Home » Featured, Operarecensie

Le nozze als onderhoudende poppenkast

Maastricht14 november 2016 6 reacties

Opera Zuid viert zijn zilveren jubileum en komt ter gelegenheid daarvan met twee absolute publieksfavorieten: eerst Mozarts Le nozze di Figaro en later Rossini’s Il barbiere di Siviglia. Een Figaro-seizoen dus. Le nozze beleefde afgelopen zaterdag een overtuigende première.

Scène uit Le nozze di Figaro bij Opera Zuid, met rechts Miranda van Kralingen als Marcellina. (© Morten de Boer)

Scène uit Le nozze di Figaro bij Opera Zuid, met rechts Miranda van Kralingen als Marcellina. (© Morten de Boer)

Het was een première met een lach en een traan. De goedgemutste voorstelling stond garant voor een lach, maar het afscheid van Miranda van Kralingen, de ‘moeder’ van het gezelschap (‘intendant’ dekt de lading in dit geval onvoldoende), stemde velen wat weemoedig.

Van Kralingen heeft 12,5 jaar de leiding gehad over Opera Zuid en vervulde daar vele rollen. Regelmatig stond ze zelf op het toneel. Zo ook nu, in de rol van Marcellina. Als de reeks voorstellingen is afgelopen, valt voor haar definitief het doek bij het gezelschap en kan ze terugkijken op een ambtsperiode met weliswaar wat ups en downs, maar één die overwegend geslaagd is geweest. Gedeputeerde Staten van Limburg drukte na afloop van de première zijn waardering uit door Miranda van Kralingen tot Limburger van Verdienste te benoemen.

Poppenkast

Wat gebeurde er op het toneel? Het premièrepubliek kreeg een goedlopende, prettig ogende Nozze di Figaro voorgeschoteld, in een klassieke enscenering. De kostumering was globaal genomen eind achttiende-eeuws en er werd geen gebruikgemaakt van anachronistische rekwisieten zoals een glimmend stalen rolstoel, een afstandsbediening of een modern jachtgeweer. Kom daar nog eens om vandaag de dag.

Decorontwerper Douwe Hibma had gekozen voor een enorme poppenkast, bestaande uit vier kamers en in het midden een trappenhuis. Boven en beneden, links en rechts: voortdurend viel er wat te beleven. Doordat het gevaarte op poten stond, kon tevens gebruikgemaakt worden van de kruipruimte en het voortoneel. Zo nu en dan werd een trapje voorgereden om afgedaalde personages weer het huis in te helpen.

Scène uit Le nozze di Figaro bij Opera Zuid. (© Morten de Boer)

Scène uit Le nozze di Figaro bij Opera Zuid. (© Morten de Boer)

De poppenkast bleek ook te kunnen draaien. De gehele achterzijde was opgebouwd als de kamer van de gravin, zodat de sleutelscènes die zich daarin afspelen ruim baan kregen. De derde akte had weer de voorzijde als speelveld, terwijl voor de slotakte een paar beschilderde doeken werden neergezet die de illusie van een kasteeltuin moesten oproepen. Heel basaal, maar zeer effectief.

Aardig detail was de plek waar de gravin haar bezorgde ‘E Susanna non vien! Dove sono i bei momenti’ zong: in de keuken. Gaandeweg kwam er steeds meer vrouwelijk personeel stilletjes om de hoek kijken om mee te genieten (‘wat erg hè, zielig’).

De regie van Daniel van Klaveren leunde naar mijn smaak wat sterk op dik aangezette commedia dell’arte-effecten, met veel stereotiepe gebaren en overdreven ‘komische’ loopjes. Maar echt storend werd dat nooit; de voorstelling kon het wel hebben. Aardige balletscènes completeerden het geheel, waarbij met name de omlijsting van Figaro’s aria waarin hij sarcastisch afscheid neemt van de naar het leger verbannen Cherubino (‘Non più andrai’) een aanzienlijke meerwaarde had.

