Home » Achtergrond, CD-recensies

Monna Vanna: onfortuinlijke Rachmaninoff

30 oktober 2014 1 reactie

Wat als… Door problemen met het auteursrecht kon Rachmaninoff zijn grote opera Monna Vanna nooit voltooien. Slechts één akte kwam af. Die is nu te beluisteren op een uitstekende opname van het conservatorium van Moskou.

Monna VannaRachmaninoff associeer je niet gauw met de opera. Toch heeft hij er vier gecomponeerd. Eenakters, dat wel. En echt succesvol waren ze geen van allen, op Aleko na. Waarom? Geen idee. Ik vind ze mooi. Voornamelijk The Misserly Knight, een heerlijk operaatje, gebaseerd op een tekst van Poesjkin en met veel Wagner-invloeden.

Als er niet een misverstand, een ongeluk of gewoon een dom vergeten in het spel was geweest, dan hadden we wellicht ook een lange opera van de Russische maestro gehad. Monna Vanna, naar het toneelstuk van Maeterlinck, was al best ver gevorderd toen het Rachmaninoff te binnen schoot dat hij vergeten was de rechten bij de schrijver aan te vragen. Te laat! De rechten waren verkocht aan Henry Février en die gaf geen toestemming voor de opera. En dat was dat.

De eerste akte was toen al voltooid, maar nog niet georkestreerd. Dat gebeurde pas bijna 80 jaar later. Op verzoek van Rachmaninoffs schoonzus ontfermde Igor Buketoff zich over de pianopartituur en werd Monna Vanna (of eigenlijk ‘de aanzet tot’) voor het eerst uitgevoerd. Dat was in 1984 in Saratoga, met in de hoofdrollen Tatiana Troyanos en Sherrill Milnes.

Chandos (8987) nam de opera een paar jaar later op. Helaas zonder Troyanos (de rol van Monna Vanna werd overgenomen door Blyth Walker), maar Milnes was weer van de partij in de rol van Guido. De uitvoering is meer dan uitstekend. Het is alleen jammer dat de tekst in het Engels vertaald werd.

In 2009 werd Monna Vanna in een nieuwe orkestratie van Gennady Belov eindelijk ook in Rusland, en in het Russisch, uitgevoerd. Het conservatorium van Moskou had de primeur. Het werd live opgenomen en onlangs bracht Ondine de registratie op cd uit.

Het verhaal: Pisa wordt aangevallen en belegerd. Om de stad van de totale ondergang te redden moet generaalsvrouw Monna Vanna de tent van de aanvoerder van het vijandelijke leger opzoeken – alleen en naakt onder haar mantel. De afloop kunt u, met een beetje fantasie, zelf bedenken en voor inspiratie kunt u naar haar portret kijken, geschilderd door Dante Rosetti.

Monna Vanna, geschilderd door Dante Rosetti.

Monna Vanna, geschilderd door Dante Rosetti.

Ook in Monna Vanna zijn de invloeden van Richard Wagner onmiskenbaar aanwezig. Maar als je goed luistert, hoor je eveneens flarden van Borodin (Prins Igor!), en die nemen naarmate de opera vordert het voortouw.

De uitvoering is meer dan voortreffelijk, zeker als je bedenkt dat alle rollen, evenals het koor en het orkest, bezet zijn door studenten van het conservatorium in Moskou. Daar word ik stil van. Zou het alleen aan de perfecte directie van Vladimir Ashkenazy liggen?

De laatste vijftien minuten van de cd worden ‘opgevuld’ met zeven van Rachmaninoffs bekendste liederen. ‘U moyego okna’, ‘Siren’ en ‘Zdes’ khorosho’ ontbreken dus niet.

Sopraan Soile Isokoski zingt de liederen anders dan ik gewend ben. Haar stem is rijper dan het gebruikelijke ‘lievemeisjesgeluid’ en dat is even wennen. Mar mij bevalt haar lezing zeer. Zo veel diepgang en tekstbegrip hoor je zelden.

Het meeste ben ik onder de indruk van ‘Zdes’ khorosho’ (alles is leuk hier). Ze zingt het met een zweem van melancholie, die je niet onberoerd kan laten. Maar ook ‘Son’ (droom) laat je niet koud. In haar interpretatie vertonen beide liederen, ondanks hun poëtische, droevige ondertonen (Russen zo eigen), ook prozaïsche trekken.

Zelfs van de bijna kapot gezongen ‘Vocalise’ weet Isokoski meer dan een stemoefening te maken. Ik vind het zonder meer indrukwekkend. Vladimir Ashkenazy begeleidt haar daarbij niet minder dan congeniaal op de piano.

Een waarlijk prachtige cd!

door

Monna Vanna en liederen
Sergej Rachmaninoff

Uitgevoerd door: Moscow Conservatory Opera Soloists, Moscow Conservatory Students Choir en Symphony Orchestra onder leiding van Vladimir Ashkenazy.
Solisten: Soile Isokoski (sopraan) en Vladimir Ashkenazy (piano).
Uitgever: Ondine (ODE 1249-2)

1 reactie »

  • stefan caprasse zei:

    Ik heb destijds ook die opname onder Buketoff gekocht en inderdaad (voor zover ik het me kan herinneren) een interessant werk. Mooi toneelstuk trouwens, ik heb ook de volledige tekst van Maeterlinck. Er zou wel best eens een uitvoering verschijnen van de opera van Février, waar ik slechts enkele aria’s van gehoord heb (op youtube door bariton Vanni-Marcoux en tenor Fernand Ansseau)

Laat uw reactie achter!

Hieronder kunt u een reactie geven op dit artikel.

Operaliefhebbers: wees aardig voor elkaar. Houd het taalgebruik netjes en blijf bij het onderwerp.