Een beetje jaren zestig, zo zijn de eerste tien minuten. Geëxalteerd geschreeuw, lichtflitsen, steeds harder slagwerk, expressietheater, de radicale ideeën over theater van Grotowski werden herontdekt. Namen als Richard Foreman en het Ontological-Hysteric Theater, het La Mama theater in zijn bloeijaren doemen op. Zo begint de vorstelling The Alonetimes van Jennifer Walshe en Philip Venables, in het Muziekgebouw aan ‘t IJ, Amsterdam Maar het werk evolueert allengs.

Philip Venables kennen we van prachtige operaproducties bij De Nationale Opera en het Holland Festival, onder meer samen met librettisten regisseur Ted Huffman, als Denis & Katya(DNO 2019)*, The faggots and their friends between Revolutions (HF 2024)** en We Are The Lucky Ones (DNO 2025)***.

Het werk van Jennifer Walshe is geloof ik minder mijn ding als ik haar CD A late anthology of early music beluister; niet geestige en ook anderszins zinledige bewerking met AI van muziek van Hildegard von Bingen tot Tomás Luis de Victoria, waarin ik alleen maar een continu vrijwel gelijkvormig gereutel en gerommel hoor. Maar ik was er niet bij toen haar blijkbaar veelgeprezen MARS met Klangforum Wien in het Muziekgebouw****te zien was. Een stukje in een clip op Youtube biedt meer aanknopingspunten, al klinken de resultaten hier ook gewild en geforceerd. Misschien heeft zij Venables geprikkeld om tot diens uiterste te gaan. Maar misschien was het Venables die haar een beetje in toom hield, waardoor ze samen tot grotere prestaties kwamen dan de som der delen. Al moet ik zeggen dat ik telkens meer onder de indruk was van Venables’ voormelde muziektheaterproducties en opera’s die eerder hier te zien waren.

Van hysterie naar humor

Maar gaandeweg de voorstelling komen er toch overtuigende passages. De aanvankelijke schreeuwster, Loré Lixenberg, blijkt toch over een prachtige lyrische sopraanstem te beschikken en de aanvankelijke hysterie van haar personage slaat steeds meer om naar humor.

Het ensemble bestaat verder uit Andréas Borregaard, accordeon, zang en gesproken tekst, Oscar McCarthy, zang en gesproken tekst, Vanessa Porter, slagwerk, zang en gesproken tekst, Adam Starkie, klarinet, zang en gesproken tekst, én Diamanda La Berge Dramm, viool, zang en gesproken tekst. Ja, want iedereen zingt, en virtuoos, in vaak fraaie polyfone passages, heel anders dan wat Walshe van Ockeghem, Josquin en Palestrina brouwde. Iedereen heeft ook gesproken teksten die er qua gecompliceerdheid niet om liegen.

Datingsites

De teksten, voor zover navolgbaar, en verstaanbaar, zijn ontleend aan teksten uit datingsites, van Tinder tot Grindr, die worden gedeclameerd en op de achterwand worden gepresenteerd, en verder verslagen van al dan niet geslaagde date-ontmoetingen. Terwijl de teksten niet per se humoristisch waren (ook al kun je de auteurs voorstellen die zich achter hun computer of telefoon vaak mooier, stoerder of beter geschapen voordeden dan ze misschien in werkelijkheid zijn), zaten sommigen in de zaal bij dit alles zo te giechelen, dat je je afvroeg of ze moesten lachen uit ongemak met het fenomeen of om hun eigen ervaringen; wat hetzelfde kan zijn. Zulke teksten op datingsites en de cultus daaromheen getuigen niet zelden ook van eenzaamheid, de ‘alone times’ uit de titel, ofwel, zoals de subtitel zegt “situationships, gemiste kansen, ongemakkelijke herinneringen en de kunst van contact maken” en “verlangen naar verbinding in een wereld waarin we altijd bereikbaar zijn, maar elkaar soms toch mislopen”.

Enkele personages vertellen, geregeld aangrijpend, over eigen minder geslaagde en geslaagde ontmoetingen met anderen, soms dates, one night stands, maar ook een plotselinge verwijdering na een relatie van jaren.