Duveltje

Voor mij draait de opera om Susanna en dat vindt ze zelf ook. ‘Ben ik de baas?’ is haar retorische vraag aan Figaro, direct aan het begin. Susanna is het werkpaard dat in de strijd om aandacht en waardering van het publiek moet opboksen tegen meerdere sierpaarden: de Contessa, Cherubino en in deze productie ook nog eens het lieve huppeltje Barbarina, dat een grote acteerrol toebedeeld had gekregen.

Voor de Russische sopraan Anna Emelianova bleek dit alles geen enkel probleem. Als een duveltje uit een doosje was ze overal tegelijk en wist en passant ook zingend haar rol uitnemend gestalte te geven. Al moeten we wel lang wachten voor Susanna eens echt een solo mag zingen. En dan moet ze zich ook nog voordoen als haar meesteres (‘Dèh, vieni non tardar’). Zowel zingend als acterend ontpopte dit lid van het huisensemble van Opera Zuid zich als een heerlijke Susanna.

Veerle Sanders (Cherubino), Rubèn Plantinga (Il Conte di Almaviva) en Anna Emelianova (Susanna) in Le nozze di Figaro bij Opera Zuid. (© Morten de Boer)

Veerle Sanders (Cherubino), Rubèn Plantinga (Il Conte di Almaviva) en Anna Emelianova (Susanna) in Le nozze di Figaro bij Opera Zuid. (© Morten de Boer)

De officiële titelheld werd uitstekend vertolkt door de Griekse bariton Nikos Kotenidis. Hij zette een personage neer dat evenzeer bulkte van zelfvertrouwen als zijn alter ego in Rossini’s werk. Zijn directe tegenspeler en concurrent in de liefde, graaf Almaviva, bleef hierbij een beetje achter. Rubèn Plantinga was een redelijke graaf, wel aardig gezongen, maar naar mijn smaak onvoldoende dominant als personage.

De Griekse sopraan Anna Stylianaki had een enigszins aarzelende start in ‘Porgi amor’, waarin ze de wankele staat van haar huwelijk bezingt, maar kwam al gauw veel beter uit de verf. Het is bij Rosina net als bij Radamès: je hebt nog geen noot gezongen en moet dan ineens alles laten horen wat je in huis hebt. Heel lastig natuurlijk. In de tweede akte bracht ze mooi samenspel met haar dienstmeisje; prachtig om zien en te horen.

Veerle Sanders was een alleraardigste Cherubino, die met name in het ensemblewerk goed tot haar recht kwam. In haar twee grote aria’s in de eerste akte kon ze me minder bekoren. Daarin is nog ruimte voor verbetering, al kunnen de premièrezenuwen hier natuurlijk een rol hebben gespeeld.

Barbarina werd zeer charmant tot leven gebracht door Lilian Farahani. Ze was vrijwel voortdurend op het toneel aanwezig, meestal beneden op het voortoneel. Ze was nadrukkelijk bezig haar altijd dronken vader Antonio (Marcel van Dieren) te ondersteunen en benutte elke gelegenheid om even aan Cherubino te zitten. Leuk gedaan.

De bijrollen Bartolo, Don Curzio en Basilio waren in goede handen bij Stefan Stoll en Lasse Penttinen. En Marcellina was uiteraard een kolfje naar de hand van Miranda herself.

Het koor, geleid door Tjitte de Vries, leverde uitstekend werk en de ondersteuning door de philharmonie zuidnederland onder leiding van Arjan Tien liet niets te wensen over.

Deze Nozze is een klassieke voorstelling. Een beetje braaf wellicht en voor sommigen (denk aan subsidieverstrekkers) onvoldoende vernieuwend. In tijden van krapte op de subsidiemarkt is dat een punt van aandacht voor het gezelschap. Voor liefhebbers van librettogetrouwe ensceneringen echter een absolute aanrader. En neem vooral je kinderen mee!

