Met een grenzeloos enthousiasme leidt dirigent Keri-Lynn Wilson haar Ukrainian Freedom Orchestra. In de serie Vriendenloterij Zomerconcerten bracht ze Gloria, een nieuw lyrisch orkestwerk van de Oekraïense componist Bohdana Frolyak. Perfect klonk Beethovens energieke Symfonie 7 en de Amerikaanse sopraan Emily Pogorelc ontroerde met Mahlers Rückert-Lieder.

Al eerder heeft het Oekraïense vrijheidsorkest, dat in 2022 is opgericht, in het Concertgebouw gespeeld. En in al die jaren heeft het orkest, met merendeels jonge musici, een reputatie opgebouwd van musiceren op hoog niveau.

De zomerse avond begon met Gloria van Bohdana Frolyak, dat een Nederlandse première kende. Het is een muzikaal eerbetoon aan de slachtoffers van de oorlog in Oekraïne. Frolyaks muziek wordt omschreven als een combinatie van lyrische expressie, spirituele diepgang en menselijke veerkracht.

Het is een confronterend stuk, waarin oorlogsgeluiden klinken via snel snijdende violen, angstaanjagende celloklanken en dramatisch trommelende pauken. Een celesta lijkt de winter aan te kondigen. Dan hoor je zacht en lyrisch – bijna Mahleriaans – momenten van licht en leven. Gloria kent veel citaten uit de traditionele muziek en maakt het werk zogeheten postmodern.

Veel intensiteit en beweeglijkheid heeft ook Beethovens Zevende symfonie. Beethoven schreef dit werk in een tijd van politieke onderdrukking, de Franse Revolutie en het leger van Napoleon dat Europa wilde veroveren. De Zevende ging in première tijdens een benefietconcert voor soldaten die bij de Slag van Hanau (1813) gewond waren geraakt.

De charmante Wilson dirigeerde deze symfonie energiek. Bijna autonoom speelde het orkest evenwichtig en feilloos. Na het opzwepend eerste deel klonk het Allegretto. Dit deel is bekend geworden door het gebruik van muziek in films als The King’s Speechen Imortal Beloved. Het Oekraïense orkest bouwde fantastisch het pulserende ritme op van altviolen en celli. Heel strak klonken ook de pauken. Hypnotiserend. Een intens derde deel volgde en dit woeste werk eindigde extatisch.

Aan het begin van de avond werd aangekondigd dat de sopraan Julia Kleiter vanwege omstandigheden niet kon zingen en vervangen werd door de Amerikaanse sopraan Emily Pogorelc. Zij wordt door critici en publiek geprezen om haar charisma en haar glasheldere, lyrische stemgeluid. Ze is net dertig jaar oud en mocht al op verschillende toppodia zingen.

Een paar feitjes: ze studeerde af aan het Curtis Institute in Philadelphia. De sopraan nam deel aan het Ryan Opera Center van Lyric Opera of Chicago en was lid van het Ensemble van de Bayerische Staatsoper in München. In Nederland maakte ze haar debuut bij het Rotterdams Philharmonisch onder leiding van dirigent Bassem Akiki tijdens een Night at the Proms-concert.

Wilson begeleidde Pogorelc de steile trap af. De jonge sopraan zong de majestueuze Rückert-Lieder van Mahler van bladmuziek en werd zichtbaar muzikaal ondersteund door de dirigent. Pogorelc bracht deze intieme liederen fantastisch.

Mahler had een grote liefde ontwikkeld voor de verfijnde poëzie van Friedrich Rückert (1788-1866) en koos tien van zijn teksten. Hij componeerde uiteindelijk vijf liederen.

In het eerste lied, Liebst du um Schönheit, liet Pogorelc horen wat een zuivere stem ze heeft en een mooie accentloze uitspraak. Dit liefdeslied schreef Mahler voor zijn aanstaande vrouw Alma; een liefdesverklaring die de zangeres met sprankelende expressie uitvoerde. Na het speelse lied Blicke mir nicht in die Lieder volgde Um Mitternacht, waarin ons menselijk bestaan centraal staat. Het is één van de vijf liederen met een grote muzikale complexiteit, met telkens wisselende maatsoorten en tempi. Pogorelc zong dit lastige lied wonderschoon. De laagste passages haalde ze net, terwijl haar stem in de hoogte zeker en krachtig klonk.

En die puurheid van haar stem beluisterden we in Ich atme’ einen linden Duft, waarbij het strak spelende orkest ademloos mee ademde met de tekst. Het laatste veelzeggende lied, Ich bin der Welt abhanden gekommen, gaat niet over op de vlucht gaan uit het leven, maar over het vinden van een eigen wereld in liefde en muziek. Een indringend lied dat de jonge sopraan met liefdevolle levenslust ten gehore bracht. Een passende afsluiting van dit Oekraïens vrijheidsorkest.

Verder kijken, luisteren en lezen

Het ontstaan van het Ukranian Freedom Orchestra.

Emily Pogorelc zong Susanna in Le nozze di Figaro bij De Nationale Opera.

Emily Pogorelc zingt Pamina.