk zijn ze allemaal fantastisch, inclusief de dirigent – de sprankelende Vladimir Jurowski – die ook actief deelneemt aan de actie.

Zet de champagne maar vast koud, geniet en drink. Niet noodzakelijk met mate.

CD
De opname van von Karajan uit 1960 (Decca 4758319), met onder andere Waldemar Kmennt, Hilde Gueden, Erika Köth en Eberhard Wächter is een absolute must. Alleen al vanwege de weergaloze ‘inlagen’, waarin de grootste operasterren uit die tijd (uiteraard uit de Decca-staal) een zeer verrassende acte de presence geven.

Schitterend is ook de ‘Wiener klassieker’ uit 1950, gedirigeerd door Clemens Krauss (NI7954/55). Niet in de laatste plaats vanwege de vele extra’s.

door Basia Jaworski

Lees ook:

• Gratis openluchtuitvoering Die Fledermaus
  Het Noord Nederlands Orkest speelt op zaterdag 5 juni Johann Strauss’ beroemde operette Die Fledermaus in het Steenbergerpark in Hoogeveen. De gratis voorstelling wordt geregisseerd door Elsina Jansen en muzikaal geleid door Balázs Kocsár.... [...]
• Slordige maar charmante Fledermaus
  De Roemeense Nationale Opera heeft de productie van Die Fledermaus, waarmee het de komende tijd door Nederland toert, voorzien van een charmante, vrolijke uitstraling. Dat is ook wel nodig; het compenseert de muzikale slordigheid. ... [...]
• Nieuwenhuis regisseert Die Fledermaus
  Internationale Opera Producties toert de komende tijd door het land met Die Fledermaus van Johann Strauss. Erki Pehk staat op de bok, de regie is afkomstig van Opera Studio Nederland-directeur Hans Nieuwenhuis.... [...]
• Die Fledermaus mist vaart, humor en orkest
  Een goede uitvoering van Die Fledermaus vereist in mijn optiek theater vol vaart en humor en een bruisend orkest. De Fledermaus van Internationale Opera Producties kwam niet vooruit, oogstte weinig lachers en moest het de hele avond met een ingeblikt orkest doen. U begrijpt de conclusie.... [...]
• Nieuwe Fledermaus Staatsoper stelt teleur
  Als je graag oude Weense sfeer wilt snuiven en walsscènes wilt zien, zul je meer dan teleurgesteld zijn bij de nieuwe Fledermaus van de Staatsoper Unter den Linden in Berlijn. Het verhaal is verplaatst naar nu, maar zonder overtuigend resultaat. Schrale troost is de buitengewone muzikale leiding van Zubin Mehta.... [...]