Le nozze di Figaro is tot en met 13 december te zien in verschillende theaters. Zie voor meer informatie de website van Opera Zuid.

door

Le nozze di Figaro
W.A. Mozart

Uitgevoerd door: philharmonie zuidnederland en Theaterkoor Opera Zuid onder leiding van Arjan Tien.
Solisten: Nikos Kotenidis, Anna Emelianova, Rubèn Plantinga, Anna Stylianaki, Veerle Sanders, Miranda van Kralingen, Lilian Farahani, Marcel van Dieren, Stefan Stoll en Lasse Penttinen.
Regie: Daniel van Klaveren.
Bezocht op 12 november 2016 in Theater aan het Vrijthof - Maastricht.

6 reacties »

  • Jaap Lans zei:

    Bonjour Miranda,

    Eindelijk ga ik vanavond in Breda genieten van je prachtige stem, het komt niet vaak voor dat je in Breda optreedt, des te groter is mijn genoegen.
    Ik wens je voor na deze reeks voorstellingen een mooi leven ( en hoe je dat gaat invullen!)
    Hartelijke groet,
    Jaap

  • Karin Hoevels-Dolmans zei:

    Fijn dat ik erbij kon zijn; alleen al de muzikale ervaring was zeer meeslepend maar het kijkgenot (toneelbeeld en bewegingsspel)gaf een extra dimensie aan dit theaterfeest. Sommige echte kenners hadden misschien iets hoogdravenders of diepgravenders verwacht maar als het geijkte beeld klopt van een wat kinderlijk gebleven Mozart met speels/ondeugende trekjes zou Amadeus hier zelf beslist ook plezier aan hebben beleefd.
    Bovendien: als er iets te innoveren valt laat dan het verhaal eens helemaal herschrijven want dat is letterlijk te oubollig voor woorden, echt zonde van de prachtige compositie. Persoonlijk vind ik het een knappe prestatie van alle uitvoerenden (Miranda, regisseur,solisten zowel als koorzangers, dirigent, musici van philharmonie zuidnederland, décorbouwer en iedereen die ik nu vergeet te vermelden) om dit onnozele gegeven nog de moeite waard te maken zonder het in deze tijd te verplaatsen. Hartelijk bedankt en nog een mooie tournee gewenst! Karin

  • Jan de Jong zei:

    Le nozze is een werk van uitzonderlijke subversieve subtiliteit. Er zijn weinig werken waarin de karakters en hun interactie zo geraffineerd zijn uitgebeeld in muziek. En ook in tekst. Ogenschijnlijk lijkt het verhaal misschien oubollig, maar is dat ook werkelijk zo? Als je het uittilt boven de specifieke 18de-eeuwse context, dan heeft het werk voor mij niets van zijn zeggingskracht verloren. Liefde, macht, boosheid, verdriet, vreugde, machteloosheid, kracht, frisheid en jaloezie, ga zo door. Er zit zoveel herkenbaars in het verhaal.
    De voorstelling van Opera Zuid was voor mij te karikaturaal en weinig spannend, maar toch valt er veel te genieten.

    Neem inderdaad je kinderen mee!

  • Anneke Cremers zei:

    De meningen verschillen, gelukkig maar. Wij hebben erg genoten, ook vocaal. De jonge talenten die Opera Zuid heeft ‘gekweekt’ voldeden zeer. Anna was uitstekend als Susanna en de graaf van Ruben Plantinga was vocaal en in zijn spel zeer aanwezig. Cherubino, heeft iedereen gezien hoe goed Veerle Sanders die rol zong en speelde?

  • kersten zei:

    Miranda van Kralingen Limburger van Verdienste. Nu nog Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, want 24/7 was ze als een leeuwin voor Opera Zuid.

  • Wiebke Göetjes zei:

    Dat geloof ik ook Kersten!

Laat uw reactie achter!

Hieronder kunt u een reactie geven op dit artikel.

Operaliefhebbers: wees aardig voor elkaar. Houd het taalgebruik netjes en blijf bij het onderwerp.