Home » Operarecensie

Cadeautip: Fliegende Holländer uit Madrid

23 november 2017 5 reacties

Harmonia Mundi heeft een liveopname van Der fliegende Holländer uit het Teatro Real in Madrid uitgebracht. De enscenering is van Àlex Ollé, Pablo Heras-Casado dirigeert. Het resultaat is verdienstelijk.

Àlex Ollé, lid van het theatercollectief La Fura dels Baus, heeft zich in deze productie geheel geconcentreerd op het creëren van mooie, spectaculaire beelden en een goedverzorgde personenregie. Er is geen sprake van enig concept dat over de handeling is gelegd. Weliswaar komt er geen ruimte met spinnende vrouwen aan te pas, maar we zien overduidelijk een opera over zeelieden en vrouwen aan wal.

Links op het toneel staat een gebouw dat lijkt op een metalen scheepsromp. Langs een lange ladder dalen de Steuermann en zijn baas Daland af tot op het strand, met echt zand. Het schip van de Holländer is in de wat donkere filmbeelden niet te zien. Later wordt echter de indruk gewekt dat het dan opengewerkte deel van de scheepsromp dubbelt als verblijf voor beide scheepscrews. Tijdens het koor van de Noorse matrozen zijn hier fascinerende lichtbeelden te zien, met stroboscopische effecten.

De Holländer is krijtwit, evenals zijn kleren. Ook de andere mannen lopen er een beetje mat gekleed bij. De vrouwen daarentegen zorgen voor kleur in het geheel. Tijdens het koor ‘Summ und brumm’ zitten de dames op het strand wat onbestemde spulletjes te poetsen. Onduidelijk is wat hier wordt bedoeld. Zijn ze aan het strandjutten geweest? Tot en met de laatste scène zal de gehele handeling zich op het strand en een paar achterliggende ‘duinen’ afspelen. Schitterende lichteffecten maken van de laatste scène, waarin de Holländer achtervolgd door Senta de zee inloopt, tot een indrukwekkend beeld.

De rol van Daland wordt, net als eerder in Bayreuth, vertolkt door Kwangchul Youn. Hij kan inmiddels met dit personage lezen en schrijven. Daland krijgt van de Holländer een paar armbanden en een ketting (ja, echt waar) en mag vervolgens direct een hele tas vol kostbaarheden meenemen aan boord. Senta is verkocht met betaling vooraf. Uitstekend gezongen deze Daland en ook mooi geacteerd in ‘Mögst du mein Kind?’.

Opvallend goed gezongen is de Erik van Nikolai Schukoff. Hij is prima bij stem en hoeft nergens te forceren; hij zingt zijn personage als een ‘Lohengrin light’. Als jager komt hij op in passende kledij en draagt een geweer. Leuke details.

Ook zijn collega-tenor Benjamin Bruns komt goed uit de verf. Hij weet zijn gefrustreerde Steuermann – thuiskomst gemist en dan ook nog eens opgezadeld worden met de nachtwacht – overtuigend gestalte te geven en zijn zang is dik in orde.

De twee hoofdrollen zijn, net als in de voorstellingen uit het Theater an der Wien, in handen van Samuel Youn en Ingela Brimberg. De Senta van Brimberg is door Ollé tot in de kleinste details geregisseerd, met bijzonder mooi resultaat. Hoewel Brimberg in de lastige hoogste passages wel een klein beetje moet forceren (wie eigenlijk niet?) is haar uitvoering beslist top. Haar tegenspeler Youn zet een wat creepy Holländer neer en geeft haar in alle opzichten goed partij. Op de casting van de hoofdpersonen valt niets aan te merken.

Pablo Heras-Casado laat het orkest spelen alsof hij vooral wil vermijden dat iemand in de gaten krijgt dat dit een opera van Wagner is. Wellicht heeft hij iets gefantaseerd in de trant van ‘hoe zou de tweede opera die Beethoven nooit schreef geklonken hebben?’ Alles klinkt rustig en zacht, en in een zeer ingehouden tempo als iemand een lang verhaal aan het vertellen is. Dat komt de verstaanbaarheid tijdens de lange monologen van Daland, Holländer, Steuermann en Erik zeer ten goede, maar maakt wel dat de opname wat uitloopt. Heras-Casado neemt bijna een kwartier extra ten opzichte van sommige van zijn collega’s.

In ‘Mögst du mein Kind’ klinkt het orkest onbeschaamd romantisch, hoezo Wagner? Pas tijdens de grote koorscène ‘Steuermann! Lass die Wacht’ en in de slotscène klinkt het orkest op wagneriaanse sterkte en wordt ook het tempo wat opgeschroefd. Dat gaat helaas ten koste van de kwaliteit van de bijdrage van het koor. Sowieso vormt het koor muzikaal het zwakke punt in de productie. De leden hebben moeite met de tekst en raffelen die af om het orkest bij te houden, struikelend over hun eigen woorden, zo lijkt het. Aan Ollé ligt het niet, het koor acteert uitstekend, en aan Heras-Casado eigenlijk ook niet. Koordirigent Andrés Máspero had er gewoon meer tijd voor moeten nemen (of krijgen).

Niettemin valt er veel te genieten aan deze Holländer, die zeker ook goed in de smaak zal vallen bij liefhebbers van librettogetrouwe producties. De opname komt in een luxe verpakking met daarin een dvd en een Blu-ray. Leuk kerstgeschenk.

door

5 reacties »

  • Mauricio zei:

    Onlangs gezien op Mezzo: ik snap gewoon niet wat Dhr. Olle wilde zeggen met het uitodossen van het vrouwenkoor in hoofddoekjes. Zitten ze op het strand in Libië of is inmiddels Noorwegen dermate geïslamiseerd dat
    iedereen zo rondloopt? Hinderlijk vooral voor het koor en de zangers vond ik de zandhopen, geen wonder dat vooral het koor uit de pas liep als je voortdurend op de grond moet kijken om niet te struikelen. Zangers ok maar niet meer dan dat en de dirigent moet mijns insziens nog veel leren om Wagner eer aan te doen. Ik zou zeggen, begin eerst met Weber, Marschner en Lortzing o.a. als je iets van Holländer wilt begrijpen!

  • Freek zei:

    Interessant dvd-hoesje dat de stand van zaken in de operawereld anno 2017 aardig weergeeft: prominent onder de titel de namen van regisseur, dirigent en decorontwerper (zo zal ik het maar even vertalen). De zangers moeten het doen met een zwart balkje aan de onderkant…

  • Leen Roetman zei:

    Wat vind je van deze cadeautip, Peter? http://www.musicweb-international.com/classrev/2017/Nov/Wagner_Lohengrin_0735319.htm

  • Maarten-Jan Dongelmans zei:

    @Leen: ik heb deze Lohengrin eerst op tv gezien en nu op Blu-ray bekeken. De keuze is niet moeilijk. Dit is de échte cadeautip voor dit feestseizoen. Hij torent huizenhoog uit boven de Spaanse Hollaender.

  • Stefan Caprasse zei:

    En toch moet ik mij die Holländer ook dringend aanschaffen!

Laat uw reactie achter!

Hieronder kunt u een reactie geven op dit artikel.

Operaliefhebbers: wees aardig voor elkaar. Houd het taalgebruik netjes en blijf bij het onderwerp.