Zondagavond 17 mei stroomde de zaal vol met verwachtingsvolle liefhebbers van het lied. Thomas Oliemans, bekende Nederlandse zanger, trad op met een liederenprogramma van Schubert tot Bannink. Speciaal programma gemaakt voor het thema van het Internationaal Lied Festival Zeist : Terug naar de Natuur.

Variatie

Het Festival kenmerkt zich door de variatie in de programmering en schroomt niet om afstand te nemen van de gangbare presentatie. Deze avond koos Internationaal Lied Festival Zeist voor een zanger die zichzelf begeleidt. Thomas Oliemans, een gelauwerde zanger en een verrassend goede pianist.

Was het niet zo dat de liederen in de tijd van Schubert uiteindelijk bestemd waren om in de huiselijke kring en dus in een intieme setting te worden uitgevoerd? Welnu, dat deed Thomas voortreffelijk. Ik denk dat hij beter speelt en zingt dan menig musicus die in die salons optrad.

Vergelijkbaar met de huiskamer concerten bij de Vereniging Vrienden van het Lied. Nu is de “huiskamer” (de grote zaal) in de Broederkerk aan de ruime kant voor de intimiteit die je krijgt in een kleine ruimte met misschien 20 of 25 man. Een van de nadelen is dat je door de afstand en de breedte van de zaal het contact met de zanger, zoals zijn gezichtsuitdrukking en de lichaamstaal verliest. Ik denk dan dat er misschien een camera had moeten staan gericht op de zanger, die beelden projecteert op een scherm boven de vleugel. Of dat de vleugel een andere stand had moeten hebben. Neemt niet weg dat het een prestatie van formaat was.

Onder de appelboom

Oliemans koos voor zijn programma de titel “Onder de Appelboom”. Verwijzend naar het lied met de gelijknamige titel van Harry Bannink op een tekst van Rutger Kopland. Het recital bestond uit liederen van Schubert, Schumann, Debussy, Brahms en verrassend in het programma twee liederen van Hans Pfitzner waaronder Es fällt ein Stern herunter op tekst van Heinrich Heine. Over vergankelijkheid met als beeld een vallende ster, een dwarrelend loslatend blad en een zwanenzang op het meer. En de duistere melancholie in An die Mark: in het ontluikende voorjaar ligt het sterven al besloten. Fijn dat deze liederen te horen waren. Aangrijpend. Goethes An den Mond sloot hier goed op aan: Wat en wie eens was, herinneringen.

Het programma omvatte daarnaast composities van Harry Bannink (de Schubert van onze tijd?), Bram Vermeulen met De Steen, tekst en muziek van Vermeulen. Dit lied wordt regelmatig uitgevoerd tijdens uitvaartceremonies. Ook twee liederen van Randy Newman Feels like Home en In Germany before the War met een mooie interpretatie van de tekst. De vrijheid in de frasering wanneer je jezelf begeleidt.

Thomas Oliemans had het zich niet gemakkelijk gemaakt met de keuze van de Schubert liederen. Fischerweise, Auf der Bruck en Der Musensohn vragen om virtuositeit en timing. De zanger toonde zich een uitstekende pianist en een aangename zanger. Ik heb het gevoel dat het zingen meer ontspannen en vrijer is als je zelf begeleidt. Maar natuurlijk is het omgekeerde ook waar: een pianist van het niveau van de wereldtop, zoals er wel een aantal rondloopt in deze tempel van de liedkunst tijdens dit en vorige festivals, voegt een dimensie toe.

Prachtig recital

Ik hoorde Thomas Oliemans tijdens een optreden in het Oranjewoud Festival een paar jaar geleden en daar was de ruimte beter – kleiner en het podium was hoger – zodat er meer contact mogelijk was.

Een toegift volgde: het liedje Nooit een acht (Annie M.G. Schmidt en Harry Bannink). Nu helemaal los en veel contact met de zaal. Fantastische interpretatie en de tent werd ongeveer afgebroken.

Ik vond het een prachtig recital, dat weer eens een andere vorm had dan het recital waarbij de zanger in de bocht van de vleugel staat.

Verder kijken, luisteren en lezen

Thomas Oliemans zingt ‘Onder de appelboom’.

Annett Andriesen over de openingsavond van het Internationaal Lied Festival Zeist.