Dans

Door dit alles heen loopt, springt en danst Diamanda La Berge Dramm, eerst met een zwarte hoodie over het hoofd, als een middeleeuwse Dood in zwart gewaad, maar intussen al met knalgeel oplichtende sneakers. Even later gaat de hoodie af en speelt en danst ze door in een zwart strak balletkostuum en zwarte maillots. De dood? Nee, naar nu blijkt toch het leven. Ze heeft ook geen tragische ‘relatie’-teksten en lijkt meer de vrijheid-blijheid loner.

La Berge Dramm mag dan de show stelen, ook Loré Lixenberg is vaak het centrum van de show. Indrukwekkend zijn haar prachtige ijle klanken als ze met een lange sleep van het podium afgaat. In andere passages etaleert ze geregeld een volle stem, dan weer fraai Sprechgesang, en bij elk personage verschijnt ze in andere stijlvolle kledij, helwitte Nikes onder een design jurk, tot fraaie felgekleurde pakken. Geregeld heeft ze een hertengewei bij zich, dat ze als een wichelroede voor zich uitdraagt. Op zeker moment loopt ze via een zijtrap de zaal in en mochten sommigen langs het zijgangpad het genoegen ondergaan om door de wichelroede te worden aangeraakt, in mijn geval langs mijn nek en mijn wang – nog eens wat anders dan een datingtekst lezen.

Slagwerk

Muzikaal schiet de voorstelling ook aangenaam heen en weer, fraaie solo’s en welluidende harmonieën tot absurdistische kroegzang. De slagwerker is min of meer de aangever in het geheel. Scènewisselingen gaan samen met paukenslagen, tromgeroffel, loopjes op een xylofoon en akkoorden op een synthesizer. Slagwerker Vanessa Porter presenteert ook een monoloog waaraan, of door de snelheid of misschien doordat het zo is bedoeld, nauwelijks een touw vast viel te knopen viel, maar dat wel virtuoos werd gedeclameerd, als een razendknappe drumsolo, zoals een slagwerker betaamt.

Andréas Borregaard speelt incidenteel een fraaie solo op de accordeon, een instrument dat in deze afwisselend hysterische en hi-tech omgeving op zichzelf een beetje out of place is, maar juist daardoor pakt, en Adam Starkie heeft mooie soli op de basklarinet.

Schrijnend

Toch resulteert dat bij elkaar tot een collage waarin de eenheid wat zoek begint te geraken. Maar gelukkig is daar dan telkens toch weer de overal doorheen dartelende Dramm, die ook fraaie vioolsolo’s mag spelen.  Ja, sommige verhalen zijn inderdaad toch echt schrijnend, zoals dat van Andréas Borregaard over een relatie van jaren die op de klippen liep en dat van Adam Starkie over gebroken afspraken na dates, als ik het goed heb verstaan, als dat ter zake deed, maar die wel hartverscheurend mooi werd voorgedragen. In zekere zin klonken ieders monologen ook een beetje als hun instrumenten, leek het wel.

Relaties beginnen en onderhouden per internet is maar een een enkele stap verwijderd van relaties met per chatbots gegenereerde minnaars, of familieden, zo komt ook ter sprake. Ik moet denken aan de aangrijpende vader-dochter-verhouding in Update van Michel van der Aa, waarin overigens nog steeds wel een ‘echte’ vader in de Cloud werd opgenomen.

Dansclimax

Op gegeven moment is er op technorave-muziek een koortsachtige dansclimax waarin alle personages participeren. En dan valt alles stil terwijl op de achterwand verschijnt de tekst Here we are, wat gewoon kan betekenen  dat wij hier zijn, maar ook dat dit de situatie is waarin wij nu verkeren. En dan zwellen, terwijl iedereen voor zichzelf danst, de klanken aan van “Believe”, de wereldhit uit 1998 van de goede oude Cher, de doorbraak van autotune-techniek in de popmuziek; in de context kan deze voorstelling misschien een knipoog naar de massacultuur zijn, maar ook een eerbetoon aan een mijlpaal in de elektronisch gegenereerde popmuziek van vóór AI.

Verder kijken, luisteren en lezen

Video introductie The Alonetimes.

*Franz Straatman over Denis &Katya in 2022

** Trailer The faggots and their friends between Revolutions (HF 2024)

***Peter ’t Hart over We are the lucky ones in 2025

****Trailer Mars van Jennifer Walshe.